Ιατρικά Νέα

Η ψυχική υγεία και η γυναικολογία αποτελούν δύο τομείς της ιατρικής που μέχρι πολύ πρόσφατα αντιμετωπίζονταν ξεχωριστά. Μολαταύτα, τα τελευταία χρόνια αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο ο στενός τους δεσμός. Οι ορμονικές αλλαγές που σχετίζονται με τον κύκλο της ζωής των γυναικών (εφηβεία, εγκυμοσύνη, λοχεία, κλιμακτήριο, εμμηνόπαυση) έχουν αποδεδειγμένα σημαντικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία των γυναικών. Παράλληλα, ζητήματα όπως η γονιμότητα, η ενδομητρίωση, ή ο χρόνιος πόνος που σχετίζεται με γυναικολογικές παθήσεις μπορούν να επιδεινώσουν την ψυχική υγεία.

Η πολυδιάστατη σχέση μεταξύ ψυχικής υγείας και γυναικολογίας, θα μπορούσε να αποτελεί το περιεχόμενο μιας πληθώρας άρθρων. Συνοπτικά, οι βασικότερες συνδέσεις μεταξύ των δύο επιστημών κινούνται γύρω από τους παρακάτω άξονες:

1.Η εμπειρία της γυναικολογικής εξέτασης και ψυχική υγεία

Η γυναικολογική εξέταση είναι δεδομένο ότι είναι μια άβολη διαδικασία. Ωστόσο, μερικές γυναίκες βιώνουν τόσο άγχος και αμηχανία, που συνεχώς την αναβάλλουν, με ό,τι συνέπειες μπορεί αυτό να έχει για την υγεία τους.

Αυτή η συναισθηματική αντίδραση είναι πολλές φορές απόλυτα δικαιολογημένη λόγω παλαιότερων εμπειριών, είτε με άλλους γιατρούς, είτε εξαιτίας ιστορικού σεξουαλικής κακοποίησης.

Γι αυτό το λόγο, η γυναικολογική φροντίδα οφείλει να είναι συνώνυμη της ενσυναίσθησης και της ευαισθησίας. Η σχέση που θα αναπτύξει μια γυναίκα με τον γυναικολόγο της ξεκινάει να χτίζεται από τα πρώτα λεπτά της γνωριμίας. Θέτοντας πάντοτε ως πυρήνα την εμπιστοσύνη, απαιτεί συνεχή κατανόηση στην ασθενή, τη δημιουργία ενός διαύλου ανοιχτής επικοινωνίας, όπως επίσης και να δοθεί χρόνος για τη συμβουλευτική, ιδιαίτερα αν πρέπει να παρθούν σημαντικές αποφάσεις, όπως μια επέμβαση.

2. Ορμονικές αλλαγές, περίοδος και ψυχική υγεία

Ο γυναικείος οργανισμός εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ορμονικές διακυμάνσεις που προκύπτουν από τον κύκλο της περιόδου. Αυτές οι ορμονικές διακυμάνσεις είναι δεδομένο ότι μπορούν να έχουν επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των γυναικών με διάφορους τρόπους, όπως οι μεταπτώσεις διάθεσης, το Προεμμηνορρυσιακό Σύνδρομο (PMS) και η Προεμμηνορρυσιακή Δυσφορική Διαταραχή (PMDD). Αλλαγές στην ψυχική υγεία μπορούν επίσης να εμφανιστούν και στην εφηβεία, με την έναρξη της περιόδου και κατά την εμμηνόπαυση.

Οι ορμονικές διακυμάνσεις επηρεάζουν την αντίληψη του πόνου: στην ωχρινική φάση, λόγω της αυξημένης προγεστερόνης, υπάρχει μεγαλύτερη ανοχή στον πόνο, ενώ στην ωοθυλακική φάση, υπάρχει αυξημένη ευαισθησία στον πόνο. Κατά συνέπεια, σε περιπτώσεις γυναικολογικών παθήσεων, όπως η ενδομητρίωση, ο πόνος και τα συνακόλουθα συμπτώματα επιδεινώνονται.

3. Γυναικολογικές παθήσεις και ψυχολογικές επιπτώσεις

Όσες γυναίκες πάσχουν από κάποια γυναικολογική πάθηση, αντιμετωπίζουν χρόνιο πόνο και άλλα συμπτώματα όπως κόπωση. Αυτή η συνθήκη έχει επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής και την ψυχική υγεία τους. Το άγχος και η κατάθλιψη συνοδεύουν πολύ συχνά γυναίκες με παθήσεις όπως:

• • Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS)

• Ινομυώματα

• Ενδομητρίωση
• Κολεοσπασμός και Βουλβοδυνία 
• Αδενομύωση
• Φλεγμονώδης νόσος της πυέλου 
• Πυελικές συμφύσεις

Παράλληλα, ως γυναικολόγοι, καλούμαστε να σταθούμε στο πλευρό ασθενών, οι οποίες, εξαιτίας σοβαρών καταστάσεων μπορεί να βιώνουν μια ματαίωση με ήπιες ή σοβαρές ψυχολογικές επιπτώσεις. Τέτοιες περιπτώσεις είναι γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε λαπαροσκόπηση, ρομποτική χειρουργική ή άλλο χειρουργείο για υστερεκτομή ή μαστεκτομή, που βιώνουν πρόωρη εμμηνόπαυση ή υπογονιμότητα (είτε υποβάλλονται σε θεραπεία γονιμότητας, είτε όχι). Οι περισσότερες από αυτές τις γυναίκες βιώνουν μια απώλεια, η οποία μπορεί να δημιουργήσει ή και να εντείνει ένα ψυχικό τραύμα.

Τέλος, υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις όπου μια κατάσταση μπορεί να έχει ψυχολογικές ρίζες και να έπεται των ψυχολογικών ζητημάτων, όπως πχ. οι σεξουαλικές δυσλειτουργίες.

4. Εγκυμοσύνη, τοκετός και ψυχική υγεία

Όλη η διαδικασία της εγκυμοσύνης, του τοκετού και της λοχείας αποτελεί μια περίοδο κατά την οποία η ψυχική υγεία μπορεί να δοκιμαστεί. Προετοιμάζοντας τον ερχομό ενός μωρού στον κόσμο, ιδιαίτερα αν πρόκειται για το πρώτο παιδί, οι μέλλουσες μητέρες γεμίζουν με άγχος, για το πώς θα ανταποκριθούν στο νέο τους ρόλο και τις κοινωνικές απαιτήσεις. Επιπλέον, η περίοδος της εγκυμοσύνης μπορεί να έχει ψυχολογικά σκαμπανεβάσματα, ανάλογα με τις δυσκολίες που εμφανίζονται στην εγκυμοσύνη.

Ο τοκετός αποτελεί μια έντονη εμπειρία και χρειάζεται αρκετά καλή διαχείριση του πόνου. Πέρα από τις συσπάσεις, μπορεί να προκύψει ανάγκη για ράμματα (στην περινεοτομή και στην καισαρική τομή).

Μετά τον τοκετό, η ψυχική ανθεκτικότητα των μαμάδων δοκιμάζεται, καθώς προσπαθούν να βρουν τις ισορροπίες τους και να συνηθίσουν τις αλλαγές που υπάρχουν στο σώμα τους μέσα σε αυτό το 4ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.  Η γέννηση ενός μωρού μπορεί να προκαλέσει όχι μόνο ενθουσιασμό και χαρά, αλλά και φόβο και άγχος, οδηγώντας σε τοκοφοβία ή επιλόχειο κατάθλιψη.

Διάβασε περισσότερα στα άρθρα Αναρρώνοντας από τοκετό με καισαρική και Αναρρώνοντας από φυσιολογικό τοκετό

Ο ρόλος των γυναικολόγων

Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, η σύγχρονη γυναικολογία κινείται προς μια κατεύθυνση η οποία εστιάζει σε μια ολιστική προσέγγιση. Πολλοί γυναικολόγοι συνεργάζονται στενά με ειδικούς ψυχικής υγείας και παράλληλα εκπαιδεύονται στα πεδία της ψυχικής υγείας που τους αγγίζουν. Φυσικά, χρειάζεται πάντοτε οι γυναικολόγοι να ενθαρρύνουν με τη συμπεριφορά και τις πράξεις τους τις γυναίκες να μην αποσιωπούν τους προβληματισμούς και τα συναισθήματά τους, ώστε κάθε κατάσταση να μην επιδεινώνεται και να δίνεται ιατρική φροντίδα έγκαιρα.

Κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης, αλλά και νωρίτερα, την περίοδο της περιεμμηνόπαυσης (κλιμακτηριακό σύνδρομο), ο γυναικείος οργανισμός βιώνει μια ορμονική μετάβαση. Αυτή η μετάβαση επιφέρει διάφορες αλλαγές, η πλειονότητα των οποίων σχετίζεται με τη μείωση των οιστρογόνων και την προγεστερόνη και προκαλεί αλλαγές στον τρόπο που λειτουργεί το γυναικείο σώμα.

Συνοπτικά, έχω συγκεντρώσει τις σημαντικότερες αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα των γυναικών σε προεμμηνόπαυση ή εμμηνόπαυση:

1. Αύξηση βάρους

Η επίδραση των ορμονών στο σωματικό βάρος και την κατανομή του λίπους είναι σημαντική. Ήδη από την περιεμμηνόπαυση ο μεταβολισμός επιβραδύνεται. Ως αποτέλεσμα μπορεί να παρατηρηθεί αύξηση του σωματικού βάρους, ακόμα και αν δεν υπάρχει καμία αλλαγή στη διατροφή ή τη σωματική άσκηση.

Παράλληλα, ο οργανισμός διαφοροποιεί τον τρόπο που διανέμει το λίπος. Το λίπος αρχίζει να αποθηκεύεται περισσότερο στην κοιλιακή χώρα, και όχι στα συνήθη σημεία, όπως οι γοφοί και οι μηροί. Το σώμα πλέον αλλάζει και δεν ανταποκρίνεται όπως παλιά σε προσπάθειες επαναφοράς του με διατροφή και άσκηση.

Όλα τα παραπάνω μπορεί να δημιουργήσουν μια αρνητική εικόνα για το σώμα και να αυξήσουν το άγχος.

2. Εξάψεις και νυχτερινή εφίδρωση

Οι εξάψεις συνήθως εμφανίζονται ως σύντομη αίσθηση ζέστης σε όλο σας το σώμα. Μαζί με αυτό, μια γυναίκα μπορεί να βιώνει εφίδρωση (ιδρώτα), κοκκίνισμα στο δέρμα, ρίγος ή ταχυπαλμία.

Υπολογίζεται ότι το 35%-50% των γυναικών στην προεμμηνόπαυση υποφέρουν από εξάψεις και νυχτερινή εφίδρωση. Συνήθως διαρκούν 5-10 λεπτά και μπορεί να εμφανιστούν πολλές φορές μέσα στην ημέρα. Ξεκινούν από το τριχωτό της κεφαλής, το πρόσωπο, το λαιμό ή το στήθος. Η εμπειρία των εξάψεων και της νυχτερινής εφίδρωσης διαφέρουν σε ένταση από γυναίκα σε γυναίκα: για κάποιες γυναίκες είναι απλά μερικές στιγμές που νιώθουν άβολα, ενώ για κάποιες άλλες δημιουργούν πρόβλημα στην καθημερινότητά τους. Συχνά παραμένουν για 1-2 χρόνια μετά την εμμηνόπαυση.

Τα ερεθίσματα που μπορούν να πυροδοτήσουν τις εξάψεις περιλαμβάνουν το ζεστό καιρό ή περιβάλλον που βρίσκεται η γυναίκα, το ζεστό ντους, το άγχος, η υπερθέρμανση λόγω άσκησης ή ρούχων, η κατανάλωση καφεΐνης, αλκοόλ,  πικάντικων τροφών και το κάπνισμα.

3. Διαταραχές ύπνου

Ο ύπνος είναι πολύ σημαντικό κομμάτι της υγείας ενός ανθρώπου. Στην εμμηνόπαυση και περιεμμηνόπαυση, πολλές γυναίκες αντιμετωπίζουν είτε αϋπνίες, είτε διακεκομμένο ύπνο. Σε αυτό συμβάλλει και η ύπαρξη εξάψεων και νυχτερινών εφιδρώσεων. Οι διαταραχές του ύπνου είναι ένα σύμπτωμα της εμμηνόπαυσης το οποίο οφείλεται σε διάφορους παράγοντες και δεν εξαρτάται μόνο από τις ορμονικές διακυμάνσεις. Σε ένα ποσοστό, είναι φυσιολογικές, καθώς οι συνήθειες του ύπνου αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου και στα δύο φύλα.

4. Μείωση μυϊκής μάζας και Οστικής πυκνότητας

Φτάνοντας στην εμμηνόπαυση, οι μύες γίνονται αδύναμοι και τα οστά χάνουν σταδιακά την πυκνότητά τους, αυξάνοντας τον κίνδυνο για οστεοπόρωση και κατάγματα. Γι αυτό και χρειάζεται να ήδη από την περιεμμηνόπαυση να υπάρχει στην καθημερινότητα σωματική άσκηση, η οποία να περιλαμβάνει βάρη και περπάτημα ή τρέξιμο και σωστή ισορροπημένη διατροφή.

5. Υπέρταση και καρδιαγγειακά νοσήματα

Ήδη από την προεμμηνόπαυση αυξάνεται ο κίνδυνος για υπέρταση και καρδιαγγειακά νοσήματα. Αυτό συχνά αποτυπώνεται σε ανεβασμένες τιμές στις αιματολογικές εξετάσεις για την χοληστερίνη, ακόμα και αν δεν έχει αλλάξει τίποτα στις διατροφικές συνήθειες και τη σωματική άσκηση.

5. Αλλαγές σε δέρμα και μαλλιά

Οι ορμονικές διακυμάνσεις της εμμηνόπαυσης μειώνουν σταδιακά και την παραγωγή κολλαγόνου, με αποτέλεσμα την απώλεια της ελαστικότητας του δέρματος. Επιπλέον, το δέρμα αφυδατώνεται, γίνεται πιο λεπτό και ξηρό και εμφανίζονται ρυτίδες, δερματικές κηλίδες, δυσχρωμίες, ακόμα και ακμή.

Τα μαλλιά ξηραίνουν, λεπταίνουν και υπάρχει αυξημένη τριχόπτωση. Παράλληλα, μπορεί να εμφανιστούν τρίχες σε μέρη του σώματος όπως το μουστάκι και το πηγούνι.

6. Κολπικές αλλαγές 

Στην εμμηνόπαυση μειώνεται η φυσική λίπανση του κόλπου, με αποτέλεσμα την εμφάνιση κολπικής ξηρότητας. Ως αποτέλεσμα, μπορεί να υπάρχει δυσκολία στις σεξουαλικές επαφές. Επιπλέον, μπορεί να εμφανιστούν συχνότερες ουρολοιμώξεις ή ακράτεια.

Συμβουλές για τη διαχείριση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης

Ανάλογα με το πλήθος, τη συχνότητα και την ένταση των αλλαγών και των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, μπορεί να χρειάζεται ή να μη χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή.

Σε κάθε περίπτωση οι παρακάτω συμβουλές είναι πολύ χρήσιμες:

• Η διατήρηση μιας ισορροπημένης διατροφής με πολλά φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως, άπαχη πρωτεΐνη, υγιεινά λιπαρά, ασβέστιο, βιταμίνη D και μαγνήσιο.
• Η ένταση σωματικής άσκησης με βάρη, yoga, περπάτημα, πεζοπορία ή προπόνηση δύναμης.
• Το ντύσιμο με layering (με στρώσεις), ώστε να προσαρμόζεται στις εξάψεις.
• Αποφυγή των οθονών (κινητό, τηλεόραση, κλπ) πριν τον ύπνο.
• Περιορισμός του αλκοόλ και της καφεΐνης.
• Διακοπή του καπνίσματος.
• Διατήρηση του υγιούς για την κάθε γυναίκα βάρους.
• Ενυδάτωση και φροντίδα του δέρματος και των μαλλιών.

O HPV, ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων είναι ένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, με πολύ μεγάλη συχνότητα εμφάνισης στις γυναίκες.

Μια μόλυνση από HPV δεν αποτελεί κάποια ένδειξη ανηθικότητας ή απροσεξίας, αλλά μια κοινή λοίμωξη, η οποία αντιμετωπίζεται όπως όλες οι άλλες και θα συμβεί κάποια στιγμή στη ζωή της πλειονότητας του σεξουαλικά ενεργού πληθυσμού.

Παρόλα αυτά, τα στερεότυπα γύρω από τον ιό και τον τρόπο μετάδοσής του, δημιουργούν ντροπή στις γυναίκες, οι οποίες μαθαίνουν ότι έχουν μολυνθεί από στέλεχος του ιού. Έτσι, συχνά δυσκολεύονται να εκφράσουν ερωτήσεις και απορίες στο γυναικολόγο τους.

Σε αυτό το άρθρο έχω συγκεντρώσει τις συχνότερες από αυτές τις ερωτήσεις μαζί με τις απαντήσεις τους:

1. Αν έχω HPV, σημαίνει ότι θα πάθω καρκίνο;

Αν βρεθεί μια γυναίκα θετική στον HPV, αυτό δε σημαίνει ότι θα νοσήσει με καρκίνο. Με τον όρο HPV δεν αναφερόμαστε σε έναν μόνο ιό, αλλά σε μια μεγάλη ομάδα ιών με παρόμοια χαρακτηριστικά, που αποτελείται από περίπου 100 τύπους. Κάποιοι εξ αυτών είναι σχετικά ακίνδυνοι, αλλά κάποιοι, περίπου 40, είναι «υψηλού ρίσκου», καθώς συνδέονται με την ανάπτυξη συγκεκριμένων τύπων καρκίνων.

Ο συχνότερος τύπος καρκίνου με τον οποίο συνδέονται οι «υψηλού κινδύνου» τύποι του HPV είναι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, με το 99% των περιπτώσεων να προέρχονται από αυτούς. Σε περίπτωση που η μόλυνση από HPV προκαλέσει κονδυλώματα, αυτά είναι στην πλειονότητα τους καλοήθη. Οι τύποι του HPV που προκαλούν κονδυλώματα δεν είναι οι ίδιοι με τους τύπους που προκαλούν καρκίνο, όπως λανθασμένα πιστεύεται.

Ο συστηματικός προληπτικός γυναικολογικός έλεγχος, ο οποίος συμπεριλαμβάνει τεστ Παπανικολάου και τεστ HPV είναι πολύτιμα εργαλεία για τον εντοπισμό τυχόν αλλοιώσεων σε αρχικό στάδιο.

2. Μπορώ να κάνω εμβόλιο αν ήδη έχω HPV;

Αν δεν έχει γίνει εμβολιασμός για τον HPV, μπορεί να γίνει μετά τη μόλυνση. Ωστόσο, το εμβόλιο δε θεραπεύει την υπάρχουσα λοίμωξη, αλλά προστατεύσει μελλοντικά από άλλους τύπους του ιού.

Σύμφωνα με το εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού, ο εμβολιασμός για τον HPV γίνεται δωρεάν σε:

• Κορίτσια και αγόρια 9-18 ετών.
• Ενήλικες ως 45 ετών, που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου όπως άτομα που πάσχουν από αυτοάνοσα νοσήματα, κακοήθη νεοπλάσματα ή HIV, είναι σε ανοσοκαταστολή ή έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση, ανεμβολίαστες γυναίκες που έχουν υποβληθεί ή πρόκειται να υποβληθούν σε κωνοειδή εκτομή τραχήλου της μήτρας (CIN2+) και άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες.

Αν το άτομο δεν ανήκει σε μια από τις παραπάνω κατηγορίες, τότε το κόστος του εμβολίου δεν καλύπτεται από ασφαλιστικούς φορείς.

3. Αν έχω HPV, σημαίνει ότι έχω απατήσει ή με έχουν απατήσει; Πρέπει να το πω στον σύντροφό μου;

Η εύρεση ενός στελέχους του ιού HPV σε μια γυναίκα ή έναν άνδρα, σημαίνει απλώς ότι αυτή ή αυτός μολύνθηκε σε κάποια στιγμή της ζωής της/του. Μέσα από την εξέταση δεν είναι δυνατό να φανεί σε ποιο χρονικό σημείο μολύνθηκε ένα άτομο, ενώ, παράλληλα, κάποια στελέχη του ιού μπορεί να έχουν μεταδοθεί παλαιότερα και να παραμένουν ασυμπτωματικά. Κατά συνέπεια, ένα θετικό τεστ για HPV δε μπορεί από μόνο του να είναι απόδειξη απιστίας.

Πριν ενημερώσετε σύντροφο ή συντρόφους, είναι απαραίτητο να ενημερωθείτε πρώτα αναλυτικά από γυναικολόγο για την κατάσταση της υγείας σας, τα στελέχη με τα οποία έχετε μολυνθεί και την επικινδυνότητα τους, το πλάνο της θεραπείας, κλπ. Έπειτα, αν υπάρχει το κατάλληλο κλίμα εμπιστοσύνης και σεβασμού, μπορείτε να ενημερώσετε για τη μόλυνση και να επισκεφτείτε μαζί το γιατρό, ώστε να λύσει τυχόν απορίες, να προτείνει πιθανές εξετάσεις και στον σύντροφο, πλάνο πρόληψης και θεραπείας και πρακτικές συμβουλές.

4. Μολύνθηκα από στέλεχος του ιου HPV. Θα μείνει για πάντα στον οργανισμό μου;

Στις περισσότερες περιπτώσεις HPV, ο ιός υποχωρεί μέσα σε 1-2 χρόνια και δεν προκαλεί συμπτώματα. Αυτό δε σημαίνει απαραίτητα ότι έχει «φύγει» από τον οργανισμό, αλλά ότι δεν αποτελεί πια κίνδυνο γι αυτόν. Ωστόσο, μπορεί να επανεμφανιστεί ξανά προκαλώντας συμπτώματα όπως τα κονδυλώματα.

5. Επηρεάζει ο HPV τη γονιμότητα;

Ο HPV δεν αποτελεί αίτιο υπογονιμότητας. Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις καρκίνου τραχήλου της μήτρας σε προχωρημένο στάδιο, η θεραπεία του οποίου, μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα.

6. Μπορώ να κάνω σεξ ενώ έχω HPV;

Αν υπάρχουν εμφανή κονδυλώματα, συνίσταται να αποφεύγεται το σεξ. Η χρήση προφυλακτικού μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης του HPV, αλλά δεν τον εξαλείφει εντελώς, καθώς μεταδίδεται με τη δερματική επαφή, ακόμα και σε σημεία που δεν καλύπτονται από προφυλακτικό, όπως επίσης και από στοματικό ή πρωκτικό σεξ.

Το μαγνήσιο είναι ένα πολύτιμο μέταλλο για τον ανθρώπινο οργανισμό, ιδιαίτερα για τις γυναίκες, σε όποιο στάδιο της ζωή τους και αν βρίσκονται. Από την εφηβεία έως την εμμηνόπαυση, το μαγνήσιο συμβάλλει στην ευεξία, την πρόληψη χρόνιων παθήσεων και τη βελτίωση ποιότητας ζωής, καθιστώντας το σύμμαχο της γυναικείας υγείας.

Η ισορροπημένη πρόσληψη του μαγνησίου στις γυναίκες μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της περιόδου, του PMS και της εμμηνόπαυσης, την υγεία των οστών, την καταπολέμηση φλεγμονών, τη διαχείριση του άγχους και της κατάθλιψης, τη βελτίωση του ύπνου, τη μείωση της κόπωσης, κ.ά.

Περίοδος και Προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο (PMS)

Η έλλειψη μαγνησίου είναι στενά συνδεδεμένη με συμπτώματα που σχετίζονται με το προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο (PMS) και τη δυσμηνόρροια. Η λήψη του βοηθάει στην ανακούφιση από κράμπες της περιόδου και τις ημικρανίες, όπως επίσης και τις αλλαγές στη διάθεση.

Εγκυμοσύνη

Στην εγκυμοσύνη, το μαγνήσιο επιτελεί σημαντικό ρόλο, γι αυτό και προτείνεται ως συμπλήρωμα διατροφής σχεδόν καθολικά. Η έλλειψη του συνδέεται με την υπερβολική σύσπαση της μήτρας, η οποία μπορεί να προκαλέσει αποβολή ή πρόωρο τοκετό. Η λήψη μαγνησίου στην εγκυμοσύνη μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης παθήσεων που μπορούν να απειλήσουν δυνητικά τη ζωή μητέρας και εμβρύου, όπως η προεκλαμψία.

Εμμηνόπαυση

Κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης, πολλές γυναίκες βιώνουν εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, αϋπνία, εναλλαγές διάθεση και άγχος, παράλληλα με μακροχρόνιες επιπλοκές όπως η οστεοπόρωση.

Το μαγνήσιο φαίνεται να συμβάλλει:

• Στη μείωση της συχνότητας και την έντασης των εξάψεων και των νυχτερινών εφιδρώσεων

• Στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου, χαλαρώνοντας το νευρικό σύστημα.
• Στην καταπράυνση του άγχους και στη βελτίωση της διάθεσης μέσω ρύθμισης των νευροδιαβιβαστών.
• Στη μείωση των μυϊκών κραμπών.
• Στην πρόληψη της οστεοπόρωσης.

Οστεοπόρωση και Οστική Πυκνότητα 

Το μαγνήσιο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο και στην υγεία των οστών, καθώς αποθηκεύεται εν μέρει στα οστά και εμποδίζει τη φθορά τους διατηρώντας την οστική πυκνότητα. Η έλλειψή του συνδέεται με την οστεοπόρωση, καθώς το μαγνήσιο συμμετέχει στις διαδικασίες της ασβεστοποίησης των χόνδρων, επιδρώντας στην αντοχή των οστών. Η έλλειψη μαγνησίου συνδέεται επίσης με μειωμένη επίδραση της παραθυρεοειδούς ορμόνης (PTH) και της βιταμίνης D, οι οποίες είναι και οι δύο κρίσιμες την απορρόφηση του ασβεστίου και την ανάπτυξη και διατήρηση της οστικής μάζας.

Καρδιαγγειακή Υγεία και Πρόληψη παθήσεων

Το μαγνήσιο συμβάλλει στην καρδιαγγειακή υγεία. Πιο συγκεκριμένα, μπορεί να συμβάλλει στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, ενώ έχει και αντιφλέγμονώδεις ιδιότητες. Ως αποτέλεσμα, συμβάλλει στην προστασία της καρδιαγγειακής υγείας και μειώνει τον κίνδυνο ύπαρξης παθήσεων όπως η φλεγμονώδης νόσος της πυέλου (PID). Τέλος, έρευνες σε αρχικό στάδιο δείχνουν ότι το μαγνήσιο είναι ευεργετικό και σε ασθενείς με Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS).

Κατάθλιψη και Άγχος

Σύμφωνα με έρευνες, το μαγνήσιο συμβάλλει στην διαχείριση συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους εξαιτίας του ρόλου του στη ρύθμιση της διάθεσης και αντίδρασης στο στρες.

Κόπωση και Μυϊκή αντοχή 

Λόγω του ρόλου του στο μεταβολικό μηχανισμού του οργανισμού, η λήψη μαγνησίου έχει άμεσα αποτελέσματα στη μείωση της κόπωσης, την αύξηση της ενέργειας, τους μυϊκούς πόνους και τη μυϊκή απόδοση, ιδιαίτερα σε γυναίκες στην εμμηνόπαυση.

Πηγές πρόσληψης μαγνησίου 

Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη για ενήλικες γυναίκες είναι περίπου 300-350 mg. Οι καλύτερες πηγές μαγνησίου είναι:

• Το σπανάκι
• Οι ξηροί καρποί (ιδιαίτερα τα αμύγδαλα και τα κάσιους)
• Η βρώμη
• Το μπρόκολο
• Τα φασόλια
• Οι σπόροι κολοκύθας και chia
• Το καστανό ρύζι
• Ο σολωμός
• Το αβοκάντο
• Οι μπανάνες
• Η μαύρη σοκολάτα

Ωστόσο, η προσαρμογή της διατροφής σε μια πιο πλούσια σε μαγνήσιο καθημερινότητα, όπως επίσης και η πρόσληψη του ως συμπλήρωμα διατροφής, είναι απαραίτητο να γίνει ακολουθώντας τις συμβουλές εξειδικευμένου ιατρικού προσωπικού. Η υπερβολική πρόσληψη μαγνησίου μπορεί να είναι απαγορευτική για γυναίκες με νεφρική ανεπάρκεια ή καρκίνο, ενώ μπορεί να επηρεάσει και την αποτελεσματικότητα συγκεκριμένων φαρμακευτικών αγωγών.

Ο πόνος στο σεξ, ο οποίος προκαλεί επώδυνες σεξουαλικές επαφές στις γυναίκες, ονομάζεται δυσπαρευνία. Τρεις στις τέσσερις γυναίκες βιώνουν επώδυνες σεξουαλικές επαφές, έστω και για σύντομο χρονικό διάστημα, συχνότερα στην εμμηνόπαυση. Η δυσπαρευνία μπορεί να είναι κάτι παροδικό ή να αποτελεί μια ένδειξη κάποιας πάθησης. Μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα όχι μόνο στη σεξουαλική ζωή των γυναικών που τη βιώνουν, αλλά να έχει και αντίκτυπο στην καθημερινότητα, την αυτοπεποίθηση και τη σχέση με το σύντροφό τους.

Είδη δυσπαρευνίας

Ο όρος δυσπαρευνία δεν περιγράφει έναν μόνο συγκεκριμένο πόνο, αλλά αποτελεί έναν όρο ομπρέλα για την επώδυνη σεξουαλική επαφή. Ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται σε διάφορα σημεία του σώματος, διαφορετικές στιγμές της σεξουαλικής επαφής και να έχει διαφορετική ένταση και διάρκεια.

Πιο συγκεκριμένα, ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται:

1. Σε εξωτερικά όργανα ή ιστούς όπως τα χείλη, το άνοιγμα του κόλπου, το περίνεο ή το αιδοίο.
2. Σε εσωτερικά όργανα ή ιστούς όπως η μήτρα, το τοίχωμα του τραχήλου και του κόλπου, οι μύες του πυελικού εδάφους, οι σύνδεσμοι της μήτρας, η μέση ή η ουροδόχος κύστη.

Ως αίσθηση, ο πόνος μπορεί να συμβαίνει κατά τη διείσδυση του πέους (ή και ενός ταμπόν) στον κόλπο, κατά την κίνηση (ωθήσεις), σε συγκεκριμένες στάσεις, μετά τον οργασμό ή μετά την έξοδο του πέους από τον κόλπο. Μπορεί να είναι οξύς, να εντοπίζεται βαθύτερα, να είναι συνεχόμενος ή σαν σπασμοί.

Ανάλογα με την περιγραφή, η δυπαρευνία μπορεί να κατηγοριοποιηθεί και ως πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής πόνος, ολοκληρωτικός ή περιστασιακός:

1. Πρωτοπαθής πόνος: Υπάρχει από τότε που ξεκίνησε η γυναίκα να είναι σεξουαλικά ενεργή.
2. Δευτερογενής πόνος: Εμφανίστηκε αργότερα, δεν υπήρχε εξαρχής.

• Ολοκληρωτικός πόνος: Κάθε σεξουαλική επαφή είναι επώδυνη.
• Περιστασιακός πόνος: Εμφανίζεται μόνο σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές.

Αίτια επώδυνης σεξουαλικής επαφής

Οι επώδυνες σεξουαλικές επαφές μπορεί να προκαλούνται από γυναικολογικά προβλήματα όπως:

• Κολεόσπασμος ή Βουλβοδυνία.
• Βακτηριακή, μυκητιασική ή υποτροπιάζουσα κολπίτιδα.
• Σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα
• Ινομυώματα
• Ενδομητρίωση
• Κύστη ωοθήκης
• Αδενομύωση
• Φλεγμονώδης νόσος της πυέλου

Άλλες πιθανές αιτίες μπορεί να είναι:

• Δερματικές παθήσεις.
• Κολπική ξηρότητα.
• Παθήσεις του εντέρου όπως η Νόσος του Crohn και το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (IBS).
• Ορμονικές αλλαγές κατά την εμμηνόπαυση, το θηλασμό και την εγκυμοσύνη.
• Τραυματισμός στην περιοχή μετά από φυσιολογικό τοκετό (ρήξη περινέου ή περιονεοτομή).
• Τραυματισμένος ιστός στην περιοχή λόγω πρόσφατου χειρουργείου ή καισαρικής τομής.
• Σεξουαλικές δυσλειτουργίες με ψυχολογικά αίτια όπως η έλλειψη σεξουαλικής επιθυμίας, η δυσκολία επίτευξης οργασμού, το άγχος, η ντροπή και η αμηχανία, τα προβλήματα στη σχέση ή στην αυτοεικόνα και προβλήματα υγείας ή σεξουαλικές δυσλειτουργίες του συντρόφου.
• Φαρμακευτική αγωγή που επηρεάζει τη σεξουαλική επιθυμία και τις ορμόνες.

Τι χρειάζεται να ξέρει ο γυναικολόγος;

Μια συζήτηση με γυναικολόγο για ένα τόσο προσωπικό ζήτημα όσο η σεξουαλική επαφή, μπορεί να δημιουργεί αμηχανία, δυσκολεύοντας την πορεία προς την αντιμετώπισή του και την πιθανή θεραπεία της αιτίας των επώδυνων σεξουαλικών επαφών. Γι αυτό το λόγο ως προετοιμασία, μπορείτε να έχετε σημειώσει από πριν σημαντικές πληροφορίες που χρειάζεται να ξέρει ο γυναικολόγος και πιθανότητα θα σας ρωτήσει σε σχέση με τον πόνο στο σεξ. Τέτοιες πληροφορίες αφορούν:

• Τα σημεία στα οποία εμφανίζεται ο πόνος.
• Η συχνότητα με την οποία εμφανίζεται.
• Πότε ξεκίνησε να υπάρχει πόνος και τι είχε προηγηθεί.
• Αν έχετε ξαναβιώσει παρόμοιο πόνο στο παρελθόν.
• Το πως θα περιγράφατε τον πόνο (πχ. σαν κάψιμο, πόνος που απλώνεται, οξύς και στιγμιαίος πόνος, κ.ά.).
• Αν έχετε βρει εμπειρικά κάποιο τρόπο με τον οποίο ο πόνος μειώνεται.
• Τι φάρμακα λαμβάνετε, αν είστε σε φαρμακευτική αγωγή.
• Αν υπάρχει ιατρικό ιστορικό χειρουργικής επέμβασης ή γυναικολογικής πάθησης στην περιοχή.
• Αν αντιμετωπίζετε παθήσεις όπως αρθρίτιδα, προβλήματα με τον θυρεοειδή, καρκίνο, σακχαρώδη διαβήτη.

Θεραπεία και αντιμετώπιση επώδυνης σεξουαλικής επαφής

Η αντιμετώπιση της επώδυνης σεξουαλικής επαφής εξαρτάται άμεσα από τα αίτιά της. Μπορεί να πρόκειται για κάτι απλό, όπως η κολπική ξηρότητα, η οποία αντιμετωπίζεται με κρέμες ή λιπαντικό ή να είναι ένδειξη μιας πάθησης η οποία χρειάζεται θεραπεία.

Η θεραπεία, ανάλογα με τα αίτια, μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή (πχ. οιστρογόνα για την κολπική ξηρότητα, αντιβιοτικά για κάποια μόλυνση), επέμβαση με λαπαροσκόπηση, αν πρόκειται για κάποια γυναικολογική πάθηση ή και φυσιοθεραπείες αν το πρόβλημα σχετίζεται με τους μύες.

Παράλληλα, χρειάζεται να υπάρχει μια ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με τον σύντροφο, ώστε να συνεχίσει η σεξουαλική επαφή να είναι μια ευχάριστη δραστηριότητα. Χρειάζεται να αφιερώσετε περισσότερο χρόνο στις προσωπικές σας στιγμές, ώστε να χαλαρώσετε. Να επικοινωνείτε με το σύντροφο σας για το πότε υπάρχει πόνος και ποιες δραστηριότητες είναι ευχάριστες και να δοκιμάσετε εναλλακτικές.