Με τον όρο προγεννητική φροντίδα αναφερόμαστε στην ιατρική φροντίδα που λαμβάνουν γυναίκες από επαγγελματίες υγείας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η προγεννητική φροντίδα συνήθως ξεκινάει μόλις μια γυναίκα ανακαλύψει ότι είναι έγκυος. Περιλαμβάνει ιατρικές επισκέψεις σε μαιευτήρα – γυναικολόγο, συμβουλευτική από μαία και όλες τις απαραίτητες εξετάσεις που απαιτούνται σε κάθε τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Έτσι διασφαλίζεται η πρόληψη παθήσεων ή καταστάσεων δυνητικά απειλητικών για τη ζωή, τόσο της μητέρας, όσο και του εμβρύου.

Η προγεννητική φροντίδα αποτελεί ένα κεκτημένο της μαιευτικής φροντίδας και ορθώς θεωρείται απαραίτητη και υποχρεωτική ιατρική φροντίδα. Μέσω αυτής, επιτυγχάνεται η έγκαιρη διάγνωση ή πρόγνωση παθήσεων της μητέρας και του εμβρύου, με αποτέλεσμα την αποτελεσματική προετοιμασία για πιθανές επιπτώσεις ή επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν.

Πιο αναλυτικά, μέσω της προγεννητικής φροντίδας:

• Πραγματοποιούνται οι απαραίτητες εξετάσεις για την υγεία της μητέρας και του εμβρύου
• Πραγματοποιούνται ειδικές εξετάσεις για τη διάγνωση και την πρόγνωση κληρονομικών παθήσεων, ανατομικών ανωμαλιών του εμβρύου
• Δίνονται συμβουλές και χρήσιμες πληροφορίες για τη διατήρηση μιας υγιούς εγκυμοσύνης, όπως για τη διατροφή, τη σωματική άσκηση και το σεξ
• Συζητούνται οι διαθέσιμες επιλογές για την ιατρική φροντίδα οποιουδήποτε θέματος προκύψει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, του τοκετού και του 4ου τριμήνου της εγκυμοσύνης (λοχεία)
• Απαντώνται όλες οι ερωτήσεις και απορίες που μπορεί να προκύπτουν σε κάθε στάδιο της εγκυμοσύνης
• Δημιουργείται το πλάνο τοκετού
• Ξεκινάει η συμβουλευτική για το θηλασμό
• Γίνεται ενημέρωση για τις αλλαγές που βιώνει μια έγκυος τόσο σωματικά (αλλαγές στο δέρμα, πρήξιμο στα πόδια, αλλαγές στο στήθος, κ.ά.), όσο και ψυχικά (άγχος στην εγκυμοσύνη, πιθανότητα αποβολής, επιλόχειος κατάθλιψη)

 

Τι διαδικασίες και εξετάσεις περιλαμβάνει η προγεννητική φροντίδα 

Κάποιες από τις εξετάσεις που περιλαμβάνει η προγεννητική φροντίδα γίνονται καθολικά σε όλες τις έγκυες, ενώ κάποιες άλλες εξαρτώνται από το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό των γονέων. Συνήθως πρόκειται για έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, αιματολογικές εξετάσεις (έλεγχος του σιδήρου – αναιμία, του σακχαρώδους διαβήτη, έλεγχος για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, κ.ά.), εξετάσεις ούρων, υπερηχογραφήματα, τα οποία γίνονται περιοδικά και εξειδικευμένες εξετάσεις, αν υπάρχει κάποιο εύρημα, κληρονομικότητα ή η μητέρα συγκεντρώνει κάποιους παράγοντες κινδύνου για παθήσεις, όπως για παράδειγμα παθήσεις του θυρεοειδούς στην εγκυμοσύνη, η μεσογειακή αναιμία και η δρεπανοκυτταρική αναιμία.

 

1ο Τρίμηνο Εγκυμοσύνης

Στο 1ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης γίνεται το πρώτο υπερηχογράφημα, το οποίο επιβεβαιώνει την εγκυμοσύνη και το αν αυτή είναι βιώσιμη. Μπορεί επίσης να δείξει αν πρόκειται για πολλαπλή κύηση, δηλαδή αν τα έμβρυα είναι περισσότερα του ενός.

Σε αυτό το τρίμηνο και συγκεκριμένα από την 11η έως την 13η εβδομάδα κύησης πραγματοποιείται το υπερηχογράφημα αυχενικής διαφάνειας, το οποίο, συνδυαστικά με ορμονικές αιματολογικές εξετάσεις, δείχνουν τις πιθανότητες ύπαρξης Συνδρόμου Patau (Τρισωμία 13), Συνδρόμου Edwards (Τρισωμία 18) και  Συνδρόμου Down (Τρισωμία 21) στο έμβρυο.

Επιπλέον, μπορεί να γίνει διαγνωστικός έλεγχος του εμβρύου για κληρονομικά νοσήματα όπως η κυστική ίνωση. Αυτός μπορεί να πραγματοποιηθεί ήδη από την 10η έως την 13η εβδομάδα της εγκυμοσύνης με βιοψία χοριακών λαχνών / τροφοβλαστικού ιστού (CVS). Εναλλακτικά, μπορεί να γίνει με αμνιοπαρακέντηση από την 15 έως την 20η εβδομάδα.

 

2ο Τρίμηνο Εγκυμοσύνης

Στο 2ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης γίνεται το δεύτερο σημαντικότερο υπερηχογράφημα, το υπερηχογράφημα Β’ Επιπέδου. Πραγματοποιείται κατά κανόνα από της 20η έως την 24η εβδομάδα κύησης, όπου διαπιστώνεται αν το έμβρυο αναπτύσσεται φυσιολογικά. Σε αυτό το τρίμηνο υπάρχει η πιθανότητα εμφάνισης υπέρτασης κύησης ή  προεκλαμψίας στην έγκυο, γι’ αυτό και οι μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης ξεκινούν ήδη από το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης προληπτικά.

Επιπλέον, ανάμεσα στην 24 με 28η εβδομάδα κύησης γίνεται ο έλεγχος για τον σακχαρώδη διαβήτη (καμπύλη σακχάρου ή δοκιμασία ανοχής γλυκόζης).

 

3ο Τρίμηνο Εγκυμοσύνης

Στο 3ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης γίνεται το υπερηχογράφημα Doppler, το οποίο ελέγχει την ανάπτυξη του εμβρύου, την κατάσταση του πλακούντα και του αμνιακού υγρού, τις κινήσεις και την ανατομία του εμβρύου και τη ροή του αίματος στα αγγεία μητέρας και εμβρύου.

 

Η προγεννητική φροντίδα ως πρόληψη για τη μητέρα και το έμβρυο

Η προγεννητική φροντίδα έχει συμβάλλει σημαντικά στην βελτίωση της υγείας και της εμπειρίας του τοκετού: τα αποτελέσματα της περιλαμβάνουν λιγότερες νοσηλείες, χαμηλότερη νοσηρότητα και θνησιμότητα που σχετίζεται με την εγκυμοσύνη. Εξαιτίας αυτής μειώνονται οι πιθανότητες του πρόωρου τοκετού και πιθανών λοιμώξεων και επιπλοκών, ενώ επιτυγχάνεται η έγκαιρη ανίχνευση συγγενών ανωμαλιών.

Οι μητέρες, μέσω της προγεννητικής φροντίδας είναι καλύτερα προετοιμασμένες για τον τοκετό και τη γονεϊκότητα και εμφανίζουν βελτιωμένα επίπεδα ικανοποίησης από την εμπειρία της εγκυμοσύνης και του τοκετού.