Είτε έχεις γεννήσει φυσιολογικά, είτε με καισαρική, είναι δεδομένο ότι θα  υπάρξουν αλλαγές στο σώμα, οι οποίες σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό αφήνουν πίσω κάποια σημάδια.

Το γυναικείο σώμα έχει τη μοναδική αξιοθαύμαστη ικανότητα να δημιουργεί μέσα του τη ζωή. Για να δημιουργηθεί αυτό το φιλόξενο περιβάλλον η κοιλιά μεγαλώνει, τα όργανα αλλάζουν θέση (και πιέζονται τις τελευταίες εβδομάδες της εγκυμοσύνης) και η λεκάνη ανοίγει. Ως αποτέλεσμα, μετά τον τοκετό, είναι παράλογο να περιμένουμε το σώμα να επανέλθει σε αυτό που ήταν πριν από την εγκυμοσύνη, και μάλιστα εν ριπή οφθαλμού.

Για να μπορέσουμε να θέσουμε τις προσδοκίες για το πώς είναι ένα σώμα ρεαλιστικά, ας εξετάσουμε αναλυτικά έναν προς έναν τους παράγοντες:

1. Ουλές από τομές και ράμματα

Στην περίπτωση της καισαρικής τομής, η ανάρρωση περιλαμβάνει την επούλωση της τομής. Η τομή μήκους 10-15 εκατοστών γίνεται οριζόντια κάτω από την αρχή του εσώρουχου. Όσο περνάει ο καιρός ή τομή γίνεται όλο και πιο αχνή. Η θέση της και το μικρό της μέγεθος, την καθιστούν ακόμα πιο αδιόρατη, ιδιαίτερα αν καλυφθεί με τρίχες της ηβικής περιοχής.

Αντίστοιχα κατά τον φυσιολογικό τοκετό, μπορεί να προκληθεί ρήξη περινέου (τραυματισμός στο περίνεο, δηλαδή στον ιστό γύρω από τον κόλπο ή και τον πρωκτό) ή να χρειαστεί περινεοτομή (τομή στην περιοχή μεταξύ του κόλπου και του πρωκτού). Και στις δύο περιπτώσεις τοποθετούνται ειδικά απορροφήσιμα ράμματα. Οι τομές αυτές χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή κατά την επούλωση, καθώς είναι σε σημείο του σώματος που το δέρμα τεντώνεται συχνά (καθιστή θέση, χρήση τουαλέτας, σεξουαλική επαφή). Ωστόσο, μετά την επούλωσή της δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Διάβασε περισσότερα για την περινεοτομή και τη ρήξη περινέου ΕΔΩ

2. Αλλαγές στην κοιλιακή χώρα

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, καθώς η κοιλιά μεγαλώνει για να χωρέσει το αναπτυσσόμενο έμβρυο, εσωτερικά τόσο τα όργανα όσο και οι μύες κάνουν επίσης χώρο. Όπως είναι λογικό, μετά τον τοκετό η κοιλιά δεν επανέρχεται στην προηγούμενη της κατάσταση, τουλάχιστον όχι άμεσα. Αρχικά, μετά τον τοκετό, κουβαλάει τα εναπομείναντα υγρά, τα λόχια, τα οποία αποβάλλονται σταδιακά μέχρι και την 6η εβδομάδα.

Για να επανέλθει η κοιλιακή περιοχή στην προηγούμενη κατάσταση χρειάζονται μερικοί μήνες, ώστε να όργανα να πάρουν την πρότερη τους θέση. Όσον αφορά τους μύες, στην επαναφορά τους βοηθάει η σωματική άσκηση πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από την εγκυμοσύνη. Σε μερικές περιπτώσεις, η εγκυμοσύνη μπορεί να προκαλέσει διάταση του ορθού κοιλιακού, δηλαδή ο ορθός κοιλιακός να χωριστεί σε δεξί και αριστερό κομμάτι. Αν προκύψει αυτό, χρειάζεται ήπιες ασκήσεις και τη βοήθεια φυσιοθεραπευτή. Ο κοιλιακός μύς επανέρχεται εντελώς, ανάλογα με το βαθμό της διάτασης, σε 9 εβδομάδες έως 2 χρόνια.

Τέλος, το δέρμα στην περιοχή της κοιλιάς κατά κανόνα δεν επανέρχεται τελείως. Αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως το σωματικό βάρος πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, το μέγεθος της κοιλιάς (πχ σε δίδυμη κύηση υπάρχει μεγαλύτερη κοιλιά), η διατροφή, η σωματική άσκηση κλπ. Σε κάθε περίπτωση είναι απόλυτα φυσιολογικό το δέρμα να έχει χαλάρωση και ραγάδες.

3. Λεκάνη και αναπαραγωγικά όργανα

Ο κόλπος, στον φυσιολογικό τοκετό έχει διαταθεί. Τις πρώτες εβδομάδες είναι πιθανό να είναι πρησμένος. Ωστόσο, σιγά σιγά επανέρχεται, χάρη στην ελαστικότητά του. Μπορεί μην επιστρέψει ακριβώς στο ίδιο, αλλά σε καμία περίπτωση δεν παραμένει χαλαρός ή έχει κάποια διαφορά που μπορεί να καταλάβει ένας σύντροφος στην σεξουαλική επαφή. Ωστόσο, μπορεί στην αρχή (το νωρίτερο μετά την 6η εβδομάδα) να χρειαστεί η χρήση λιπαντικού, καθώς μπορεί να υπάρχει κολπική ξηρότητα.

Όσον αφορά τη χρήση της τουαλέτας, είναι αρκετά σύνηθες να υπάρχει συχνοουρία ή μια ελαφριά ακράτεια σε ξαφνικές κινήσεις, βήξιμο ή γέλιο, για μερικές εβδομάδες ή μήνες μετά τον τοκετό. Για την ακράτεια, όπως επίσης και την επαναφορά του κόλπου βοηθά η ήπια σωματική άσκηση που εστιάζει στους κοιλιακούς, τη μέση και τους μύες του περίνεου.

4. Στήθος και θηλασμός

Το στήθος μετά την εγκυμοσύνη, ιδιαίτερα αν έχεις θηλάσει, είναι αναμενόμενο να μην έχει τη σφριγηλότητα που είχε. Είναι σύνηθες να υπάρχουν ραγάδες, χαλάρωση, πτώση των μαστών ή μια γενικότερη «ξεφουσκωμένη» εμφάνιση. Μερικές γυναίκες βλέπουν αλλαγή στο σχήμα ή το μέγεθος των μαστών τους (να είναι μεγαλύτεροι ή μικρότεροι) ή αποκτούν ασυμμετρία. Αυτές οι αλλαγές εξαρτώνται από το σωματικό βάρος, το πλήθος των εγκυμοσύνων, το μέγεθος των μαστών πριν την εγκυμοσύνη και η φυσική κατάσταση.

Διάβασε περισσότερα για τις αλλαγές του στήθους στην εγκυμοσύνη ΕΔΩ

5. Απώλεια βάρους

Το σώμα υποβάλλεται σε πολλές αλλαγές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του τοκετού. Παρόλο που το άγχος για το επιπλέον βάρος είναι αναμενόμενο και λογικό, η εγκυμοσύνη δεν είναι απλά απόκτηση κιλών. Προσπάθησε να δώσεις χρόνο στον εαυτό σου να αναρρώσει. Εστίασε στην κατανάλωση μιας ισορροπημένης διατροφής και στη φροντίδα του εαυτού σου. Ξεκίνησε να κάνεις απλές ασκήσεις για την κοιλιά, τη μέση και τη λεκάνη στο σπίτι, όποτε έχεις κουράγιο. Άρχισε τη σωματική άσκηση, όταν νιώσεις καλύτερα. Θυμήσου ότι το σώμα σου έχει μόλις περάσει πολλά.

Διάβασε περισσότερα για την ανάρρωση από φυσιολογικό τοκετό ΕΔΩ και από καισαρική ΕΔΩ

Η περίοδος της ανάρρωσης από έναν τοκετό ονομάζεται λοχεία, ενώ σύμφωνα με την πιο σύγχρονη ιατρική γνώση, το πρώτο τρίμηνο μετά τον τοκετό ονομάζεται 4ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.

Για τις γυναίκες που γεννούν με φυσιολογικό τοκετό, η ανάρρωση από αυτόν περιλαμβάνει 3 στάδια, κατά τα οποία βιώνουν διάφορες σωματικές δυσκολίες όπως η αιμορραγία (λόχια), η φροντίδα πιθανών ραμμάτων και η γενικότερη επαναφορά του σώματός τους στην προηγούμενη του κατάσταση, ενώ παράλληλα φροντίζουν ένα μικροσκοπικό πλασματάκι που χρειάζεται την προσοχή τους 24ώρες το 24ωρο.

Τι πρέπει να περιμένει μια νέα μητέρα κατά την ανάρρωσή της από φυσιολογικό τοκετό; Ενημερωθείτε συνοπτικά, διαβάζοντας παρακάτω:

Στάδια ανάρρωσης από τον τοκετό

Οι επαγγελματίες υγείας κατηγοριοποιούν την ανάρρωση από τοκετό σε 3 στάδια:

1. Το πρώτο στάδιο (acute phase) αφορά το πρώτο 24ωρο μετά τον τοκετό. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό χρονικό όριο, μέσα στο οποίο οι λεχώνες παρακολουθούνται στενά από το ιατρικό προσωπικό του μαιευτηρίου, καθώς υπάρχει πιθανότητα να εμφανιστεί κάποια επείγουσα ιατρική κατάσταση, όπως η προεκλαμψία, αιμορραγία, θρόμβωση, κ.ά.
2. Το δεύτερο στάδιο (subacute phase) ξεκινάει από το πρώτο 24ώρο μετά τον τοκετό και διαρκεί μέχρι την 6η εβδομάδα. Σε αυτό το στάδιο, το σώμα έχει ξεκινήσει τη διαδικασία επαναφοράς του, ωστόσο χρειάζεται ακόμα πολλή προσοχή.  Η επάνοδος στην καθημερινή ρουτίνα πρέπει να γίνεται σταδιακά, τηρώντας τις οδηγίες του ιατρικού προσωπικού, όσον αφορά την προσωπική υγιεινή, τη φροντίδα τυχόν ραμμάτων, κλπ. Η επιλόχειος κατάθλιψη μπορεί να εμφανιστεί σε αυτό το στάδιο.
3. Το τρίτο στάδιο (delayed phase) ξεκινάει από τις 6 εβδομάδες και διαρκεί μέχρι και τους 6 μήνες μετά τον τοκετό. Αυτό είναι το χρονικό διάστημα όπου γίνονται εμφανείς οι σωματικές αλλαγές, καθώς το σώμα σταδιακά επιστρέφει στην πρότερή του κατάσταση.

Αιμορραγία και κολπικές εκκρίσεις (λόχια)

Μετά τη γέννηση του μωρού της, κάθε γυναίκα βιώνει τα λόχια, δηλαδή τη φυσιολογική αιμορραγία μετά τον τοκετό, η οποία είναι η διαδικασία με την οποία ο οργανισμός αποβάλλει όλα τα εναπομείναντα υγρά, ενώ αναρρώνει. Η αιμορραγία της λοχείας είναι εκτεταμένη τις πρώτες 3 με 10 ημέρες και θυμίζει μια πολύ έντονη περίοδο. Με το πέρασμα των ημερών η ποσότητα σιγά σιγά μειώνεται και το χρώμα των κολπικών εκκρίσεων αλλάζει από βαθύ κόκκινο σε ανοιχτό κόκκινο και έπειτα σε ροζ, καφέ ή ανοιχτό κίτρινο. Ωστόσο, μπορεί να διαρκέσει μέχρι και 6 εβδομάδες.

Είναι φυσιολογικό η αιμορραγία να είναι πιο έντονη ή και να υπάρχουν πόνοι περιόδου όταν υπάρχει σωματική δραστηριότητα ή κατά το θηλασμό, αφού ο θηλασμός βοηθάει τη μήτρα να συσπάται, επιστρέφοντας σιγά σιγά στο αρχικό της μέγεθος. Για τα λόχια υπάρχουν στην αγορά ειδικές σερβιέτες λοχείας, οι οποίες έχουν μεγαλύτερη απορροφητικότητα.

Φροντίδα πιθανών ραμμάτων

Μετά το φυσιολογικό τοκετό, υπάρχει η πιθανότητα να χρειαστούν ράμματα, εάν προκύψει ρήξη περινέου (τραυματισμός στον ιστό γύρω από τον κόλπο και τον πρωκτό, ο οποίος μπορεί να συμβεί κατά τον τοκετό) ή να χρειαστεί να γίνει περινεοτομή [τομή στην περιοχή μεταξύ του κόλπου και του πρωκτού (περίνεο), η οποία επιτρέπει στο μωρό να περάσει με ασφάλεια από τον κόλπο].

Τα ράμματα που χρησιμοποιούνται σε αυτές τις περιπτώσεις είναι ειδικά και απορροφήσιμα από τον οργανισμό, μέσα σε 15-20 ημέρες.  Στο διάστημα αυτό, χρειάζεται να ακολουθηθούν συγκεκριμένες οδηγίες για τη φροντίδα και τον καθαρισμό της περιοχής, οι οποίες δίνονται πριν από την έξοδο από το μαιευτήριο. Συνοπτικά χρειάζεται η περιοχή να καθαρίζεται απαλά με ζεστό νερό και να στεγνώνεται πολύ καλά, ιδιαίτερα μετά τη χρήση της τουαλέτας και την αλλαγή των ειδικών σερβιετών λοχείας. Το ευτύχημα είναι ότι η περιοχή του περινέου είναι πλούσια σε αιμοφόρα αγγεία και για αυτό το λόγο επουλώνεται πολύ γρηγορότερα από άλλα σημεία του σώματος.

Επιπλέον, την επούλωση μπορεί να βοηθήσει η ξεκούραση σε ξαπλωτή θέση ανάσκελα ή στο πλάι. Όταν χρειάζεται η καθιστή θέση, προτείνεται να χρησιμοποιείται ένα μικρό μαξιλάρι ή μια μικρή τυλιγμένη πετσέτα κάτω από κάθε γλουτό, ώστε να μην πιέζεται η περιοχή. Τέλος, συστήνεται η εφαρμογή πάγου τυλιγμένου σε πετσέτα στην περιοχή για λίγα λεπτά.

Διάβασε περισσότερα για την περινεοτομή και τη ρήξη περινέου

Συμβουλές για τη χρήση της τουαλέτας

Μετά από την ένταση του φυσιολογικού τοκετού, πολλές γυναίκες φοβούνται να χρησιμοποιήσουν την τουαλέτα. Αυτό προκύπτει αφενός επειδή κατά κανόνα υπάρχει δυσκοιλιότητα τις πρώτες μέρες και παράλληλα μπορεί να μην επανέλθει αμέσως η αίσθηση της ανάγκης για ούρηση, και αφετέρου επειδή μπορεί να υπάρχουν ράμματα. Έτσι δημιουργείται αβεβαιότητα για το αν και κατά πόσο μπορούν να σφιχτούν, πώς θα καθαριστούν σωστά μετά κλπ. Στην περίπτωση της αφόδευσης, μια οδηγία που μπορεί να βοηθήσει είναι να κρατούν μια γάζα ή μια σερβιέτα λοχείας πάνω από τα ράμματα, ασκώντας ελάχιστη πίεση, ώστε να νιώθουν μεγαλύτερη σταθερότητα και σιγουριά.

Κατά την περίοδο της ανάρρωσης και λόγω της χαλάρωσης των μυών της λεκάνης και του περινέου, είναι αρκετά σύνηθες να υπάρχει μια ελαφριά ακράτεια σε ξαφνικές κινήσεις, βήξιμο ή γέλιο. Αυτό βελτιώνεται σταδιακά ξεκινώντας ασκήσεις ενδυνάμωσης του πυελικού εδάφους που μπορεί να δώσει ο γυναικολόγος.

Έναρξη της περιόδου και πιθανότητες εγκυμοσύνης

Μετά από μια εγκυμοσύνη, η περίοδος συνήθως επανέρχεται στις 5-6 εβδομάδες μετά τον τοκετό, ενώ μπορεί να καθυστερήσει αν η μητέρα κάνει αποκλειστικό θηλασμό. Πρακτικά, είναι πιθανή μια εγκυμοσύνη ήδη από την 3η εβδομάδα μετά τον τοκετό, αφού ο κύκλος της περιόδου επανέρχεται στα φυσιολογικά. Κατά κανόνα συστήνεται η αποφυγή των σεξουαλικών επαφών το λιγότερο μέχρι τις 6 εβδομάδες, ίσως και περισσότερο, ανάλογα με το αν υπάρχουν ράμματα και πως προχωράει η επούλωσή τους.

Η περίοδος της ανάρρωσης από έναν τοκετό ονομάζεται λοχεία, ενώ σύμφωνα με την πιο σύγχρονη ιατρική γνώση, το πρώτο τρίμηνο μετά τον τοκετό ονομάζεται 4ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.

Για τις γυναίκες που γεννούν με καισαρική ή ήπια καισαρική, η ανάρρωση από αυτόν περιλαμβάνει 3 στάδια, κατά τα οποία βιώνουν διάφορες σωματικές δυσκολίες όπως η αιμορραγία (λόχια), η ανάρρωση από το χειρουργείο και η φροντίδα της καισαρικής τομής και η γενικότερη επαναφορά του σώματός τους στην προηγούμενη του κατάσταση, ενώ παράλληλα φροντίζουν ένα μικροσκοπικό πλασματάκι που χρειάζεται την προσοχή τους 24ώρες το 24ωρο.

Τι πρέπει να περιμένει μια νέα μητέρα κατά την ανάρρωσή της από τοκετό με καισαρική; Ενημερωθείτε συνοπτικά, διαβάζοντας παρακάτω:

Στάδια ανάρρωσης από τον τοκετό

Οι επαγγελματίες υγείας κατηγοριοποιούν την ανάρρωση από τοκετό σε 3 στάδια:

1. Το πρώτο στάδιο (acute phase) αφορά το πρώτο 24ωρο μετά τον τοκετό. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό χρονικό όριο, μέσα στο οποίο οι λεχώνες παρακολουθούνται στενά από το ιατρικό προσωπικό του μαιευτηρίου, καθώς υπάρχει πιθανότητα να εμφανιστεί κάποια επείγουσα ιατρική κατάσταση, όπως η προεκλαμψία, αιμορραγία, θρόμβωση, κ.ά.
2. Το δεύτερο στάδιο (subacute phase) ξεκινάει από το πρώτο 24ώρο μετά τον τοκετό και διαρκεί μέχρι την 6η εβδομάδα. Σε αυτό το στάδιο, το σώμα έχει ξεκινήσει τη διαδικασία επαναφοράς του, ωστόσο χρειάζεται ακόμα πολλή προσοχή.  Η επάνοδος στην καθημερινή ρουτίνα πρέπει να γίνεται σταδιακά, τηρώντας τις οδηγίες του ιατρικού προσωπικού, όσον αφορά την προσωπική υγιεινή, τη φροντίδα της τομής, κλπ. Η επιλόχειος κατάθλιψη μπορεί να εμφανιστεί σε αυτό το στάδιο.
3. Το τρίτο στάδιο (delayed phase) ξεκινάει από τις 6 εβδομάδες και διαρκεί μέχρι και τους 6 μήνες μετά τον τοκετό. Αυτό είναι το χρονικό διάστημα όπου γίνονται εμφανείς οι σωματικές αλλαγές, καθώς το σώμα σταδιακά επιστρέφει στην πρότερή του κατάσταση.

Νοσηλεία στο μαιευτήριο

Μετά τον τοκετό με καισαρική, συνήθως η διάρκεια παραμονής στο μαιευτήριο είναι 2 – 4 ημέρες, ανάλογα με την κατάσταση της υγείας της μητέρας. Κατά τη διάρκεια της παραμονής γίνεται φροντίδα της τομής και δίνεται φαρμακευτική αγωγή για τη μείωση του πόνου. Το προσωπικό του μαιευτηρίου ενθαρρύνει τη μητέρα να αρχίσει να περπατάει και να φροντίζει τις ανάγκες του μωρού της, συμπεριλαμβανομένου και του θηλασμού, αν το επιθυμεί.

Αιμορραγία και κολπικές εκκρίσεις (λόχια)

Μετά τη γέννηση του μωρού της, κάθε γυναίκα βιώνει τα λόχια, δηλαδή τη φυσιολογική αιμορραγία μετά τον τοκετό, η οποία είναι η διαδικασία με την οποία ο οργανισμός αποβάλλει όλα τα εναπομείναντα υγρά. Η αιμορραγία της λοχείας είναι εκτεταμένη τις πρώτες 3 με 10 ημέρες και θυμίζει μια πολύ έντονη περίοδο. Με το πέρασμα των ημερών η ποσότητα σιγά σιγά μειώνεται και το χρώμα των κολπικών εκκρίσεων αλλάζει από βαθύ κόκκινο σε ανοιχτό κόκκινο και έπειτα σε ροζ, καφέ ή ανοιχτό κίτρινο. Ωστόσο, μπορεί να διαρκέσει μέχρι και 6 εβδομάδες.

Είναι φυσιολογικό η αιμορραγία να είναι πιο έντονη ή και να υπάρχουν πόνοι περιόδου όταν υπάρχει σωματική δραστηριότητα ή κατά το θηλασμό, αφού ο θηλασμός βοηθάει τη μήτρα να συσπάται, επιστρέφοντας σιγά σιγά στο αρχικό της μέγεθος. Για τα λόχια υπάρχουν στην αγορά ειδικές σερβιέτες λοχείας, οι οποίες έχουν μεγαλύτερη απορροφητικότητα.

Φροντίδα της τομής

Στην καισαρική, η τομή γίνεται στην περιοχή κάτω από την αρχή του εσώρουχου και είναι μια οριζόντια γραμμή μήκους 10-20 εκατοστών. Πριν από την έξοδο από το μαιευτήριο, το ιατρικό προσωπικό δίνει οδηγίες για τη φροντίδα και τον καθαρισμό της καισαρικής τομής. Αυτές οι οδηγίες συνήθως περιλαμβάνουν την προστασία της τομής από υγρά, τον ήπιο καθαρισμό και φροντίδα της, τη χρήση φαρδιών, άνετων και βαμβακερών ρούχων και εσωρούχων και την ενημέρωση για σημάδια που μπορεί να σημαίνουν ότι έχει μολυνθεί.

Τα ράμματα συνήθως απορροφώνται μέσα σε λίγες μέρες, ενώ η επούλωση της τομής επιτυγχάνεται περίπου στις 12 εβδομάδες. Για μερικούς μήνες η τομή έχει κοκκινωπό χρώμα (ή είναι πιο σκουρόχρωμη ή λευκή, αν πρόκειται για πιο μελαμψό δέρμα) και γι αυτό το λόγο είναι και πιο εμφανής. Όσο περνάει ο καιρός και με την κατάλληλη φροντίδα και προσοχή, το χρώμα της εξασθενεί και συχνά καλύπτεται από τρίχες.

Συμβουλές για τη χρήση της τουαλέτας

Μετά από τοκετό με καισαρική και την απομάκρυνση του καθετήρα, πολλές γυναίκες φοβούνται να χρησιμοποιήσουν την τουαλέτα. Αυτό προκύπτει αφενός επειδή κατά κανόνα υπάρχει δυσκοιλιότητα τις πρώτες μέρες και παράλληλα μπορεί να μην επανέλθει αμέσως η αίσθηση της ανάγκης για ούρηση, και αφετέρου επειδή μπορεί να υπάρχουν ράμματα. Έτσι δημιουργείται αβεβαιότητα για το αν και κατά πόσο μπορούν να σφιχτούν, πώς θα καθαριστούν σωστά μετά κλπ, δεδομένης και της δυσκολίας στην κίνηση λόγω της τομής. Στην περίπτωση της αφόδευσης, μια οδηγία μπορεί να βοηθήσει είναι να τοποθετούν ένα σκαμπό ή ένα κουτί κάτω από τα πόδια, όταν κάθονται στη λεκάνη, ώστε να ανέβουν τα γόνατα πάνω από το ύψος της λεκάνης και να κρατήσουν ίσια την πλάτη. Αυτή η στάση βοηθά να χαλαρώσει ο εντερικός σωλήνας.

Κατά την περίοδο της ανάρρωσης και λόγω της χαλάρωσης των μυών της λεκάνης και του περινέου, είναι αρκετά σύνηθες να υπάρχει μια ελαφριά ακράτεια σε ξαφνικές κινήσεις, βήξιμο ή γέλιο. Αυτό βελτιώνεται σταδιακά ξεκινώντας ασκήσεις ενδυνάμωσης του πυελικού εδάφους που μπορεί να δώσει ο γυναικολόγος.

Έναρξη της περιόδου και πιθανότητες εγκυμοσύνης

Μετά από μια εγκυμοσύνη, η περίοδος συνήθως επανέρχεται στις 5-6 εβδομάδες μετά τον τοκετό, ενώ μπορεί να καθυστερήσει αν η μητέρα κάνει αποκλειστικό θηλασμό. Πρακτικά, είναι πιθανή μια εγκυμοσύνη ήδη από την 3η εβδομάδα μετά τον τοκετό, αφού ο κύκλος της περιόδου επανέρχεται στα φυσιολογικά. Κατά κανόνα συστήνεται η αποφυγή των σεξουαλικών επαφών το λιγότερο μέχρι τις 6 εβδομάδες, ίσως και περισσότερο, ανάλογα με το αν υπάρχουν ράμματα και πως προχωράει η επούλωσή τους.