Ακολουθώντας τις οδηγίες του γυναικολόγου και με την προϋπόθεση ότι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν υπάρχουν επιπλοκές και δεν αποτελεί κύηση υψηλού κινδύνου, οι περισσότερες έγκυες μπορούν να ταξιδέψουν με ασφάλεια.

Είτε ο προορισμός είναι στην Ελλάδα, είτε στο εξωτερικό, βασική προϋπόθεση για να ταξιδέψει μια έγκυος είναι να έχει μαζί της όλο τον μαιευτικό της φάκελο και να ξέρει πριν από το ταξίδι ποια νοσοκομεία ή ιατρεία σε κοντινή απόσταση από την τοποθεσία που θα διαμείνει, σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Αν πρόκειται για ταξίδι στο εξωτερικό, χρειάζεται να έχει προνοήσει για την ύπαρξη υγειονομικής περίθαλψης στο εξωτερικό, μέσω ασφάλειας ταξιδιού, και, εφόσον πρόκειται για χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να έχει κάνει τις απαραίτητες διαδικασίες για την Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθενείας.

Πότε να ταξιδέψω στην εγκυμοσύνη;

Αρκετές έγκυες προτιμούν να μην ταξιδεύουν κατά το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, λόγω των συμπτωμάτων που βιώνουν (ναυτία, εμετός, κούραση, κλπ). Επιπλέον, ο κίνδυνος αποβολής είναι γενικά υψηλότερος στο πρώτο τρίμηνο. Παράλληλα, τα ταξίδια τους τελευταίους μήνες της εγκυμοσύνης μπορεί να είναι κουραστικά και άβολα. Για αυτούς τους λόγους, πολλές έγκυες επιλέγουν να ταξιδέψουν κατά το δεύτερο τρίμηνο της εγκυμοσής.

Ταξιδεύοντας με αεροπλάνο

Το ταξίδι με αεροπλάνο δεν είναι επιβλαβές για την έγκυο και το έμβρυο, ωστόσο συστήνεται να ζητούνται από τον γυναικολόγο οδηγίες και συμβουλές για την ασφαλή διεξαγωγή του ταξιδιού. Επειδή η πιθανότητα τοκετού είναι υψηλότερη μετά από τις 37 εβδομάδες, προτείνεται να ελέγχεται την πολιτική της εκάστοτε αεροπορικής εταιρείας σχετικά με το ταξίδι σε αυτή την περίπτωση.

Επιπλέον, για ένα πιο άνετο και ασφαλές ταξίδι με αεροπλάνο στην εγκυμοσύνη:

• Κλείστε μια θέση στο διάδρομο, ώστε να μπορείτε να κινηθείτε ή απλά να τεντώσετε τα πόδια κατά τη διάρκεια της πτήσης.
• Αποφύγετε τα ανθρακούχα ποτά και προτιμήστε να πιείτε νερό, ώστε να αποφύγετε πιθανή δυσφορία ή στομαχικό πρόβλημα.
• Φοράτε πάντα τη ζώνη ασφαλείας, ώστε να είστε ασφαλείς έναντι οποιασδήποτε απροειδοποίητης ανατάραξης.
• Κινηθείτε κάθε μισή ώρα. Είτε σηκωθείτε, είτε απλά τεντώστε τα πόδια και τα δάχτυλα των ποδιών. Τα ταξίδια που διαρκούν περισσότερες από 4 ώρες ενέχουν μικρό κίνδυνο θρόμβων αίματος (εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης). Προληπτικά, φορέστε κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης, οι οποίες θα βοηθήσουν στη μείωση του πρηξίματος των ποδιών.

Ταξιδεύοντας με αυτοκίνητο στην εγκυμοσύνη

Γενικά, συνίσταται η αποφυγή πολύωρων ταξιδιών με αυτοκίνητο κατά την εγκυμοσύνη. Καθώς τα τροχαία ατυχήματα είναι από τις πιο κοινές αιτίες τραυματισμού σε έγκυες γυναίκες, δεν συνίσταται οι έγκυες να ταξιδεύουν μόνες τους.

Για ένα πιο άνετο και ασφαλές ταξίδι με αυτοκίνητο στην εγκυμοσύνη, ακολουθήστε τις παρακάτω συμβουλές:

• Φοράτε πάντοτε τη ζώνη ασφαλείας. Η ζώνη πρέπει να τοποθετείται χαμηλά στα οστά της λεκάνης και κάτω από την κοιλιά σας.
• Σχεδιάστε τακτικές στάσεις, ώστε να κινήστε συχνά. Αν δεν είναι εφικτές οι συχνές στάσεις, προσπαθήστε να κινείτε τα χέρια και τα δάχτυλα των ποδιών, ώστε να διευκολύνεται η ροή του αίματος. Αν το ταξίδι διαρκεί για πάνω από 4 ώρες, φορέστε κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης.
• Φορέστε άνετα παπούτσια και ρούχα.
• Φορέστε ελαφρά ρούχα, ώστε να μπορείτε να τα βγάλετε ή να τα βάλετε εύκολα.
• Μην αμελείτε τα γεύματα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Καταναλώστε ελαφριά συχνά γεύματα όπως φρούτα και ξηροί καρποί.
• Πίνετε άφθονο νερό και μην αναβάλλετε για πολλή ώρα την επίσκεψη στην τουαλέτα.
• Όσο είναι εφικτό, προτιμήστε να ταξιδεύετε με ανοιχτά παράθυρα.

Ταξιδεύοντας με πλοίο στην εγκυμοσύνη

Όπως και στην περίπτωση ταξιδιού με αεροπλάνο, η πιθανότητα τοκετού είναι υψηλότερη μετά από 37 εβδομάδες. Για αυτό το λόγο προτείνεται να ελέγχεται την πολιτική της εκάστοτε ακτοπλοϊκής αεροπορικής εταιρείας σχετικά με το ταξίδι σε αυτή την περίπτωση.

Σε περιπτώσεις μεγαλύτερων ταξιδιών, όπως για παράδειγμα μια κρουαζιέρα, είναι απαραίτητο να γνωρίζετε τις ιατρικές δυνατότητες του πλοίου, όπως επίσης και κάθε στάσης του.

Διατροφή στο εξωτερικό 

Συνίσταται ιδιαίτερη προσοχή στην κατανάλωση τροφίμων και νερού στις εγκύους, όταν ταξιδεύουν σε χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου, αλλά και μια σειρά από προληπτικές ενέργειες στην διατροφή τους στο εξωτερικό ακόμα και στις ανεπτυγμένες χώρες.

Πιο συγκεκριμένα, είναι απαραίτητο να ελέγχεται εάν το νερό της βρύσης είναι πόσιμο. Ως προληπτικό μέτρο συνίσταται η κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού, ακόμα και κατά το βούρτσισμα των δοντιών ή την χρήση πάγου. Εναλλακτικά, καταναλώστε νερό που έχει βράσει για ένα λεπτό.

Ως γενικές συμβουλές διατροφής συνίσταται:

• Η αποφυγή κατανάλωσης φρέσκων φρούτων και λαχανικών, εκτός εάν έχουν μαγειρευτεί ή τα έχετε ξεφλουδίσει μόνοι σας.
• Η απαγόρευση κατανάλωσης ωμού ή μισοψημένου κρέατος ή ψαριού.
• Η απαγόρευση κατανάλωσης γάλακτος ή τροφών  που παρασκευάζονται με γάλα, το οποίο δεν έχει παστεριωθεί.

Ανησυχητικά συμπτώματα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού

Τα συμπτώματα τα οποία ενδέχεται να σηματοδοτούν μια πιθανή επιπλοκή εγκυμοσύνης είναι:

• Κολπική αιμορραγία
• Πυελικός ή κοιλιακός πόνος
• Συσπάσεις
• Συμπτώματα πρόωρου τοκετού όπως το σπάσιμο νερών
• Συμπτώματα προεκλαμψίας, όπως πονοκέφαλος που δεν υποχωρεί, προβλήματα στην όραση, πρήξιμο του προσώπου ή των χεριών
•  Εμετός ή διάρροια
•  Συμπτώματα εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης, όπως το πρήξιμο ενός ποδιού 

Ταξιδιωτικοί εμβολιασμοί στην εγκυμοσύνη 

Ζητήστε συμβουλές από το γυναικολόγο σας σχετικά με τους επιτρεπόμενους ταξιδιωτικούς εμβολιασμούς, καθώς κάποιοι από αυτούς δεν συνιστώνται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Δε συνιστάται στις εγκύους ταξίδια σε μέρη του κόσμου όπου υπάρχει ο ιός Ζίκα, όπως η Νότια και Κεντρική Αμερική, η  Καραϊβική, τα νησιά του Ειρηνικού, η Αφρική και η Ασία.

Η προεκλαμψία είναι μια πάθηση που επηρεάζει συνήθως εγκύους, οι οποίες διανύουν το δεύτερο τρίμηνο κύησης και συνηθέστερα μετά την 20η εβδομάδα κύησης ή αμέσως μετά τον τοκετό. Η προεκλαμψία προκαλεί κυρίως υψηλή αρτηριακή πίεση, γεγονός που ενέχει κινδύνους τόσο για την έγκυο, όσο και για το έμβρυο.

Παράγοντες κινδύνου προεκλαμψίας

Αν και τα ακριβή αίτια της προεκλαμψίας δεν είναι γνωστά, η προεκλαμψία σχετίζεται με προβλήματα στον πλακούντα. Στην προεκλαμψία, το έμβρυο δε λαμβάνει αρκετό αίμα από τη μητέρα μέσω του πλακούντα, γεγονός που μπορεί να οφείλεται στην ελλιπή του ανάπτυξη κατά το πρώτο μισό της εγκυμοσύνης.

Υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που αυξάνουν τις πιθανότητες ανάπτυξης της προεκλαμψίας, όπως:

• Ατομικό ιατρικό ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη, υψηλής αρτηριακής πίεσης ή νεφρικών παθήσεων
• Ατομικό ιατρικό ιστορικό αυτοάνοσων νοσημάτων όπως ο ερυθηματώδης λύκος  ή το φωσφολιπιδικό σύνδρομο
• Μαιευτικό ιστορικό υψηλής αρτηριακής πίεσης ή προεκλαμψίας σε προηγούμενη εγκυμοσύνη
• Οικογενειακό ιατρικό ιστορικό προεκλαμψίας
• Ηλικία άνω των 40 ετών
• Δίδυμη ή πολύδυμη κύηση
• Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) άνω του 35
• Περισσότερα από 10 χρόνια χρονική απόσταση από προηγούμενη εγκυμοσύνη
• Πρώτη εγκυμοσύνη της μητέρας

Συμπτώματα προεκλαμψίας

Τα πρώιμα σημάδια της προεκλαμψίας περιλαμβάνουν υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) και πρωτεΐνη στα ούρα (πρωτεϊνουρία), συμπτώματα που δεν είναι εύκολα ανιχνεύσιμα, αλλά εμφανίζονται κατά τη διάρκεια εξετάσεων του προγεννητικού ελέγχου. Πέραν των παραπάνω, σε ορισμένες περιπτώσεις, η προεκλαμψία μπορεί να προκαλέσει και περαιτέρω συμπτώματα, όπως:

• Δυνατό πονοκέφαλο
• Προβλήματα όρασης, όπως για παράδειγμα θολή όραση
• Πόνο ακριβώς κάτω από τα πλευρά
• Εμετό
• Ξαφνικό πρήξιμο του προσώπου, των χεριών ή των ποδιών

Χωρίς άμεση θεραπευτική αγωγή, η προεκλαμψία μπορεί να οδηγήσει σε μια σειρά από σοβαρές επιπλοκές, όπως:

• Σπασμούς (εκλαμψία)
• Σύνδρομο HELLP (μια συνδυασμένη διαταραχή της πήξης του ήπατος και του αίματος)
• Εγκεφαλικό
• Πνευμονικό οίδημα
• Αποκόλληση του πλακούντα

Επιπλέον, η προεκλαμψία μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εμβρύου, εξαιτίας της μειωμένης παροχής αίματος από τον πλακούντα, με αποτέλεσμα να λαμβάνει λιγότερο οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά.

Θεραπεία της προεκλαμψίας

Εάν διαγνωστείτε με προεκλαμψία, είναι απαραίτητη η συστηματική παρακολούθηση από  εξειδικευμένο γυναικολόγο στην κύηση υψηλού κινδύνου, ενώ, ανάλογα με την σοβαρότητα της κατάστασης, μπορεί να απαιτείται νοσηλεία σε νοσοκομείο. Κατά τη διάρκεια της νοσηλείας, πέραν της απαραίτητης φαρμακευτικής αγωγής για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης, πραγματοποιούνται οι απαραίτητες για την παρακολούθηση εξετάσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν τακτικούς ελέγχους αρτηριακής πίεσης, λήψη τακτικών δειγμάτων ούρων για τη μέτρηση των επιπέδων πρωτεΐνης, αιματολογικές εξετάσεις για τον έλεγχο των νεφρών και του ήπατος, υπερηχογράφημα για τον έλεγχο του πλακούντα και την ανάπτυξη του εμβρύου και ηλεκτρονική παρακολούθηση του καρδιακού ρυθμού του μωρού (καρδιοτοκογραφία – NST).

Καθώς η προεκλαμψία δε θεραπεύεται και δεδομένων των υπαρκτών κινδύνων για τη μητέρα και το έμβρυο, η προεκλαμψία κατατάσσεται στην κατηγορία των κυήσεων υψηλού κινδύνου. Για αυτό το λόγο, συνίσταται ο προγραμματισμός του τοκετού, ιδανικά ανάμεσα στην 37-38 εβδομάδα κύησης, αν και μπορεί είναι απαραίτητος ο πρόωρος τοκετός. Ο τοκετός μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε τεχνητά με πρόκληση, είτε μέσω καισαρικής τομής.

Μετά τον τοκετό, η προεκλαμψία δεν εξαλείφεται άμεσα, συνεπώς ενδέχεται να είναι απαραίτητη η συνέχιση της νοσηλείας. Μετά το εξιτήριο, είναι απαραίτητη η παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης και ενδέχεται να χρειάζεται συνέχιση της φαρμακευτικής αγωγής κατά την περίοδο της λοχείας, όπως επίσης και της ιατρικής παρακολούθησης για όσο διάστημα είναι απαραίτητο.

Μια εγκυμοσύνη διαρκεί τυπικά 40 εβδομάδες, οι οποίες χωρίζονται σε τρία τρίμηνα κύησης. Το πρώτο τρίμηνο ξεκινάει από τη σύλληψη του εμβρύου, με την πρώτη εβδομάδα κύησης να υπολογίζεται από την  πρώτη ημέρα της τελευταίας περιόδου της εγκύου, και διαρκεί εως τη 12η εβδομάδα. Το δεύτερο τρίμηνο περιλαμβάνει το διάστημα μεταξύ 13ης και 26ης εβδομάδας κύησης και το τρίτο τρίμηνο το διάστημα μεταξύ 27ης εβδομάδας κύησης και τοκετού στις 40 – 41 εβδομαδες.

Σε κάθε εβδομάδα κύησης το έμβρυο αναπτύσσεται συνεχώς, ενώ κάποιες εβδομάδες αποτελούν ορόσημα για την ανάπτυξη σημαντικών οργάνων του εμβρύου. Παρακάτω θα αναλύσουμε τα στάδια της ανάπτυξης του εμβρύου ανά τρίμηνο και εβδομάδα κύησης.

1ο τρίμηνο κύησης

• 8η εβδομάδα κύησης

Κατά την 8η εβδομάδα κύησης, το έμβρυο έχει μέγεθος περίπου 2,2 εκατοστά, με τον εμβρυϊκό εγκέφαλο να ζυγίζει το 43% της συνολικής μάζας του. Αυτή την εβδομάδα οι γονάδες, ξεκινούν τη μετατροπή τους σε όρχεις ή ωοθήκες, καθορίζοντας το φύλο του εμβρύου και όλα τα όργανα ξεκινούν το σχηματισμό τους.Σε αυτή την εβδομάδα συνήθως αρχίζει να ακούγεται ο καρδιακός παλμός κατά την εξέταση του doppler

• 10η εβδομάδα εγκυμοσύνης

Στην αρχή της 10ης εβδομάδας, το μέσο μέγεθος του εμβρύου είναι περίπου 3,2 εκατοστά και το βάρος του περίπου 4 γραμμάρια. Τα δάχτυλα χεριών και ποδιών έχουν λάβει το σχήμα τους και τα νύχια αρχίζουν να μεγαλώνουν. Τα βλέφαρα έχουν σχηματιστεί, αλλά παραμένουν κλειστά, μέχρι περίπου την 28η εβδομάδα. Το εξωτερικό μέρος των αυτιών και το άνω χείλος αναπτύσσεται και τα εξωτερικά γεννητικά όργανα αρχίζουν να διαφοροποιούνται. Η εμβρυϊκή ουρά έχει πια εξαφανιστεί.

• 12η εβδομάδα εγκυμοσύνης

Κατά τη 12η εβδομάδα εγκυμοσύνης ο εγκέφαλος του εμβρύου δεν έχει ακόμη το μέγεθος που θα έχει κατά τη γέννηση, ωστόσο έχει αρχίσει να αναπτύσσει τις δομές του. Το έμβρυο σας έχει μέγεθος περίπου 5,5 εκατοστά και βάρος περίπου 14 γραμμάρια. Επιπλέον, έχει αναπτύξει αντανακλαστικά θηλασμού και τα νεφρά του παράγουν ούρα.. Η πιθανότητα αποβολής μειώνεται σημαντικά μετά την 12η εβδομάδα κύησης.

2ο τρίμηνο κύησης

• 16η εβδομάδα κύησης

Κατά την 16η εβδομάδα κύησης τα αυτιά και τα μάτια του εμβρύου, σχεδόν έχουν βρεθεί στην τελική τους θέση, ενώ τα νύχια έχουν φτάσει σχεδόν στο κανονικό τους μήκος. Το έμβρυο έχει αυξήσει σημαντικά την παραγωγή ούρων και οι κινήσεις των άκρων του γίνονται πλέον πιο συντονισμένα. Το μέγεθός του φτάνει σχεδόν τα 11, 5 εκατοστά και το βάρος του τα 100 γραμμάρια. Σε αυτή την εβδομάδα κύησης, το φύλο του εμβρύου μπορεί να ανιχνευθεί με υπερηχογράφημα.

• 24η εβδομάδα κύησης

Κατά την 24η εβδομάδα κύησης, τα νεύρα στα αυτιά του εμβρύου έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται με αποτέλεσμα να είναι ικανό να ακούει όλους τους ήχους του περιβάλλοντός του, όπως για παράδειγμα σωματικές λειτουργίες της μητέρας (π.χ. καρδιακός παλμός ή πέψη), όπως επίσης εξωτερικούς ήχους. Επιπλέον, ξεκινάει η ανάπτυξη των γευστικών καλύκων. Το μέγεθός του φτάνει σχεδόν τα 30 εκατοστά και το βάρος του τα 600 γραμμάρια. Τέλος στην 24η εβδομάδα κύησης το σώμα του εμβρύου αρχίζει να αποκτά λιπώδη ιστό, γεγονός που του επιτρέπει να διατηρεί μια σταθερή θερμοκρασία σώματος.

Σε κάποιες περιπτώσεις, είναι πιθανό να υπάρξει πρόωρος τοκετός κατά την 24η εβδομάδα κύησης, με πιθανότητες επιβίωσης του νεογέννητου, με τη νοσηλεία του σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας Νεογνών μέχρι την πλήρη ανάπτυξή τους.

3ο τρίμηνο κύησης

• 26η -28η  Εβδομάδα Κύησης

Το χρονικό διάστημα μεταξύ 26ης  και 28ης  εβδομάδας κύησης, στο έμβρυο αναπτύσσεται η λειτουργία της χολής, διαδικασία που ολοκληρώνεται 2 – 5 εβδομάδες μετά τον τοκετό. Ο εγκέφαλος του εμβρύου γίνεται πιο περίπλοκος, αναπτύσσοντας κανονικό κύκλο ύπνου. Κατά την 27η εβδομάδα το έμβρυο έχει μέγεθος περίπου 36,5 εκατοστά και βάρος περίπου 875 γραμμάρια.

• 30η -39η εβδομάδα κύησης

Κατά την 32η εβδομάδα το έμβρυο έχει μέγεθος περίπου 42 εκατοστά και βάρος 1,7. Κατά την 33η εβδομάδα, ο σκελετός του έχει σχηματιστεί πλήρως και τα οστά αρχίζουν να σκληραίνουν, ενώ τα μάτια του μπορούν να διακρίνουν τη διαφορά μεταξύ φωτός και σκοταδιού. Για τις επόμενες εβδομάδες το έμβρυο συνεχίζει να παίρνει βάρος, ενώ κατά την 39η εβδομάδα, ένα στρώμα λίπους συνεχίζει να αναπτύσσεται κάτω από το δέρμα τους, με στόχο το να κρατήσει ζεστό μετά τον τοκετό.

Η σωστή και ισορροπημένη διατροφή μπορεί να οδηγήσει σε μια πιο άνετη εγκυμοσύνη, καθώς προσδίδει περισσότερη ενέργεια, μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών, όπως η αναιμία, η πρωινή ναυτία και η δυσκοιλιότητα και προσφέρει όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται το έμβρυο.

Αντίθετα, η κακή διατροφή μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα στην εγκυμοσύνη όπως:

• Λιποβαρές μωρό κατά τον τοκετό
• Ενδομήτρια Καθυστέρηση της Ανάπτυξης (IUGR)
• Επιπλοκές εγκυμοσύνης
• Πρόωρο τοκετό
• Παθήσεις ή συγγενείς ανωμαλίες του εμβρύου
• Αποβολή 
• Χρόνιες παθήσεις κατά τη διάρκεια της ζωής του νεογνού

Προγεννητικός έλεγχος

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο έγκαιρος και συστηματικός προγεννητικός έλεγχος σε συνδυασμό με την τήρηση των συμβουλών του γυναικολόγου για τη διατροφή στην εγκυμοσύνη είναι κεντρικής σημασίας για την υγεία της εγκύου και του εμβρύου.

Οι συμβουλές του γυναικολόγου όσον αφορά τη διατροφή στην εγκυμοσύνη σχετίζονται με παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν τη διατροφική υγεία, όπως:

• Η ηλικία
• Το μαιευτικό ιστορικό
• Το σωματικό βάρος πριν την εγκυμοσύνη
• Η γενική κατάσταση της υγείας πριν την εγκυμοσύνη
• Το ιατρικό ιστορικό, ιδιαίτερα εάν περιλαμβάνει παθήσεις όπως υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, καρδιακές ή νεφρικές παθήσεις, παθήσεις του θυρεοειδούς αδένα, καρκίνο, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (με κύριο τον HIV) ή προβλήματα ψυχικής υγείας
• Το κάπνισμα
• Η χρήση αλκοόλ ή ναρκωτικών
• Η κοινωνικοοικονομική κατάσταση της εγκύου

Ποια διατροφή πρέπει να ακολουθήσω στην εγκυμοσύνη;

Μια υγιής και φυσιολογικού βάρους γυναίκα χρειάζεται να λαμβάνει περίπου 300 περισσότερες θερμίδες καθημερινά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ωστόσο, περισσότερη σημασία έχουν όχι οι θερμίδες ως ποσότητα, αλλά ο τύπος των θερμίδων που καταναλώνει και η ποιότητα της τροφής στην οποία ανταποκρίνονται οι θερμίδες. Γι αυτό το λόγο είναι σημαντικό να υπάρχει μια ποικιλία στη διατροφή στην εγκυμοσύνη, η οποία να συμπεριλαμβάνει όλες τις ομάδες τροφών που συμβάλλουν στην υγιεινή διατροφή. Πιο συγκεκριμένα, κάθε έγκυος πρέπει να καταναλώνει τις εξής τροφές:

• Άπαχα κρέατα
• Φρέσκα και καλά μαγειρεμένα ψάρια και θαλασσινά με ασφαλή προέλευση
• Λαχανικά
• Φρέσκα φρούτα
• Δημητριακά ολικής αλέσεως
• Γαλακτοκομικά προϊόντα
• Ξηρούς καρπούς
• Φυτικά λίπη, μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά, τα οποία περιέχονται σε ξηρούς καρπούς, ελιές, αβοκάντο, σουσάμι, λιναρόσπορο, γάλα σόγιας, κ.ά.

Όσον αφορά τις απαραίτητες για τον οργανισμό της εγκύου και την ανάπτυξη του εμβρύου βιταμίνες, μέταλλα και θρεπτικά συστατικά, χρειάζεται να δοθεί προσοχή στην πρόσληψη των παρακάτω:

• Φολικό/φυλλικό οξύ

Το φυλλικό οξύ είναι μια βιταμίνη που συμβάλλει στην ανάπτυξη του βοηθά στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος του εμβρύου, και στην αποφυγή των αποβολών. Προσλαμβάνεται από το ψωμί, τα δημητριακά, τα ρεβίθια, το σπανάκι, το αβοκάντο, το μπρόκολο και τις φακές.

• Σίδηρος

Ο σίδηρος είναι υπεύθυνος για τη δημιουργία ερυθρών αιμοσφαιρίων στο σώμα. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, σίδηρος είναι απαραίτητος για την πρόληψη της αναιμίας και την ανάπτυξη του αιμοποιητικού συστήματος του εμβρύου. Προσλαμβάνεται από το κρέας, το συκώτι, τα ψάρια, τα φασόλια, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα δημητριακά ολικής αλέσεως και τους ξηρούς καρπούς. 

• Ασβέστιο

Το ασβέστιο είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη των οστών και των δοντιών του εμβρύου και αποτελεί σημαντικό θρεπτικό συστατικό για την καρδιά και το νευρικό σύστημα. Προσλαμβάνεται από γαλακτοκομικά προϊόντα όπως το γάλα και το τυρί ή μέσω των ενισχυμένων με ασβέστιο προϊόντων όπως ο χυμός πορτοκαλιού. 

• Βιταμίνη D

Η βιταμίνη D με τη συμβολή του ασβεστίου συμβάλλει στην ανάπτυξη των οστών και των δοντιών του εμβρύου, ενώ διαδραματίζει ενεργό ρόλο και στην ανάπτυξη του δέρματος και των ματιών. Προσλαμβάνεται από το ηλιακό φώς ή μέσω εμπλουτισμένων γαλακτοκομικών προϊόντων.

• Πρόσληψη υγρών

Εξίσου σημαντική με τα παραπάνω στην διατροφή στην εγκυμοσύνη είναι και η πρόσληψη υγρών. Συνίσταται η κατανάλωση 8-10 ποτηριών νερό ημερησίως, ενώ κατά τους καλοκαιρινούς μήνες  η κατανάλωση νερού χρειάζεται να αυξάνεται. Εκτός του νερού, μια έγκυος μπορεί να καλύψει τις καθημερινές της ανάγκες σε υγρά πίνοντας καταναλώνοντας  γάλα, τσάι, σούπες και φυσικούς χυμούς φρούτων. Αντίθετα, συνίσταται ο περιορισμός πρόσληψης αναψυκτικών και ζαχαρούχων ποτών, ενώ έλεγχο χρειάζεται και η ημερήσια πρόσληψη καφεΐνης.

Επιπρόσθετες συμβουλές διατροφής

Συμπληρωματικά με τα παραπάνω, άλλες βοηθητικές συμβουλές που μπορεί να ακολουθήσει μια έγκυος για την διατροφή της στην εγκυμοσύνη είναι:

• Να μην παραλείπει γεύματα, αλλά να καταναλώνει τουλάχιστον 5 γεύματα την ημέρα.
• Να αφιερώνει χρόνο για ξεκούραση, όποτε νιώθει ότι το χρειάζεται, συμβάλλοντας και στην καταπολέμηση του άγχους στην εγκυμοσύνη.
• Εάν υπάρχει κάποια πάθηση, όπως για παράδειγμα σακχαρώδης διαβήτης ή υψηλή αρτηριακή πίεση, μπορεί να απαιτούνται πρόσθετες ή διαφοροποιημένες συμβουλές διατροφής, τις οποίες πρέπει να λαμβάνονται συνδυαστικά από γυναικολόγο, γιατρό της αντίστοιχης ειδικότητας ή και διατροφολόγο.
• Με εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου ο γυναικολόγος το απαγορεύει, είναι χρήσιμη η ένταξη της σωματικής άσκησης στην καθημερινότητα
• Να επικοινωνεί με το γυναικολόγο, το σύντροφο, τους φίλους ή άλλες εγκύους ή μητέρες για όποιο προβληματισμό, ανησυχία η δυσκολία έχει, ώστε να μπορέσει να λάβει έγκαιρα την κατάλληλη υποστήριξη.

Το σεξ κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι ένα θέμα που απασχολεί πολλά ζευγάρια, ενώ αρκετές γυναίκες νιώθουν αμήχανα και δεν το συζητάνε με το γυναικολόγο τους. Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: είναι απολύτως ασφαλείς οι σεξουαλικές επαφές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, εκτός εάν ο γυναικολόγος και η μαία έχει συστήσει κάτι διαφορετικό εξαιτίας επιπλοκών εγκυμοσύνης ή κύησης υψηλού κινδύνου.

Το σεξ δεν μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στο έμβρυο, καθώς ένα πέος δεν μπορεί να διεισδύσει πέρα ​​από τον κόλπο, συνεπώς δεν έρχεται σε επαφή με το έμβρυο. Επομένως, εάν η εγκυμοσύνη είναι φυσιολογική, η σεξουαλική επαφή και ο οργασμός δεν αυξάνουν τον κίνδυνο να ξεκινήσει πρόωρα ο τοκετός ή να προκληθεί αποβολή.

Στους τελευταίους μήνες της εγκυμοσύνης ένας οργασμός ή ακόμα και το ίδιο το σεξ μπορεί να προκαλέσει ήπιες συσπάσεις. Αυτές είναι γνωστές ως συσπάσεις Braxton Hicks και παρότι είναι άβολες, είναι απολύτως φυσιολογικές. Αν συμβούν συσπάσεις μπορείτε απλά να δοκιμάσετε μερικές τεχνικές χαλάρωσης ή απλώς να ξαπλώσετε μέχρι να περάσουν.

Σεξουαλική επιθυμία και εγκυμοσύνη

Είναι φυσιολογικό να αλλάζει η σεξουαλική επιθυμία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Σε άλλες γυναίκες το σεξ κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι πολύ ευχάριστο, σε άλλες αδιάφορο, ενώ κάποιες γυναίκες βιώνουν μια μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας. Επιπλέον, δεν είναι σπάνιο να υπάρχουν διαφορετικές διαθέσεις σε κάθε τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Σε κάθε περίπτωση αυτό το ζήτημα είναι χρήσιμο να συζητηθεί τόσο με το σεξουαλικό σας σύντροφο, όσο και με το γυναικολόγο.

Πότε πρέπει να αποφεύγεται το σεξ στην εγκυμοσύνη;

Υπάρχει πιθανότητα ο γυναικολόγος να σας συμβουλέψει να αποφύγετε τις σεξουαλικές επαφές για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ή μέχρι τον τοκετό, όταν υπάρχουν σημαντικές επιπλοκές όπως:

• Συχνές αιμορραγίες, ιδιαίτερα εάν ο πλακούντας βρίσκεται χαμηλά ή υπάρχει αιμάτωμα
• Έχουν σπάσει τα νερά, καθώς το σεξ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μόλυνσης
• Υπάρχουν προβλήματα με τον τράχηλο της μήτρας (π.χ ανεπάρκεια τραχήλου), καθώς υπάρχει υψηλότερος κίνδυνος πρόωρου τοκετού ή αποβολής
• Κυοφορούνται δίδυμα ή υπάρχει ιατρικό ιστορικό πρόωρου τοκετού

Διαβάστε περισσότερα για το πότε πρέπει να αποφεύγεται η σεξουαλική επαφή

Πρακτικές συμβουλές

Παρόλο που κάνοντας σεξ κατά την εγκυμοσύνη δεν υπάρχει κίνδυνος σύλληψης, αξίζει να σημειωθεί ότι τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) μπορούν να μεταφερθούν και στους συντρόφους και στο έμβρυο. Γι αυτό το λόγο, εάν το κρίνετε σκόπιμο, χρησιμοποιήστε μια μέθοδο αντισύλληψης φραγμού, όπως προφυλακτικό, ώστε να προστατευτείτε.

Επιπλέον, ενδεχομένως θα χρειαστεί να προσαρμόσετε τη στάση και τη θέση των σωμάτων κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής, καθώς, όταν το έμβρυο έχει μεγαλώσει αρκετά, υπάρχει μια δυσκολία στην κίνηση, ενώ ενδέχεται να έχετε ευαισθησία στο στήθος. Μπορείτε να πειραματιστείτε με θέσεις που δεν δημιουργούν πίεση στην κοιλιά όπως ξαπλωμένοι στο πλάι, ενώ βοηθητική μπορεί να είναι και η χρήση μαξιλαριών κάτω από το σώμα, ιδιαίτερα τα γόνατα και τη μέση.

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, το σώμα μεγαλώνει, ώστε να φιλοξενήσει το συνεχώς αναπτυσσόμενο έμβρυο. Και μαζί με αυτό είναι πιθανό μια έγκυος να αντιμετωπίζει το σύμπτωμα των πρησμένων ποδιών.

Το πρήξιμο των ποδιών, που ιατρικά ονομάζεται οίδημα κάτω άκρων, υπολογίζεται ότι επηρεάζει περίπου 8 στις 10 εγκυμοσύνες. Συνήθως προκύπτει εξαιτίας της αύξησης των υγρών που κυκλοφορούν στο σώμα και θεωρείται φυσιολογικό και αναμενόμενο. Μαζί με τα πόδια, οι πάσχουσες έγκυες μπορεί να παρατηρήσουν πρήξιμο και σε άλλα μέλη του σώματος όπως τα χέρια, οι παλάμες και το πρόσωπο, ιδιαίτερα κατά το δεύτερο ή τρίτο τρίμηνο, αν και το πρήξιμο στα πόδια μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή.

Τι προκαλεί πρησμένα πόδια κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Υπάρχουν διάφορες αιτίες, για τις οποίες πόδια ή άλλα σημεία του σώματος μιας εγκύου μπορεί να πρηστούν. Καταρχήν, πρόκειται για μια φυσιολογική αλλαγή που συμβαίνει κατά την εγκυμοσύνη, καθώς ο όγκος του αίματός αυξάνεται σταθερά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αλλά το αίμα είναι πιο αραιό ή «νερουλό». Εξαιτίας αυτού, συμβαίνει συχνά υγρό να διαρρεύσει από τα αγγεία στους περιβάλλοντες ιστούς, προκαλώντας πρήξιμο.

Τα πρησμένα πόδια μπορεί να εμφανιστούν οποιαδήποτε στιγμή της εγκυμοσύνης, συμπεριλαμβανομένου του τοκετού, αλλά εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα στο τρίτο τρίμηνο. Πιο αναλυτικά:

• 1ο τρίμηνο: 

Κατά το πρώτο τρίμηνο, μπορεί μια έγκυος να έχει πρησμένα πόδια, εξαιτίας της ρελαξίνης, της αναπαραγωγικής ορμόνης που είναι υπεύθυνη για τη χαλάρωση των συνδέσμων, των τενόντων και των αρθρώσεων της λεκάνης, ώστε να προετοιμαστεί το σώμα για τον τοκετό. Ωστόσο, το ξαφνικό πρήξιμο στο ένα πόδι μπορεί να είναι ένα σύμπτωμα για κάτι σοβαρότερο, όπως ο σχηματισμός θρόμβων στο αίμα και η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση. Χαρακτηριστικά συμπτώματα της θρόμβωσης αποτελούν το επώδυνο πρήξιμο και η ερυθρότητα και η αύξηση της θερμοκρασίας της περιοχής.

• 2ο τρίμηνο: 

Μετά την 13η εβδομάδα κύησης, πολλές έγκυες έχουν πρησμένα πόδια για πρώτη φορά, μαζί με πόνο ή μυρμήγκιασμα, όσο περνάει η ημέρα και ιδιαίτερα αν υπάρχει παρατεταμένη ορθοστασία. Ωστόσο, αυτό είναι φυσιολογικό, καθώς το σώμα προετοιμάζεται για τον τοκετό, αυξάνοντας την ποσότητα του υγρού στους ιστούς και τις αρθρώσεις.

• 3ο τρίμηνο:

Από τις 28 εβδομάδες και έπειτα, το πρήξιμο στα πόδια είναι σύνηθες σύμπτωμα. Καθώς το έμβρυο μεγαλώνει, ασκείται πρόσθετη πίεση στα μεγάλα αγγεία του σώματος και στα κάτω άκρα κάνοντας το πρήξιμο ακόμη πιο έντονο στα πόδια και τους αστραγάλους.

Τρόποι αντιμετώπισης των πρησμένων ποδιών

Παρόλο που το πρήξιμο στα πόδια στην εγκυμοσύνη είναι σε μεγάλο ποσοστό φυσιολογικό, υπάρχουν κάποιοι τρόποι να αντιμετωπιστεί, βελτιώνοντας την καθημερινότητα της εγκύου.

1. Σωματική άσκηση

Η τακτική ήπια άσκηση, όπως το περπάτημα ή το κολύμπι, αυξάνει την κυκλοφορία που μπορεί να βοηθήσει στην μείωση του πρηξίματος στα πόδια.

Διαβάστε περισσότερα για τη σωματική άσκηση στην εγκυμοσύνη στο άρθρο μας Είναι ασφαλές να γυμνάζομαι στην εγκυμοσύνη;

2. Μείωση της πρόσληψης αλατιού

Συνίσταται η μείωση της πρόσληψης τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι, ώστε να αποφεύγεται η πρόσθετη κατακράτηση υγρών. Μια ισορροπημένη διατροφή είναι ιδανική, καταναλώνοντας φρέσκα φρούτα και λαχανικά, άπαχα κρέατα και πρωτεΐνη.

3. Χρήση αντιθρομβωτικών καλτσών

Οι αντιθρομβωτικές κάλτσες, βελτιώνουν την κυκλοφορία του αίματος και συμβάλλουν στη μείωση του πρηξίματος στα πόδια.

4. Ενυδάτωση

Παρόλο που ακούγεται οξύμωρο, η κατανάλωση νερού και υγρών είναι σημαντικός σύμμαχος για την καταπολέμηση της κατακράτησης υγρών. Στις έγκυες συνίσταται η κατανάλωσης 8 έως 12 ποτηριών νερό καθημερινά.

5. Ανύψωση των ποδιών

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος να ξεκουραστούν τα πόδια είναι να ανυψώνονται πάνω από το ύψος της καρδιάς περιοδικά κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτό γίνεται εύκολα, τοποθετώντας ένα ή περισσότερα μαξιλάρια κάτω από τα γόνατα και τις γάμπες, όταν βρίσκεστε σε ξαπλωτή θέση.

Πότε τα πρησμένα πόδια είναι ανησυχητικό σύμπτωμα; 

Τα πρησμένα πόδια συνήθως οφείλονται σε φυσιολογικές αλλαγές στην εγκυμοσύνη, αλλά μπορεί επίσης να είναι σημάδι προεκλαμψίας, ή σπανιότερα σημαντικών καρδιακών προβλημάτων. Εάν ξαφνικά πρηστούν τα πόδια ή κάποιο άλλο μέλος του σώματος κατά την εγκυμοσύνη, είτε πρόκειται  για κύηση υψηλού κινδύνου, είτε όχι, είναι απαραίτητο να αναζητηθεί ιατρική συμβουλή. Αν και σπάνια, η προεκλαμψία μπορεί να εμφανιστεί μετά τον τοκετό, επομένως το σύμπτωμα των πρησμένων ποδιών, συνοδευόμενο από συμπτώματα δύσπνοιας, ζάλης ή ναυτίας ή έντονων και επίμονων πονοκεφάλων, μπορεί να απαιτεί ιατρική παρακολούθηση ακόμα και τότε.

Εάν μόνο το ένα πόδι είναι πρησμένο, έχει ευαισθησία και ερυθρότητας στην περιοχή της γάμπας, αυτό θα μπορούσε επίσης να είναι σημάδι εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης. Σε αυτή την περίπτωση η έγκυος χρειάζεται άμεση ιατρική φροντίδα.