Ιατρικά Νέα

Το σεξ κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι ένα θέμα που απασχολεί πολλά ζευγάρια, ενώ αρκετές γυναίκες νιώθουν αμήχανα και δεν το συζητάνε με το γυναικολόγο τους. Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: είναι απολύτως ασφαλείς οι σεξουαλικές επαφές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, εκτός εάν ο γυναικολόγος και η μαία έχει συστήσει κάτι διαφορετικό εξαιτίας επιπλοκών εγκυμοσύνης ή κύησης υψηλού κινδύνου.

Το σεξ δεν μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στο έμβρυο, καθώς ένα πέος δεν μπορεί να διεισδύσει πέρα ​​από τον κόλπο, συνεπώς δεν έρχεται σε επαφή με το έμβρυο. Επομένως, εάν η εγκυμοσύνη είναι φυσιολογική, η σεξουαλική επαφή και ο οργασμός δεν αυξάνουν τον κίνδυνο να ξεκινήσει πρόωρα ο τοκετός ή να προκληθεί αποβολή.

Στους τελευταίους μήνες της εγκυμοσύνης ένας οργασμός ή ακόμα και το ίδιο το σεξ μπορεί να προκαλέσει ήπιες συσπάσεις. Αυτές είναι γνωστές ως συσπάσεις Braxton Hicks και παρότι είναι άβολες, είναι απολύτως φυσιολογικές. Αν συμβούν συσπάσεις μπορείτε απλά να δοκιμάσετε μερικές τεχνικές χαλάρωσης ή απλώς να ξαπλώσετε μέχρι να περάσουν.

Σεξουαλική επιθυμία και εγκυμοσύνη

Είναι φυσιολογικό να αλλάζει η σεξουαλική επιθυμία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Σε άλλες γυναίκες το σεξ κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι πολύ ευχάριστο, σε άλλες αδιάφορο, ενώ κάποιες γυναίκες βιώνουν μια μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας. Επιπλέον, δεν είναι σπάνιο να υπάρχουν διαφορετικές διαθέσεις σε κάθε τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Σε κάθε περίπτωση αυτό το ζήτημα είναι χρήσιμο να συζητηθεί τόσο με το σεξουαλικό σας σύντροφο, όσο και με το γυναικολόγο.

Πότε πρέπει να αποφεύγεται το σεξ στην εγκυμοσύνη;

Υπάρχει πιθανότητα ο γυναικολόγος να σας συμβουλέψει να αποφύγετε τις σεξουαλικές επαφές για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ή μέχρι τον τοκετό, όταν υπάρχουν σημαντικές επιπλοκές όπως:

• Συχνές αιμορραγίες, ιδιαίτερα εάν ο πλακούντας βρίσκεται χαμηλά ή υπάρχει αιμάτωμα
• Έχουν σπάσει τα νερά, καθώς το σεξ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μόλυνσης
• Υπάρχουν προβλήματα με τον τράχηλο της μήτρας (π.χ ανεπάρκεια τραχήλου), καθώς υπάρχει υψηλότερος κίνδυνος πρόωρου τοκετού ή αποβολής
• Κυοφορούνται δίδυμα ή υπάρχει ιατρικό ιστορικό πρόωρου τοκετού

Διαβάστε περισσότερα για το πότε πρέπει να αποφεύγεται η σεξουαλική επαφή

Πρακτικές συμβουλές

Παρόλο που κάνοντας σεξ κατά την εγκυμοσύνη δεν υπάρχει κίνδυνος σύλληψης, αξίζει να σημειωθεί ότι τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) μπορούν να μεταφερθούν και στους συντρόφους και στο έμβρυο. Γι αυτό το λόγο, εάν το κρίνετε σκόπιμο, χρησιμοποιήστε μια μέθοδο αντισύλληψης φραγμού, όπως προφυλακτικό, ώστε να προστατευτείτε.

Επιπλέον, ενδεχομένως θα χρειαστεί να προσαρμόσετε τη στάση και τη θέση των σωμάτων κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής, καθώς, όταν το έμβρυο έχει μεγαλώσει αρκετά, υπάρχει μια δυσκολία στην κίνηση, ενώ ενδέχεται να έχετε ευαισθησία στο στήθος. Μπορείτε να πειραματιστείτε με θέσεις που δεν δημιουργούν πίεση στην κοιλιά όπως ξαπλωμένοι στο πλάι, ενώ βοηθητική μπορεί να είναι και η χρήση μαξιλαριών κάτω από το σώμα, ιδιαίτερα τα γόνατα και τη μέση.

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, το σώμα μεγαλώνει, ώστε να φιλοξενήσει το συνεχώς αναπτυσσόμενο έμβρυο. Και μαζί με αυτό είναι πιθανό μια έγκυος να αντιμετωπίζει το σύμπτωμα των πρησμένων ποδιών.

Το πρήξιμο των ποδιών, που ιατρικά ονομάζεται οίδημα κάτω άκρων, υπολογίζεται ότι επηρεάζει περίπου 8 στις 10 εγκυμοσύνες. Συνήθως προκύπτει εξαιτίας της αύξησης των υγρών που κυκλοφορούν στο σώμα και θεωρείται φυσιολογικό και αναμενόμενο. Μαζί με τα πόδια, οι πάσχουσες έγκυες μπορεί να παρατηρήσουν πρήξιμο και σε άλλα μέλη του σώματος όπως τα χέρια, οι παλάμες και το πρόσωπο, ιδιαίτερα κατά το δεύτερο ή τρίτο τρίμηνο, αν και το πρήξιμο στα πόδια μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή.

Τι προκαλεί πρησμένα πόδια κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Υπάρχουν διάφορες αιτίες, για τις οποίες πόδια ή άλλα σημεία του σώματος μιας εγκύου μπορεί να πρηστούν. Καταρχήν, πρόκειται για μια φυσιολογική αλλαγή που συμβαίνει κατά την εγκυμοσύνη, καθώς ο όγκος του αίματός αυξάνεται σταθερά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αλλά το αίμα είναι πιο αραιό ή «νερουλό». Εξαιτίας αυτού, συμβαίνει συχνά υγρό να διαρρεύσει από τα αγγεία στους περιβάλλοντες ιστούς, προκαλώντας πρήξιμο.

Τα πρησμένα πόδια μπορεί να εμφανιστούν οποιαδήποτε στιγμή της εγκυμοσύνης, συμπεριλαμβανομένου του τοκετού, αλλά εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα στο τρίτο τρίμηνο. Πιο αναλυτικά:

• 1ο τρίμηνο: 

Κατά το πρώτο τρίμηνο, μπορεί μια έγκυος να έχει πρησμένα πόδια, εξαιτίας της ρελαξίνης, της αναπαραγωγικής ορμόνης που είναι υπεύθυνη για τη χαλάρωση των συνδέσμων, των τενόντων και των αρθρώσεων της λεκάνης, ώστε να προετοιμαστεί το σώμα για τον τοκετό. Ωστόσο, το ξαφνικό πρήξιμο στο ένα πόδι μπορεί να είναι ένα σύμπτωμα για κάτι σοβαρότερο, όπως ο σχηματισμός θρόμβων στο αίμα και η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση. Χαρακτηριστικά συμπτώματα της θρόμβωσης αποτελούν το επώδυνο πρήξιμο και η ερυθρότητα και η αύξηση της θερμοκρασίας της περιοχής.

• 2ο τρίμηνο: 

Μετά την 13η εβδομάδα κύησης, πολλές έγκυες έχουν πρησμένα πόδια για πρώτη φορά, μαζί με πόνο ή μυρμήγκιασμα, όσο περνάει η ημέρα και ιδιαίτερα αν υπάρχει παρατεταμένη ορθοστασία. Ωστόσο, αυτό είναι φυσιολογικό, καθώς το σώμα προετοιμάζεται για τον τοκετό, αυξάνοντας την ποσότητα του υγρού στους ιστούς και τις αρθρώσεις.

• 3ο τρίμηνο:

Από τις 28 εβδομάδες και έπειτα, το πρήξιμο στα πόδια είναι σύνηθες σύμπτωμα. Καθώς το έμβρυο μεγαλώνει, ασκείται πρόσθετη πίεση στα μεγάλα αγγεία του σώματος και στα κάτω άκρα κάνοντας το πρήξιμο ακόμη πιο έντονο στα πόδια και τους αστραγάλους.

Τρόποι αντιμετώπισης των πρησμένων ποδιών

Παρόλο που το πρήξιμο στα πόδια στην εγκυμοσύνη είναι σε μεγάλο ποσοστό φυσιολογικό, υπάρχουν κάποιοι τρόποι να αντιμετωπιστεί, βελτιώνοντας την καθημερινότητα της εγκύου.

1. Σωματική άσκηση

Η τακτική ήπια άσκηση, όπως το περπάτημα ή το κολύμπι, αυξάνει την κυκλοφορία που μπορεί να βοηθήσει στην μείωση του πρηξίματος στα πόδια.

Διαβάστε περισσότερα για τη σωματική άσκηση στην εγκυμοσύνη στο άρθρο μας Είναι ασφαλές να γυμνάζομαι στην εγκυμοσύνη;

2. Μείωση της πρόσληψης αλατιού

Συνίσταται η μείωση της πρόσληψης τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι, ώστε να αποφεύγεται η πρόσθετη κατακράτηση υγρών. Μια ισορροπημένη διατροφή είναι ιδανική, καταναλώνοντας φρέσκα φρούτα και λαχανικά, άπαχα κρέατα και πρωτεΐνη.

3. Χρήση αντιθρομβωτικών καλτσών

Οι αντιθρομβωτικές κάλτσες, βελτιώνουν την κυκλοφορία του αίματος και συμβάλλουν στη μείωση του πρηξίματος στα πόδια.

4. Ενυδάτωση

Παρόλο που ακούγεται οξύμωρο, η κατανάλωση νερού και υγρών είναι σημαντικός σύμμαχος για την καταπολέμηση της κατακράτησης υγρών. Στις έγκυες συνίσταται η κατανάλωσης 8 έως 12 ποτηριών νερό καθημερινά.

5. Ανύψωση των ποδιών

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος να ξεκουραστούν τα πόδια είναι να ανυψώνονται πάνω από το ύψος της καρδιάς περιοδικά κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτό γίνεται εύκολα, τοποθετώντας ένα ή περισσότερα μαξιλάρια κάτω από τα γόνατα και τις γάμπες, όταν βρίσκεστε σε ξαπλωτή θέση.

Πότε τα πρησμένα πόδια είναι ανησυχητικό σύμπτωμα; 

Τα πρησμένα πόδια συνήθως οφείλονται σε φυσιολογικές αλλαγές στην εγκυμοσύνη, αλλά μπορεί επίσης να είναι σημάδι προεκλαμψίας, ή σπανιότερα σημαντικών καρδιακών προβλημάτων. Εάν ξαφνικά πρηστούν τα πόδια ή κάποιο άλλο μέλος του σώματος κατά την εγκυμοσύνη, είτε πρόκειται  για κύηση υψηλού κινδύνου, είτε όχι, είναι απαραίτητο να αναζητηθεί ιατρική συμβουλή. Αν και σπάνια, η προεκλαμψία μπορεί να εμφανιστεί μετά τον τοκετό, επομένως το σύμπτωμα των πρησμένων ποδιών, συνοδευόμενο από συμπτώματα δύσπνοιας, ζάλης ή ναυτίας ή έντονων και επίμονων πονοκεφάλων, μπορεί να απαιτεί ιατρική παρακολούθηση ακόμα και τότε.

Εάν μόνο το ένα πόδι είναι πρησμένο, έχει ευαισθησία και ερυθρότητας στην περιοχή της γάμπας, αυτό θα μπορούσε επίσης να είναι σημάδι εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης. Σε αυτή την περίπτωση η έγκυος χρειάζεται άμεση ιατρική φροντίδα.

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, παρατηρούνται πολλές αλλαγές στο δέρμα, ιδιαίτερα στην κοιλιά, καθώς το σώμα της εγκύου αλλάζει. Μια έγκυος μπορεί να έχει ξηρότητα, να εμφανίσει ραγάδες και σημάδια, ως αποτέλεσμα της προσπάθειας του δέρματος να προσαρμοστεί στη νέα κατάσταση. Το ίδιο συμβαίνει μετά τον τοκετό: το δέρμα αρχίζει να επανέρχεται, χωρίς πάντα να επιτυγχάνεται η επαναφορά του δέρματος στο σημείο που ήταν πριν την εγκυμοσύνη, καθώς η ελαστικότητα του δέρματος και η επιρρέπεια σε ραγάδες, εξαρτάται όχι μόνο από τη διατροφή και τη φροντίδα του δέρματος, αλλά και την κληρονομικότητα. 

Επιπλέον, ως αποτέλεσμα των ορμονικών αλλαγών, υπάρχουν κάποιες δερματικές αλλοιώσεις που εμφανίζονται κατά την εγκυμοσύνη, οι οποίες λίγους μήνες μετά τον τοκετό σταδιακά εξαφανίζονται. Ωστόσο, δεν παύουν να ανησυχούν τις εγκύους, δημιουργώντας επιπρόσθετο άγχος. 

Ξηρότητα

Η ξηρότητα του δέρματος αποτελεί ένα από τα συνηθέστερα συμπτώματα της εγκυμοσύνης, και μπορεί να κρατήσει σε όλη τη διάρκεια της. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει να αγνοείται. 

Η δερματική ξηρότητα είναι ένδειξη αφυδάτωσης, γι αυτό και συνίσταται η αύξηση της λήψης υγρών.  Παραδόξως, υπεύθυνη για τη δερματική ξηρότητα μπορεί να είναι και η κατακράτηση υγρών, όπως επίσης η αύξηση του όγκου του αίματος στον οργανισμό και απώλεια της ελαστικότητας του δέρματος, που αποτελούν αναπόφευκτα συμπτώματα της εγκυμοσύνης. 

Φροντίδα του δέρματος 

Η συστηματική φροντίδα του δέρματος κατά την εγκυμοσύνη, μπορεί να προλάβει ή να μειώσει την ένταση των δερματικών συμπτωμάτων. Μια ολοκληρωμένη φροντίδα του δέρματος περιλαμβάνει την απολέπιση του δέρματος, με ήπιους τρόπους, ιδιαίτερα στην περιοχή της κοιλιάς, τη χρήση νερού μέτριας θερμοκρασίας στο μπάνιο, την ενυδάτωση του δέρματος με κρέμα ενδεδειγμένη για την εγκυμοσύνη και τη χρήση μαλακής πετσέτας που χρησιμοποιείται ταμποναριστά στο δέρμα. 

Ήλιος και δέρμα στην εγκυμοσύνη

Κατά την εγκυμοσύνη, το δέρμα είναι πολύ ευαίσθητο και λόγω της αυξημένης παραγωγής μελανίνης. Σημάδια όπως ουλές, εκ γενετής σημάδια και φακίδες δεν είναι σπάνιο να αλλάζουν χρώμα και να γίνονται εντονότερα, ιδιαίτερα μετά από έκθεση στον ήλιο.

Γι αυτό το λόγο κατά την εγκυμοσύνη χρειάζεται να αποφεύγεται η άμεση επαφή με τον ήλιο, να χρησιμοποιείται αντηλιακό με υψηλό δείκτη προστασίας (30 ή 50 SPF) σε κάθε έξοδο ή δραστηριότητα και ρούχα ανοιχτόχρωμα, άνετα, με χαλαρή εφαρμογή, από υφάσματα που «αναπνέουν» και στεγνώνουν γρήγορα. 

Διαβάστε περισσότερα για την εγκυμοσύνη το καλοκαίρι

Μελάγχρωση, μέλαινα γραμμή και μέλασμα

Η μελάγχρωση, η μέλαινα γραμμή και το μέλασμα είναι 3 είδη δερματικών προβλημάτων που εμφανίζονται στην εγκυμοσύνη και συχνά υπάρχει σύγχυση μεταξύ τους. 

Η μελάγχρωση εμφανίζεται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό στο 90% των εγκύων και προξενεί αλλαγή στο χρώμα του δέρματος, σαν μαύρισμα. Προκαλείται από την αυξημένη παραγωγή ορμονών όπως τα οιστρογόνα και πρόκειται για μια φυσιολογική αλλαγή του δέρματος κατά την εγκυμοσύνη. Μπορεί να εμφανιστεί σε σημεία όπως τα χέρια, οι θηλές και τα γεννητικά όργανα. 

Η μέλαινα γραμμή είναι μια σκούρα κάθετη γραμμή που εμφανίζεται, μετά το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, στο κέντρο της κοιλιάς, συγκεκριμένα από τον ομφαλό εως την ήβη ή/και από τον αφαλό εως το στομάχι. Εμφανίζεται περίπου στο 80% των εγκύων και εξαφανίζεται λίγους μήνες μετά τον τοκετό. 

Τέλος, το μέλασμα είναι καφέ, γκρί ή μπλέ σημάδια που εμφανίζονται στο πρόσωπο κατά την εγκυμοσύνη. Παρόλο που δεν δημιουργούν προβλήματα ή πόνο, μπορούν να επηρεάσουν την αυτοπεποίθηση της εγκύου. Επειδή και το μέλασμα, όπως και οι προαναφερθείσες δερματικές αλλαγές, προκαλείται από ορμονικές αλλαγές της εγκυμοσύνης, δεν αφήνει μόνιμα σημάδια. 

Όλοι οι μελλοντικοί γονείς, ιδίως οι έγκυες, έχουν ανησυχίες για το μέλλον, ανησυχίες είτε για το έμβρυο και την υγεία του, είτε για τον τοκετό ή την καισαρική τομή, που τους δημιουργεί άγχος στην εγκυμοσύνη ή ακόμα και φόβο. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο The Journal of Clinical Psychiatry, σχεδόν μία στις πέντε γυναίκες πληρούν τα διαγνωστικά κριτήρια για τουλάχιστον μία αγχώδη διαταραχή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. 

Το άγχος στην εγκυμοσύνη είναι σε ένα βαθμό αναμενόμενο και δικαιολογημένο και εμφανίζεται σε ποσοστό περίπου 15% των κυήσεων. Πέρα από το σημαντικότατο ζήτημα της υγείας του εμβρύου και της εγκύου, κάποιες γυναίκες ανησυχούν για το αν θα ανταποκριθούν στο γονικό ρόλο, πώς θα προετοιμαστούν για τον ερχομό του μωρού, πώς θα αλλάξει η σχέση με τον σύντροφό τους και πώς θα ανταπεξέλθουν στις επαγγελματικές υποχρεώσεις ή την αυξανόμενες οικονομικές υποχρεώσεις. Φυσικά, το άγχος εντείνεται σε γυναίκες που έχουν υποστεί προηγούμενη αποβολή, έχουν κύηση υψηλού κινδύνου και επιπρόσθετα προβλήματα υγείας όπως θρομβοφιλία, σακχαρώδη διαβήτη, θυρεοειδή, κλπ. Όποιος κι αν είναι ο λόγος, το άγχος είναι ένα φυσιολογικό ανθρώπινο συναίσθημα, λόγω της αβεβαιότητας που φέρνει αυτή η νέα συνθήκη, αλλά και των ορμονικών αλλαγών. 

Αντιμετώπιση του άγχους στην εγκυμοσύνη

Πέρα από την πιθανότητα να απαιτείται ψυχολογική η φαρμακευτική παρέμβαση για το άγχος, γεγονός που μπορεί να ορίσει μόνο ένας κατάλληλα εκπαιδευμένος γιατρός, υπάρχουν κάποιες συμβουλές που μπορούν να εφαρμοστούν για την καλύτερη αντιμετώπισή του: 

• Ενδυναμώστε τον εαυτό σας

Όταν βρίσκεστε σε μια στιγμή άγχους, καταγράψτε τις ανησυχίες σας. Στη συνέχεια, ρίξτε μια ματιά στη λίστα σας και σκεφτείτε αν υπάρχει κάτι που μπορείτε να κάνετε ώστε να τις κατευνάσετε. Εάν πρόκειται για σκέψεις σχετικά με τον τοκετό μιλήστε με τον γιατρό και τη μαία σας σχετικά με το πλάνο τοκετού. Εάν ανησυχείτε για το θηλασμό, εγγραφείτε σε μαθήματα φυσικού τοκετού. Και εάν ανησυχείτε για τη σχέση με τον σύντροφό σας μετά τη γέννηση του μωρού, αφιερώστε λίγο χρόνο για να του μιλήσετε. Το κλειδί είναι να εστιάσετε στα πράγματα που μπορείτε να ελέγξετε και να ενδυναμώσετε τον εαυτό σας με περισσότερες γνώσεις και να επικοινωνήσετε τα συναισθήματά σας.

• Εκλογικεύστε το άγχος

Αντί να δαιμονοποιείτε το άγχος και να το αντιμετωπίζετε ως κάτι εξ ορισμού κακό, μια καλή συμβουλή είναι να το εκλογικεύσετε, ώστε να μπορέσετε να το αποδεχτείτε και να το διαχειριστείτε. Το άγχος αποτελεί μια προσπάθεια του σώματος να σας προειδοποιήσει και να σας προετοιμάσει για κάτι που θεωρεί απειλή. Υπενθυμίστε στον εαυτό σας ότι βρίσκεστε σε μια κατάσταση που μπορείτε να χειριστείτε και το πώς το καταφέρνετε. Μπορεί για παράδειγμα να λαμβάνετε ήδη φαρμακευτική αγωγή για κάποιο πρόβλημα υγείας η να συζητάτε τις ανησυχίες σας με τους γιατρούς, τον σύντροφο και τους φίλους σας.

• Αφήστε τον εαυτό σας να ανησυχήσει ελεγχόμενα

Είναι σημαντικό να επιτρέψετε στον εαυτό σας να βιώσει το άγχος, αλλά και να του βάλει όρια. Αντί να απωθείτε τελείως μια σκέψη, αναβάλλετε τη και προσπαθήστε να δημιουργήσετε χρόνο για να την επεξεργαστείτε. Μπορείτε, όποτε το έχετε ανάγκη ή ακόμα και κάθε μέρα, να αφιερώνετε 30 λεπτά για τους προβληματισμούς σας. Εκείνες τις στιγμές προσπαθήστε να εστιάσετε σε αυτές με παραγωγικό τρόπο, πχ. γράφοντας ερωτήσεις για τον γυναικολόγο σας που θα του απευθύνετε στο επόμενο ραντεβού.

• Φροντίστε τον εαυτό σας

Τις στιγμές που κατακλύζεστε με αυτές τις σκέψεις, φροντίστε τον εαυτό σας όπως θα φροντίζατε έναν φίλο: με υπομονή, ευγένεια και καλοσύνη. Κάντε δραστηριότητες που σας ηρεμούν και σας χαλαρώνουν και διασφαλίστε ότι οι ανάγκες σας ικανοποιούνται. 

• Συμπεριλάβετε την κίνηση και την γυμναστική στη ζωή σας

Η γυμναστική είναι πολύ σημαντική για τη γενική υγεία, αλλά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τα οφέλη της είναι ακόμη μεγαλύτερα. Πιο συγκεκριμένα, η τακτική άσκηση μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της ενεργητικότητας και καλής διάθεσης, τη βελτίωση ενοχλήσεων της εγκυμοσύνης και την τόνωση των μυών που σχετίζονται με τον τοκετό, συμβάλλοντας τόσο στην προετοιμασία του τοκετού, όσο και τη γρηγορότερη ανάρρωση.

Διαβάστε περισσότερα για τη γυμναστική στην εγκυμοσύνη

Συνηθέστερα συμπτώματα άγχους

Πότε όμως το άγχος κινείται σε φυσιολογικά επίπεδα και πότε χρειάζεται να επισκεφθείτε έναν ειδικό; Η απάντηση βρίσκεται στη λέξη λειτουργικότητα: Αν το άγχος σας εμποδίζει να ζήσετε με τον τρόπο που θέλετε και επιθυμείτε και αν βιώνετε δυσκολίες συστηματικά και σε καθημερινή βάση, τότε είναι χρήσιμο να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό. Τα συνηθέστερα συμπτώματα που μπορεί να υποδεικνύουν μια αγχώδη διαταραχή είναι:

• Βομβαρδισμός σκέψεων και επαναλαμβανόμενες σκέψεις
• Αίσθημα τρόμου ή πανικού
• Έλλειψη ικανότητας συγκέντρωσης
• Σκέψεις που διακόπτουν μια δραστηριότητα και παρεμβαίνουν στην καθημερινότητα
• Αυξημένη ευερεθιστότητα
• Διαταραχές ύπνου ή όρεξης
• Συχνή ζάλη, ναυτία ή νευρικότητα
• Ταχυπαλμίες

Η μη αντιμετώπιση του άγχους στην εγκυμοσύνη μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τόσο τις εγκύους όσο και τα έμβρυα. Σύμφωνα με μια ακόμα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο The Journal of Clinical Psychiatr, το άγχος στην εγκυμοσύνη αυξάνει τον κίνδυνο χαμηλού βάρους και μικρότερης περιφέρειας κεφαλιού του εμβρύου, που σχετίζεται με το μέγεθος του εγκεφάλου, ακόμη και πρόωρου τοκετού. Συνεπώς κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης προέχει όχι μόνο η σωματική αλλά και η ψυχική υγεία της εγκύου. 

Ως νέα μαμά, μετά το τέλος του τοκετού, είτε αυτός είναι φυσικός, είτε με καισαρική τομή, η προσοχή στρέφεται στο μωρό και τις δικές του ανάγκες. Ο θηλασμός αποτελεί το κέντρο αυτών των αναγκών και το άγχος πολλών νέων μητέρων αυξάνεται κατακόρυφα. Τρώει το μωρό αρκετά; Τρώω εγώ σωστά; Πώς πρέπει να φροντίσω τους μαστούς μου, ώστε να μην πάθω μαστίτιδα;

Μια μαμά που θηλάζει, μπορεί να φάει και να πιεί ό,τι θέλει, αρκεί να πρόκειται για μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή. Δε χρειάζεται  να στερηθεί τα φαγητά που απολαμβάνει εξαιτίας του θηλασμού, αλλά υπάρχουν κάποιες ουσίες που χρειάζονται προσοχή, όπως η καφείνη και το αλκοόλ. Το ίδιο ισχύει και για ουσίες που δεν καταναλώνουμε, αλλά μπορούν να απορροφηθούν από τον οργανισμό, όπως οι βαφές μαλλιών και το μελάνι του τατουάζ. 

Παρακάτω θα παραθέσουμε 4 μύθους και αλήθειες για το θηλασμό, που σχετίζονται με τα παραπάνω:

1. Κατανάλωση αλκοόλ

Κατά το θηλασμό, είναι αλήθεια ότι δεν συνιστάται η κατανάλωση αλκοόλ σε τακτική βάση. Μια μικρή ποσότητα περιστασιακά, όπως ένα ποτήρι κρασί με το φαγητό ή ένα ποτό με φίλους μια φορά στο τόσο δε δημιουργεί κανένα πρόβλημα. Αν, ωστόσο, υπάρχει κατανάλωση αλκοόλ συχνότερα υπάρχει κίνδυνος επιρροής του θηλασμού. Πιο συγκεκριμένα, μπορεί να προκληθεί μείωση της παροχής μητρικού γάλακτος, τροφοδότησης του εμβρύου με αλκοόλ ή αντανακλαστικό έκκρισης γάλακτος. 

Επιπλέον, το αλκοόλ μπορεί επίσης να επηρεάσει τον οργανισμό, με αντίκτυπο στη φροντίδα του μωρού, ενώ η συστηματική τροφοδότηση του με αλκοόλ μέσω του μητρικού γάλακτος μπορεί να είναι επικίνδυνη για την υγεία και την ανάπτυξη του.

2. Κατανάλωση καφεΐνης 

Είναι μύθος ότι η κατανάλωση καφέ δεν επιτρέπεται κατά το θηλασμό, αρκεί αυτή να περιορίζεται σε 200 γρ. ή 2 κούπες καφέ ημερησίως. Ωστόσο, η καφεΐνη δε βρίσκεται μόνο στον καφέ, αλλά μπορεί να βρεθεί σε προϊόντα όπως το τσάι, τα αναψυκτικά, τα ενεργειακά ποτά και τα παυσίπονα. Συνεπώς, χρειάζεται μια προσοχή στην κατανάλωση τους συνδυαστικά με τον καφέ. 

Η υπερβολική ποσότητα καφεΐνης μπορεί να προκαλέσει επίσης μείωση της παροχής μητρικού γάλακτος και προβλήματα στο έμβρυο όπως νευρικότητα, ευερεθιστότητα, υπερένταση, αυπνία και κολικούς. 

3. Τατουάζ

Κάποιες νέες μαμάδες, σκέφτονται μετά από τον τοκετό να κάνουν ένα τατουάζ σχετικό με τη γέννα (όπως για παράδειγμα την ημερομηνία τοκετού), την εγκυμοσύνη, το μωρό ή τη στιγμή του θηλασμού ή νιώθουν έτοιμες να κάνουν το τατουάζ που πάντα ήθελαν. Έτσι αναρωτιούνται εάν ένα τατουάζ κατά την περίοδο του θηλασμού είναι ασφαλές.

Μέχρι σήμερα, η έρευνα γύρω από το θέμα είναι πολύ περιορισμένη, με αποτέλεσμα οι γυναικολόγοι και οι ερευνητές να είναι διχασμένοι. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι πρέπει να αποφεύγεται μέχρι να τελειώσει ο θηλασμός, και άλλοι ότι η διαδικασία του τατουάζ πιθανότατα δεν θα δημιουργήσει προβλήματα. Οι προβληματισμοί των ειδικών δεν αφορούν το ίδιο το μελάνι ή τη διαδικασία, αλλά εστιάζουν στην πιθανότητα αλλεργικής αντίδρασης, αλλά κυρίως της ανάπτυξης μολύνσεων από τη διαδικασία του τατουάζ από βακτήρια ή ιούς, ιδιαίτερα αυτές που μπορούν να μεταφερθούν στο μωρό μέσω του θηλασμού. 

Όλοι οι ειδικοί συμφωνούν ότι εάν μια μαμά αποφασίσει να κάνει τατουάζ, καλό θα είναι να έχει παρέλθει η περίοδος του αποκλειστικού θηλασμού, να επιβεβαιώσει ότι τη διαδικασία θα αναλάβει ένας έμπειρος επαγγελματίας και να ακολουθήσει τις συμβουλές του γυναικολόγου και της μαίας της.

4. Βάψιμο μαλλιών

Είναι μύθος ότι το βάψιμο των μαλλιών μπορεί να επηρεάσει το θηλασμό. Αν και, όπως και στην περίπτωση των τατουάζ, η έρευνα είναι πολύ περιορισμένη, γενικά οι βαφές μαλλιών πιστεύεται ότι είναι ασφαλείς κατά τη διάρκεια του θηλασμού. Στις σύγχρονες βαφές, οι  ποσότητες χημικών ουσιών που μπορούν να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος και από εκεί στο μητρικό γάλα είναι ελάχιστες. Ωστόσο, αυτό που συστήνεται από τους γυναικολόγους και τους ειδικούς είναι να προτιμώνται τεχνικές βαψίματος όπου η βαφή δεν εφαρμόζεται στη ρίζα των μαλλιών. Καθώς ο μόνος τρόπος να εισέλθουν χημικές ουσίες στον οργανισμό είναι μέσω της επαφής με το δέρμα, με αυτό τον τρόπο, μηδενίζονται οι πιθανότητες πιθανών παρενεργειών. 

Η αποβολή είναι ένα θέμα που οι άνθρωποι δε συζητούν εύκολα, ακόμα και αν έχουν ζήσει μια ή περισσότερες οι ίδιοι ή οι σύντροφοί τους. Γι αυτό και μπορεί να είναι έκπληξη για πολλούς το πόσο συχνές είναι οι αποβολές, όπως επίσης και το γεγονός ότι πολλές φορές δε γνωρίζουμε το λόγο για τον οποίο συμβαίνουν. 

Ως αποβολή ορίζουμε την πρώιμη απώλεια της εγκυμοσύνης κατά τις πρώτες 13 εβδομάδες (το πρώτο τρίμηνο). Υπολογίζεται ότι το ποσοστό των επιβεβαιωμένων εγκυμοσύνων που καταλήγει σε αποβολή κυμαίνεται από 10-20%. 

Ποιες είναι οι αιτίες μιας αποβολής;

Περίπου οι μισές περιπτώσεις αποβολών προκαλούνται από ένα τυχαίο γεγονός στο οποίο το έμβρυο έχει έναν μη φυσιολογικό αριθμό χρωμοσωμάτων. Εάν ένα ωάριο ή ένα σπέρμα έχει μη φυσιολογικό αριθμό χρωμοσωμάτων, το έμβρυο έχει επίσης έναν μη φυσιολογικό αριθμό, με αποτέλεσμα η ανάπτυξη να μην προχωράει κανονικά, γεγονός που μερικές φορές μπορεί να καταλήξει σε αποβολή.

Κάποιες γυναίκες διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο μια εγκυμοσύνη να καταλήξει σε αποβολή, εξαιτίας αναγνωρίσιμων παραγόντων κινδύνου, όπως αυτοάνοσα νοσήματα, ορμονικά προβλήματα, ανατομικά προβλήματα της μήτρας ή του τραχήλου της μήτρας, λοιμώξεις και διαταραχές πήξης του αίματος, όπως η θρομβοφιλία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι γυναίκες που είναι έγκυες κατατάσσονται στην κατηγορία των κυήσεων υψηλού κινδύνου. 

Υπάρχουν δραστηριότητες που προκαλούν αποβολές;

Πολλές γυναίκες και οι σύντροφοι τους θεωρούν ότι η αποβολή είναι δική τους υπαιτιότητα, ότι έχουν κάνει κάτι για να την προκαλέσουν. Η εργασία, η άσκηση, η σεξουαλική επαφή ή η χρήση αντισυλληπτικών χαπιών πριν την εγκυμοσύνη δεν προκαλούν αποβολές. Το ίδιο ισχύει για την πρωινή ναυτία, αλλά και τις περιπτώσεις ήπιας πτώσης, ελαφριού τραυματισμού και στιγμές όπου η έγκυος τρόμαξε.

Το κάπνισμα, το αλκοόλ και η καφεΐνη έχουν επίσης μελετηθεί ως αιτίες αποβολής. Ορισμένες έρευνες υποστηρίζουν ότι το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο, ενώ άλλες έρευνες συμπεραίνουν ότι δεν σχετίζεται. Η χρήση αλκοόλ στο πρώτο τρίμηνο μπορεί να αυξήσει ελαφρώς τον κίνδυνο αποβολής, για αυτό είναι καλύτερο να αποφεύγεται το κάπνισμα και την κατανάλωση αλκοόλ κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η καφεΐνη, η κατανάλωση της οποίας επίσης συνίσταται από τους γυναικολόγους να ελαττώνεται, δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο αποβολής, αρκεί να περιορίζεται στα 200 γρ. ή 2 κούπες καφέ ημερησίως. 

Μπορεί να είναι δύσκολο για μια γυναίκα ή ένα ζευγάρι να αποδεχτεί ότι στην εποχή που ζούμε, της ραγδαίας επιστημονικής και τεχνολογικής εξέλιξης, ο γυναικολόγος είναι πιθανό να μην είναι σε θέση να εντοπίσει την αιτία της αποβολής. Μια αποβολή μπορεί να συμβεί σε κάθε γυναίκα. 

Χρειάζεται θεραπεία για την αποβολή;

Μετά από μια αποβολή, μέρος του ιστού της εγκυμοσύνης μπορεί να παραμείνει στη μήτρα. Αυτός ο ιστός πρέπει να αφαιρεθεί. Ανάλογα με την κατάσταση της υγείας της γυναίκας και τις ιδιαιτερότητες της εγκυμοσύνης, η αφαίρεση μπορεί να γίνει είτε αφήνοντας στον οργανισμό να αποβάλλει τον ιστό φυσικά, διαδικασία που μπορεί να κρατήσει έως και 2 εβδομάδες, είτε με την βοήθεια φαρμακευτικής αγωγής, είτε με χειρουργική αφαίρεση (απόξεση ενδομητρίου). Μετά από την αποβολή και την αφαίρεση του ιστού συνίσταται η αποχή από τη χρήση ταμπόν και τις σεξουαλικές επαφές για 1-2 εβδομάδες. 

Είναι απόλυτα φυσιολογικό το πένθος για μια αποβολή

Μετά από μια αποβολή, είναι φυσιολογικό τόσο η γυναίκα όσο και ο σύντροφός της να έχουν συναισθήματα πένθους όπως θυμό, μούδιασμα και θλίψη. Αν υπάρχει δυσκολία στη διαχείριση αυτών των συναισθημάτων, βοήθεια μπορεί να παρέχει τόσο ο γυναικολόγος και η μαία, όσο και ένας σύμβουλος ψυχικής υγείας. Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει σωστός χρόνος για το πότε η γυναίκα ή το ζευγάρι είναι έτοιμο να ξαναρχίσει τις προσπάθειες για τεκνοποίηση, καθώς κάθε άνθρωπος έχει το δικό του ρυθμό αντιμετώπισης

Η τοκοφοβία, όπως φανερώνει και η λέξη, είναι μια ψυχολογική διαταραχή που μπορει να κυμανθεί από μικρότερα έως και μεγαλύτερα ποσοστά φόβου που αφορούν την διαδικασία της κύησης και του τοκετού. Δεν περιγράφει το άγχος ή την απροθυμία που μπορεί να κατακλύσει μια γυναίκα στη σκέψη της γέννησης ενός μωρού (κάτι που είναι γενικά φυσιολογικό), αλλά έναν παραλυτικό φόβο, παρόμοιο με αυτόν της υψοφοβίας ή της αραχνοφοβίας. 

Όπως και με όλες τις φοβίες, η τοκοφοβία είναι σοβαρή ψυχική πάθηση, σε βαθμό που επηρεάζει την ποιότητα ζωής της γυναίκας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η τοκοφοβία μπορεί επίσης να οδηγήσει εκτός από το φόβο του τοκετού και σε φόβο εγκυμοσύνης, αποτρέποντας τις  γυναίκες από μια εγκυμοσύνη, ακόμα και αν πρόκειται για κάτι που επιθυμούν πολύ. 

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Industrial Psychiatry Journal το 2012, το 13% των μη εγκύων γυναικών αναφέρουν ότι έχουν αρκετά ισχυρό φόβο για τον τοκετό, που τις αποτρέπει από μια εγκυμοσύνη, ενώ σύμφωνα με το Hull University το ποσοστό αγγίζει το 22%. 

Είδη τοκοφοβίας

Υπάρχουν τρία είδη είδη τοκοφοβίας, ανάλογα με το μαιευτικό ιστορικό της γυναίκας: 

• Πρωτοπαθής τοκοφοβία, που αφορά γυναίκες που δεν έχουν πρότερη εμπειρία τοκετού και ο φόβος πηγάζει από την ιδέα του τοκετού, αφηγήσεις άλλων γυναικών, κλπ.
• Δευτεροπαθής τοκοφοβία, η οποία αφορά γυναίκες που έχουν βιώσει έναν ή περισσότερους – συνήθως τραυματικούς – τοκετούς, με αποτέλεσμα ο φόβος να πηγάζει από την πρότερη εμπειρία
• Δευτεροπαθής τοκοφοβία ως σύμπτωμα κατάθλιψης, η οποία φορά γυναίκες που βιώνουν κατάθλιψη προγεννητικά. 

Αιτία της τοκοφοβίας

Καθώς η τοκοφοβία ξεκινά να εκτιμάται πιο ουσιαστικά από την ιατρική κοινότητα τα τελευταία χρόνια, αλλά και απο τις ίδιες τις γυναίκες, τους συντρόφους και το περιβάλλον τους, είναι σε πολλές περιπτώσεις περίπλοκο να εντοπιστεί.  Ταυτόχρονα, δεν υπάρχει πάντα σαφής ή προφανής λόγος για τον οποίο κάποια γυναίκα έχει αναπτύξει τοκοφοβία. Μπορεί να είναι το αποτέλεσμα της συσσώρευσης σκέψεων, φόβων, εμπειριών και προκατειλημμένων αντιλήψεων σχετικά με τον τοκετό που έχουν αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια της ζωής της. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες που έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο τοκοφοβίας:

• Ιατρικοί Φόβοι

Οι γυναίκες με πρωτοπαθή τοκοφοβία μπορεί να έχουν φοβίες που σχετίζονται με τον ιατρικό τομέα γενικά, όπως για παράδειγμα φοβία για τους γιατρούς, τα νοσοκομεία, συγκεκριμένες ιατρικές διαδικασίες ή τον πόνο. Μπορεί επίσης να έχουν βιώσει κακομεταχείριση από επαγγελματίες υγείας ή ιατρική αμέλεια, με αποτέλεσμα να έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους. Τέλος, μπορεί η τοκοφοβία να πηγάζει από τη γνώση των πιθανών κινδύνων και επιπλοκών του τοκετού. 

• Ψυχικά τραύματα

Η τοκοφοβία μπορεί σε κάποιες γυναίκες να πηγάζει από ψυχικά τραύματα, τα οποία προέρχονται από τραυματικές σεξουαλικές εμπειρίες κατά την παιδική ηλικία ή την ενήλικη ζωή.

• Τραυματικές εμπειρίες τοκετού

Στην περίπτωση της δευτεροπαθούς τοκοφοβίας, η πηγή της σχετίζεται με πρότερη ή πρότερες τραυματικές εμπειρίες τοκετού, κύησης υψηλού κινδύνου, αποβολής, έκτρωσης ή γέννησης νεκρού μωρού. Στη δευτεροπαθή τοκοφοβία, αυτό που βιώνει η γυναίκα είναι φοβίες παρόμοιες με τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD). 

• Ιατρικό ιστορικό άγχους ή κατάθλιψης

Ένα επιβαρυμένο ατομικό ιατρικό ιστορικό ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα αν αφορά άγχος ή κατάθλιψη, μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες να αναπτυχθεί τοκοφοβία.

•  Ο φόβος του αγνώστου

Είναι πολύ σημαντικό οι  μέλλουσες μητέρες να είναι πλήρως ενημερωμένες για την διαδικασία της εγκυμοσύνης, του τοκετού και της λοχείας.Ο ρόλος της μαίας σε αυτό, είναι καθοριστικός. 

Συμπτώματα τοκοφοβίας

Το πρώτο και χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα της τοκοφοβίας είναι ο έντονος και παραλυτικός φόβος για τον τοκετό και την εγκυμοσύνη. Ωστόσο, αυτό δεν είναι το μόνο σύμπτωμα της τοκοφοβίας. Πολλά από τα συμπτώματα είναι παρόμοια με καταθλιπτικές διαταραχές και γενικευμένες αγχώδεις διαταραχές. 

Τα συνηθέστερα συμπτώματα της τοκοφοβίας περιλαμβάνουν:

• Ενίσχυση των μεθόδων αντισύλληψης, ώστε να αποφευχθεί ή να καθυστερήσει μια εγκυμοσύνη
• Έμμονες ιδέες σχετικά με τις σπάνιες επιπλοκές ενός τοκετού, όπως ο θάνατος της μητέρας ή του νεογνού και εμφάνιση γενετικών ανωμαλιών
• Κρίσεις πανικού ή αύξηση των συμπτωμάτων άγχους όπως κόπωση, παράλογη ανησυχία ή πονοκέφαλοι
• Αλλαγές διάθεσης
• Συμπτώματα κατάθλιψης, όπως κόπωση, σωματικός πόνος, μειωμένη όρεξη ή λίμπιντο και απώλεια ενδιαφέροντος για αγαπημένες δραστηριότητες
• Αϋπνία ή εφιάλτες
• Επιμονή στην μέθοδο της καισαρικής τομής, χωρίς να υπάρχουν παράγοντες επικινδυνότητας

Διάγνωση και αντιμετώπιση τοκοφοβίας

Όπως κάθε άλλη ψυχολογική πάθηση, συμπεριλαμβανομένων των φοβιών, η τοκοφοβία διαγιγνώσκεται από εξειδικευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας, αν και όσοι γυναικολόγοι είναι ιδιαίτερα καταρτισμένοι, μπορούν να διακρίνουν ανησυχητικά σημάδια και να παραπέμψουν την ασθενή τους σε επαγγελματία ψυχικής υγείας, εξειδικευμένο στη θεραπεία γυναικών και μητέρων.

Ειδικότερα,για τη διάγνωση της τοκοφοβίας, χρησιμοποιούνται κατάλληλα διαμορφωμένα τεστ και ερωτηματολόγια, τα οποία οι γυναίκες καλούνται να απαντήσουν. Οι απαντήσεις τους αποτελούν τη βάση της διάγνωσης της τοκοφοβίας, ανοίγοντας το δρόμο για την αντιμετώπισή της.

Ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες της ασθενούς και την ύπαρξη ή μη εγκυμοσύνης, η αντιμετώπιση της τοκοφοβίας μπορεί να περιλαμβάνει εξειδικευμένη θεραπεία όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και η ψυχοθεραπεία ή φαρμακευτική αγωγή.

Η δημιουργία πλάνου τοκετού βοηθά την γυναίκα να νιώσει σιγουριά και δύναμη, οπλίζοντας τη με γνώσεις και συμβουλές, ώστε να πορευτεί προς τον τοκετό. Επιπλέον, η παρακολούθηση μαθημάτων ψυχοπροφυλακτικής προετοιμασίας κατευνάζουν τους φόβους της γυναίκας και την ενημερώνουν σωστά μειώνοντας τον φόβο του αγνώστου. 

Πέρα από την βοήθεια που θα προσφέρει ο επαγγελματίας ψυχικής υγείας, η επικοινωνία των φόβων με τον γυναικολόγο ή τη μαία, μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική. Αυτοί είναι τα μόνα κατάλληλα άτομα να απαντήσουν σε όλες τις απορίες, να εξηγήσουν τις ιατρικές διαδικασίες που απαιτούνται για έναν τοκετό και γενικά να προσφέρουν τις γνώσεις τους, ώστε να κατευναστούν όλοι οι επιμέρους φόβοι που μπορεί να πηγάζουν από άγνοια ή παραπληροφόρηση. Τέλος, σημαντική είναι και η αναζήτηση επικοινωνίας και υποστήριξης από το σύντροφο, τους φίλους ή την οικογένεια.