Ιατρικά Νέα

Η κυστική ίνωση είναι μια κληρονομική πάθηση, η οποία μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την υγεία ενός ανθρώπου και να μειώσει το προσδόκιμο ζωής. Η κυστική ίνωση μπορεί να επηρεάσει όλα τα όργανα του σώματος και να δημιουργήσει πεπτικά και αναπνευστικά προβλήματα. Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής θεραπεία για την κυστική ίνωση, ωστόσο χρησιμοποιούνται ευρέως φαρμακευτικές αγωγές και άλλες θεραπείες όπως οι φυσικοθεραπείες για την βελτίωση της καθημερινότητας των ασθενών, αλλά και της επιμήκυνσης της ζωής τους. 

Πρόληψη της κυστικής ίνωσης

Το σημαντικότερο εργαλείο για την πρόληψη της κυστικής ίνωσης είναι ο προγεννητικός έλεγχος ή ακόμα και ο έλεγχος των μελών του ζευγαριού για το εάν είναι φορείς του γονιδίου της κυστικής ίνωσης πριν από την εγκυμοσύνη. 

Για να έχει ένα παιδί κυστική ίνωση απαιτείται να είναι φορείς και οι δύο γονείς, γεγονός που συνήθως δεν το γνωρίζουν οι ίδιοι, καθώς οι φορείς δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Συνεπώς, τα εργαλεία του προληπτικού ελέγχου των γονέων και του προγεννητικού ελέγχου του εμβρύου είναι πολύ σημαντικά.

Τι πρέπει να γνωρίζω για την κυστική ίνωση και την εγκυμοσύνη;

Η κυστική ίνωση είναι γενετική διαταραχή που προκαλείται από γονίδιο που μεταδίδεται από γονέα σε παιδί. Ο έλεγχος φορέα επιτρέπει στους μελλοντικούς γονείς να μάθουν τις πιθανότητές τους να αποκτήσουν παιδί με κυστική ίνωση. Εάν υπάρχει ήδη εγκυμοσύνη, ο προγεννητικός διαγνωστικός έλεγχος αποκαλύπτει εάν το έμβρυο έχει κυστική ίνωση ή είναι φορέας.

Τι περιλαμβάνει η εξέταση του φορέα για την κυστική ίνωση;

Για την εξέταση ενός γονέα για το εάν είναι φορέας της κυστικής ίνωσης, λαμβάνεται συνήθως ένα δείγμα αίματος, Εάν το αποτέλεσμα είναι αρνητικό σημαίνει ότι δεν είναι φορέας. Εάν το αποτέλεσμα είναι θετικό σημαίνει ότι είναι φορέας και χρειάζεται να ελεγχθεί και ο σύντροφος. Εάν ο ένας από τους δύο είναι φορέας, το έμβρυο συγκεντρώνει μικρές πιθανότητες να έχει κυστική ίνωση, αλλά μπορεί να είναι φορέας.  Εάν και οι δύο σύντροφοι είναι φορείς, τότε υπάρχουν τρία πιθανά αποτελέσματα:

• 1 προς 2 (50%) πιθανότητα το έμβρυο να είναι φορέας, γεγονός που δεν επηρεάζει την υγεία του, ωστόσο χρειάζεται προσοχή στην περίπτωση που ως ενήλικο επιθυμήσει να αποκτήσει παιδί.
• 1 προς 4 (25%) πιθανότητα το έμβρυο να έχει κυστική ίνωση.
• 1 προς 4 (25%) πιθανότητα το έμβρυο να μην είναι φορέας και να μην έχει κυστική ίνωση.

Ο προγεννητικός διαγνωστικός έλεγχος ενός εμβρύου για κυστική ίνωση μπορεί να πραγματοποιηθεί ήδη από την 10η εβδομάδα της εγκυμοσύνης. Όπως και άλλες προγεννητικές διαγνωστικές εξετάσεις, ο έλεγχος πραγματοποιείται με αμνιοπαρακέντηση (μεταξύ 15 και 20 εβδομάδων εγκυμοσύνης) ή και βιοψία χοριακών λαχνών / τροφοβλαστικού ιστου [CVS] (μεταξύ 10 και 13 εβδομάδων εγκυμοσύνης). Σε περίπτωση εξωσωματικής γονιμοποίησης, ο έλεγχος μπορεί να γίνει μέσω του προεμφυτευτικού γενετικού ελέγχου, πριν από την εμβρυομεταφορά.

Τα αποτελέσματα αυτών των προγεννητικών εξετάσεων μπορούν να δείξουν με βεβαιότητα εάν το έμβρυο έχει κυστική ίνωση ή είναι φορέας, αλλά δεν μπορούν να αποτυπώσουν τη σοβαρότητα της πάθησης σε έμβρυα που την έχουν. 

Ποιες είναι οι επιλογές ενός φορέα ή πάσχοντα κυστικής ίνωσης ως μέλλοντα γονέα;

Οι επιλογές ενός φορέα κυστικής ίνωσης ως μέλλοντα γονέα είναι απόλυτα προσωπική υπόθεση και είναι στην ευχέρεια του να τις συζητήσει με το οικείο του περιβάλλον. Ιατρικά, οι επιλογές ενός φορέα κυστικής ίνωσης ως μέλλοντα γονέα είναι οι ακόλουθες:

• Να λάβει ολοκληρωμένη ενημέρωση για την ασθένεια, ώστε να γνωρίζει όλα τα ενδεχόμενα και να αναλάβει το ρίσκο της τεκνοποίησης. 
• Να κάνει προγεννητικό διαγνωστικό έλεγχο σε κάθε εγκυμοσύνη.
• Να προχωρήσει σε εξωσωματική γονιμοποίηση με δικό του γενετικό υλικό (σπέρμα ή ωάριο) και στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει προεμφυτευτικό γενετικό έλεγχο. Εναλλακτικά μπορεί να προχωρήσει σε εξωσωματική γονιμοποίηση με σπέρμα ή ωάρια δότη.
• Να μην τεκνοποιήσει.
• Να υιοθετήσει ή να δίνει ανάδοχος παιδιού.

Τα κατοικίδια είναι υπέροχα. Είναι μια πηγή χαράς, μας συντροφεύουν στην καθημερινότητα μας και μας δίνουν άφθονη αγάπη. Για πολλούς ανθρώπους αποτελούν μέλος της οικογένειας τους είτε πριν, είτε μετά από την απόκτηση παιδιών.

Εκτός, όμως, από όλες τις όμορφες στιγμές που μας προσφέρουν, δημιουργούν κάποιες ανησυχίες, καθώς ορισμένα κατοικίδια ενέχουν δυνητικά κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία. Ιδιαίτερα κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης, αλλά κατά το πρώτο διάστημα της άφιξης του μωρού, πολλοί υποψήφιοι και νέοι γονείς αναρωτιούνται εάν είναι ασφαλής η επαφή με το κατοικίδιο ζώο τους. 

Σκύλοι και εγκυμοσύνη

Είναι γενικά ασφαλές για έγκυες και νεογέννητα μωρά να βρίσκονται κοντά σε σκύλους. Εάν ο σκύλος σας είναι υγιής και έχει κάνει όλα τα απαραίτητα εμβόλια, η επαφή μαζί του δεν είναι επικίνδυνη για την εγκυμοσύνη. Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή στην καθημερινότητα, καθώς κάθε σκύλος είναι διαφορετικός. Μεγάλου μεγέθους ή μη εκπαιδευμένοι σκύλοι, άγνωστοι ή αδέσποτοι σκύλοι μπορούν να αποτελέσουν κίνδυνο για μια έγκυο μητέρα ή μικρό παιδί, καθώς μπορεί η συμπεριφορά τους να είναι απρόβλεπτη. 

Οι βασικές συμβουλές που πρέπει να εφαρμόζονται από εγκύους και νέους γονείς για την ασφαλή επαφή με σκύλους είναι: 

• Τακτικές επισκέψεις στον κτηνίατρο.
• Προσοχή σε κάθε επαφή με σκύλους μεγάλου μεγέθους, ακόμα και αν είναι φιλικοί, καθώς από τον ενθουσιασμό τους μπορεί να γραντζουνίσουν ή να ρίξουν κάτω μια έγκυο ή ένα νεογέννητο.
• Εάν ο σκύλος σας έχει προβλήματα συμπεριφοράς, κάντε του μαθήματα με εκπαιδευτή.
• Προσέξτε τυχόν αλλαγές συμπεριφοράς στο σκύλο σας, καθώς ορισμένοι σκύλοι μπορεί να ζηλέψουν από την προσοχή που έχει φύγει από εκείνους και έχει μεταφερθεί στο νεογέννητο.

Γάτες και εγκυμοσύνη

Οι γάτες είναι επίσης ασφαλή κατοικίδια κατά την εγκυμοσύνη. Όπως και με τους σκύλους  πρέπει να προσέχετε κατά την επαφή μαζί τους για να μην προκύψουν δαγκώματα και γρατζουνιές, όπως επίσης και να φροντίζετε για την υγεία της γάτας. Επιπλέον, πρέπει επίσης να είστε προσεκτικοί στην επαφή με περιττώματα της γάτας, τα οποία μπορεί να περιέχουν το παράσιτο που προκαλεί τοξοπλάσμωση. Βέβαια, η τοξοπλάσμωση είναι μια αρκετά κοινή λοίμωξη, που σπάνια προσβάλλει εγκύους και επηρεάζει την εγκυμοσύνη ή το μωρό. Εάν μάλιστα έχετε γάτες πολλά χρόνια, το πιθανότερο είναι ότι έχετε ήδη εκτεθεί στο παράσιτο και έχετε πλέον ανοσία σε αυτό. Επιπλέον, οι οικόσιτες γάτες σπάνια παθαίνουν τοξοπλάσμωση, οπότε χρειάζεται προσοχή περισσότερο εάν φροντίζετε αδέσποτες γάτες. 

Οι βασικές συμβουλές που πρέπει να εφαρμόζονται από εγκύους και νέους γονείς για την ασφαλή επαφή με γάτες είναι:

• Συχνό πλύσιμο χεριών.
• Καθάρισμα των περιττωμάτων της γάτας μόνο με γάντια ή από άτομο που δεν είναι σε εγκυμοσύνη, ιδανικά καθημερινά.
• Αποφυγή ωμού κρέατος για τη σίτιση της γάτας σας.
• Αποφυγή επαφής με άμμο ή χώμα που μπορεί να έχει χρησιμοποιηθεί από γάτες ως τουαλέτα σε εξωτερικούς χώρους (κήπος, πάρκα, παιδικές χαρές, κ.λ.π)

• Τακτικές επισκέψεις στον κτηνίατρο.

Άλλα κατοικίδια ζώα και εγκυμοσύνη

Πολλοί άνθρωποι έχουν άλλα κατοικίδια ζώα όπως ψάρια, χελώνες, σαύρες και μικρά θηλαστικά όπως ποντίκια, αρουραίους, χάμστερ, ινδικά χοιρίδια και κουνέλια. Αυτά τα κατοικίδια ζώα προτιμώνται μεταξύ άλλων επειδή απαιτούν λίγη φροντίδα, αλλά μπορούν να μεταφέρουν ορισμένα βακτήρια και άλλους παθογόνους οργανισμούς, που μπορούν να μεταδώσουν στους ανθρώπους του σπιτιού που ζούν.

Ο καλύτερος τρόπος για την πρόληψη τέτοιων προβλημάτων είναι η τήρηση των κανόνων υγιεινής κατά τη φροντίδα του κατοικίδιου ζώου. Πιο συγκεκριμένα:

• Συχνό και σχολαστικό πλύσιμο χεριών μετά από κάθε επαφή με τα κατοικίδια ζώα, το κλουβί ή τη γυάλα, τα δοχεία φαγητού, τα παιχνίδια κ.λ.π. για όλα τα μέλη της οικογένειας, συμπεριλαμβανομένων των μικρών παιδιών.
• Τακτικές επισκέψεις στον κτηνίατρο.
• Εάν είναι εφικτό, συστήνεται να μην καθαρίζει και φροντίζει τις ανάγκες τους κατοικίδιου η έγκυος, αλλά κάποιο άλλο μέλος της οικογένειας, πάντοτε φορώντας γάντια.
• Αποφυγή επαφής του κατοικίδιου με το χώρο της κουζίνας, και τις επιφάνειες όπου ετοιμάζετε το φαγητό. Μην καθαρίζετε τα κλουβιά και τα δοχεία τους στην κουζίνα, αλλά στο μπάνιο ή σε εξωτερικό χώρο (μπαλκόνι, αυλή).
• Μη φιλάτε το κατοικίδιό σας ή μην το κρατάτε κοντά στο πρόσωπό σας.

Πώς να προετοιμάσετε τα κατοικίδια ζώα σας για την υποδοχή του νεογέννητου

Τα κατοικίδια χρειάζονται χρόνο για να προσαρμοστούν σε ένα νέο μέλος στο σπίτι. Μπορεί να φοβούνται το μωρό ή να ζηλεύουν την προσοχή που παίρνει. Εάν προσπαθήσετε να το περιορίσετε σε συγκεκριμένο κομμάτι του σπιτιού, ενώ δεν το συνηθίζατε πριν, μπορεί να μην καταλάβουν γιατί χωρίζονται από εσάς και δε μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα. Αυτές οι αλλαγές στην οικογένεια και το σπίτι επηρεάζουν το κατοικίδιο ζώο, αλλά υπάρχουν κάποιες συμβουλές που μπορείτε να ακολουθήσετε για να το βοηθήσετε να δεχτεί τις αλλαγές πιο ομαλά.

• Πριν από τον τοκετό, ξεκινήστε να περιορίζετε το κατοικίδιο στο χώρο ή το δωμάτιο που έχετε αποφασίσει.
• Μόλις γεννηθεί το μωρό, φέρτε στο σπίτι ένα φορμάκι ή ένα σεντονάκι του μωρού στο σπίτι, για να προσαρμοστεί το κατοικίδιο στη μυρωδιά του.
• Ακόμα και αν δεν είχατε αντιμετωπίσει ποτέ πρόβλημα συμπεριφοράς με το κατοικίδιό σας, μην αφήνετε το νεογέννητο χωρίς επίβλεψη μαζί του.
• Δώστε στο κατοικίδιο σας όση περισσότερη αγάπη και προσοχή μπορείτε. Ακόμα και λίγα λεπτά είναι σημαντικά.
• Εάν έχετε οποιεσδήποτε ερωτήσεις ή ανησυχίες σχετικά με την προσαρμογή του κατοικίδιου στη νέα οικογενειακή κατάσταση, μιλήστε με τον κτηνίατρο ή τον γιατρό σας.