Μαρτυρίες Ασθενών

Το πλάνο τοκετού είναι ένα «σχέδιο τοκετού», μια καταγραφή του τι θα ήθελε μια μέλλουσα μητέρα να συμβεί κατά τη διάρκεια, αλλά και αμέσως μετά τον τοκετό. Το πλάνο τοκετού δεν είναι υποχρεωτικό, όμως η συζήτηση για τη δημιουργία του δίνει την ευκαιρία σε μια γυναίκα και να κάνει ερωτήσεις στη μαία και το γυναικολόγο της και να μάθει περισσότερα για το τι συμβαίνει στον τοκετό, και προσφέρει τον απαραίτητο χρόνο στη μέλλουσα μητέρα να προετοιμαστεί, να σκεφτεί και να συζητήσει με τον σύντροφο της τις επιλογές της. Επιπλέον, δίνει τη δυνατότητα στη μαία και το γυναικολόγο να γνωρίσει καλύτερα και να κατανοήσει τα συναισθήματα και τις προτεραιότητές της μέλλουσας μητέρας, με αποτέλεσμα την αποτελεσματικότερη επικοινωνία και την ανάπτυξη εμπιστοσύνης μεταξύ τους. 

Το πλάνο τοκετού επιτρέπει τη μεγαλύτερη εμπλοκή στις αποφάσεις που περιλαμβάνει ένας τοκετός και προετοιμάζει καλύτερα, τόσο τη μέλλουσα μητέρα, όσο και τον σύντροφο για τη διαδικασία. Φυσικά το πλάνο τοκετού δεν είναι δεσμευτικό και μπορεί να αλλάξει ανά πάσα στιγμή, ανάλογα με τις επιθυμίες της μέλλουσας μητέρας, την κατάσταση της υγείας της εγκύου και του εμβρύου και πιθανές επιπλοκές. 

Το πλάνο τοκετού συνήθως είναι ευέλικτο περιλαμβάνοντας διαφορετικές πιθανότητες, ώστε να δημιουργηθεί ένα αίσθημα σιγουριάς στη μέλλουσα μητέρα και να μην υπάρχουν απογοητεύσεις, εάν κάτι τελικά προχωρήσει διαφορετικά. Ο τοκετός είναι μια συνθήκη όπου δεν μπορεί να υπάρξει απόλυτος έλεγχος για την έκβαση του, ακόμα και να υπάρχει άψογη προετοιμασία, γιατί μερικές φορές το σώμα και το έμβρυο έχουν τα δικά τους σχέδια.

Τι περιλαμβάνει ένα πλάνο τοκετού;

Ένα πλάνο τοκετού είναι πολύ προσωπικό ζήτημα και εξαρτάται από τις ανάγκες, τις επιθυμίες, το ιατρικό ιστορικό, τις περιστάσεις κάθε μέλλουσας μητέρας, όπως επίσης και τη διαθεσιμότητα και εξειδίκευση του ιατρικού προσωπικού

Ένα πλάνο τοκετού μπορεί να περιλαμβάνει:

• Το άτομο ή τα άτομα που θα είναι παρόντα στον τοκετό ή και κατά τη νοσηλεία
• Την πιθανότητα χρήσης επισκληρίδιου, άλλης αναισθησίας, η φυσικών τρόπων για την ανακούφιση του πόνου
• Το είδος του προτιμώμενου τοκετού
• Τις διαδικασίες για την προετοιμασία της μητέρας για τον τοκετό
• Το περιβάλλον του τοκετού, στο βαθμό που είναι εφικτό (π.χ. φωτισμός, ύπαρξη μουσικής, ενδυμασία, κλπ)
• Τις προτιμώμενες θέσεις τοκετού, εάν πρόκειται για φυσιολογικό τοκετό
• Την πιθανότητα φυσικού τοκετού
• Τις επιθυμητές παρεμβάσεις σε περίπτωση καθυστέρησης του τοκετού, όπως για παράδειγμα υποβοήθηση τοκετού, την πρόκληση τοκετού, κ.ά. 
• Το νοσοκομείο στο οποίο θα γίνει ο τοκετός
• Την περιποίηση  του νεογνού
• Την πρόθεση για θηλασμό και τη διατροφή του νεογνού
• Τις λεπτομέρειες νοσηλείας του νεογνού σε περίπτωση προωρότητας
• Το βαθμό στον οποίο η επίτοκος μπορεί και θέλει να είναι ενεργή κατά τη διαδικασία του φυσιολογικού τοκετού
• Τις επιλογές σε περίπτωση ανάγκης διενέργειας καισαρικής τομής
• Εναλλακτικούς τρόπους τοκετού, όπως για παράδειγμα στο νερό
• Τη διάρκεια της νοσηλείας
• Οτιδήποτε άλλο σχετίζεται με τον τοκετό και τις προσωπικές προτιμήσεις ή τις πολιτιστικές και θρησκευτικές ανάγκες της μέλλουσας μητέρας ή γονέων 

Τί είναι η περινεοτομή;

Η περινεοτομή είναι μια τομή στην περιοχή μεταξύ του κόλπου και του πρωκτού (περίνεο) κατά τη διάρκεια του φυσιολογικού τοκετού, η οποία πραγματοποιείται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις για να επιτρέψει στο μωρό να περάσει με ασφάλεια από τον κόλπο. Η περινεοτομή είναι απαραίτητη σε περίπου 1 στους 7 φυσιολογικούς τοκετούς. 

Τί είναι η ρήξη περινέου;

Η ρήξη περινέου είναι ένας τραυματισμός στον ιστό γύρω από τον κόλπο και τον πρωκτό, ο οποίος μπορεί να συμβεί κατά τον τοκετό. Κατά τη διάρκεια ενός τυπικού κολπικού τοκετού, το δέρμα «ανοίγει», καθώς προχωράει η διαστολή του κόλπου, ώστε να επιτρέψει στο κεφάλι και το σώμα του εμβρύου να περάσει χωρίς να υπάρχει τραυματισμός. Ωστόσο, σε μερικές περιπτώσεις μπορεί το δέρμα να σκιστεί. 

Βαθμοί ρήξης περινέου

Υπάρχουν τέσσερις βαθμοί ρήξης περινέου, ανάλογα με τη σοβαρότητα της ρήξης:

• Ρήξη περινέου πρώτου βαθμού: Πρόκειται για μικρό τραυματισμό, ο οποίος περιλαμβάνει το πρώτο στρώμα ιστού γύρω από τον κόλπο και την περινεϊκή περιοχή.
• Ρήξη περινέου δεύτερου βαθμού: Πρόκειται για τον πιο συνηθισμένο βαθμό ρήξης περινέου, με τον τραυματισμό να εκτείνεται βαθύτερα μέσω του δέρματος στον μυϊκό ιστό του κόλπου και του περινέου.
• Ρήξη περινέου τρίτου βαθμού: Πρόκειται για τραυματισμό που εκτείνεται από τον κόλπο μέχρι τον πρωκτό και περιλαμβάνει τραυματισμό του δέρματος και του μυϊκού ιστού της περινεϊκής περιοχής, καθώς και στους μυς του πρωκτικού σφιγκτήρα. 
• Ρήξη περινέου τέταρτου βαθμού: Πρόκειται για τον λιγότερο συνηθισμένο και σοβαρότερο βαθμό ρήξης περινέου και επεκτείνεται από τον κόλπο, μέσω της περινεϊκής περιοχής και των μυών του πρωκτικού σφιγκτήρα μέχρι και τον πρωκτό.

Πότε μπορεί να δημιουργηθεί ρήξη περινέου και πότε γίνεται περινεοτομή;

Οι λόγοι για τους οποίους μπορεί να συμβεί ρήξη περινέου μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Το μεγάλο μέγεθος του εμβρύου(πάνω από 4 κιλά)
• Την ισχιακή προβολή του εμβρύου 
• Όταν πρόκειται για τον πρώτο τοκετό
• Την ύπαρξη περινεοτομής από προηγούμενο τοκετό
• Την παχυσαρκία ή τη μεγάλη αύξηση του βάρους στην εγκυμοσύνη
• Το γρήγορο τοκετό (λόγω πρόκλησης τοκετού ή επίσπευσή του για ιατρικούς λόγους)
• Η ανάγκη χρήσης τεχνικών υποβοηθούμενου τοκετού, όπως οι λαβίδες και βεντούζες
• Η ανατομία της περιοχής του περινέου

Η περινεοτομή συνίσταται να γίνεται σε περιπτώσεις όπου:

• Υπάρχει ανάγκη για γρήγορο τοκετό, λόγω επιπλοκών ή παθήσεων της μητέρας ή του εμβρύου
• Το έμβρυο έχει μεγάλο μέγεθος (πάνω από 4 κιλά)
• Υπάρχει δυστοκία ώμου
• Πρόκειται να χρησιμοποιηθούν τεχνικές υποβοηθούμενου τοκετού, όπως οι λαβίδες και βεντούζες
• Υπάρχει κίνδυνος ρήξης περινέου

Ανάρρωση από την περινεοτομή ή τη ρήξη περινέου

Τόσο στην περινεοτομή, όσο και στη ρήξη περινέου, τοποθετούνται ειδικά ράμματα, τα οποία απορροφώνται από τον οργανισμό. Ανάλογα με το βαθμό της ρήξης περινέου ή το μέγεθος της περινεοτομής, τα ράμματα απορροφώνται μέσα σε 15-30 ήμερες. Είναι αναμενόμενο να υπάρχει πόνος ή δυσφορία την περίοδο της επούλωσης, ενώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή κατά το πλύσιμο της περιοχής και τη χρήση της τουαλέτας. Ο γιατρός μπορεί να συστήσει φαρμακευτική αγωγή και ελεγχόμενη εφαρμογή παγοκύστης για τη διαχείριση του πόνου και την ανακούφιση των συμπτωμάτων. Σε περιπτώσεις περινεοτομής ή ρήξης περινέου είναι συνηθισμένο να υπάρχει ενόχληση ή και πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή. Σε αυτή την περίπτωση συνίσταται η αποφυγή της σεξουαλικής επαφής μέχρι την πλήρη επούλωση της περιοχής.

Κατά την εγκυμοσύνη, είναι σημαντικό να ακολουθούνται συγκεκριμένοι κανόνες και συνήθειες για τη διατήρηση της υγείας, που σχετίζονται με τη σωστή διατροφή, την ξεκούραση και τη σωματική άσκηση. Η γυμναστική είναι πολύ σημαντική για τη γενική υγεία, αλλά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τα οφέλη της είναι ακόμη μεγαλύτερα. Πιο συγκεκριμένα, η τακτική άσκηση μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της ενεργητικότητας και καλής διάθεσης, τη βελτίωση ενοχλήσεων της εγκυμοσύνης και την τόνωση των μυών που σχετίζονται με τον τοκετό, συμβάλλοντας τόσο στην προετοιμασία του τοκετού, όσο και τη γρηγορότερη ανάρρωση.

Υπάρχουν πολλά είδη γυμναστικής στα οποία μπορείτε να συμμετέχετε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ενώ συνήθως μπορείτε να συνεχίσετε το είδος γυμναστικής που κάνατε πριν την εγκυμοσύνη. Ωστόσο, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε πρώτα το γυναικολόγο σας. Ο γιατρός θα αξιολογήσει τη φυσική σας κατάσταση, τη γενική υγεία και την υγεία της εγκυμοσύνης σας. Μαζί με τον γιατρό σας, μπορείτε να αποφασίσετε το είδος της γυμναστικής, όπως επίσης τη συχνότητα και την ένταση που σας ταιριάζει.

Πλεονεκτήματα σωματικής άσκησης κατά την εγκυμοσύνη

Η σωματική άσκηση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να βελτιώσει τη γενική υγεία μιας εγκύου και τα πλεονεκτήματά της σχετίζονται με:

• Τη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος
• Την εκτόνωση του άγχους και της ένταση που μπορεί να υπάρχει κατά την εγκυμοσύνη
• Τη χαλάρωση των σφιγμένων μυών, αλλά και την ταυτόχρονη ενδυνάμωση τους, βελτιώνοντας τον τρόπο που κινείται το σώμα
• Τη διατήρηση μιας φυσιολογικής αύξησης βάρους κατά την εγκυμοσύνη.
• Την αύξηση της σωματικής αντοχής
• Την προετοιμασία του σώματος για τον τοκετό 
• Τη βελτίωση της διάθεσης μέσα από την απελευθέρωση ενδορφινών

Είδη σωματικής άσκησης κατά την εγκυμοσύνη

1. Τρέξιμο

Γενικά, είναι απολύτως ασφαλής γυμναστική το τρέξιμο κατά την εγκυμοσύνη, είτε πρόκειται για δραστηριότητα που κάνατε και πριν, είτε πρόκειται για νέα δραστηριότητα. Ζητήματα όπως η ναυτία, η σταδιακή αύξηση του βάρους και οι χαλαρές αρθρώσεις μπορούν σίγουρα να κάνουν το τρέξιμο πιο δύσκολο για μια έγκυο, όμως δεν υπάρχουν κίνδυνοι από το τρέξιμο. Αν πρόκειται για νέα δραστηριότητα, ξεκινήστε με περπάτημα που σταδιακά αυξάνεται σε τρέξιμο, χωρίς να παραβλέπετε να κάνετε ένα μικρό ζέσταμα πριν και διατάσεις αμέσως μετά για 5-10 λεπτά.

2. Yoga και pilates

Η yoga είναι μια σωματική δραστηριότητα σημαντική για το μυαλό, το σώμα και το πνεύμα. Βελτιώνει τη στάση του σώματος και χτίζει δύναμη και αντοχή. Με έμφαση στην αναπνοή, προάγει επίσης τη χαλάρωση και βοηθά στην ηρεμία του μυαλού. Ωστόσο, υπάρχουν μερικές παραδοσιακές στάσεις γιόγκα που πρέπει να αποφεύγετε, γι αυτό προτείνεται να παρακολουθείτε μαθήματα prenatal yoga με την καθοδήγηση επαγγελματία που ειδικεύεται στην γυμναστική κατά την εγκυμοσύνη. 

Το pilates αυξάνει την ευελιξία και τη δύναμη του κορμού και της κοιλιάς. Μπορεί να βοηθήσει στην προετοιμασία των μυών για τον τοκετό και να βοηθήσει το σώμα να ανακάμψει πιο γρήγορα. Ωστόσο, χρειάζονται προσοχή οι διατάσεις και κάποιες συγκεκριμένες ανάσκελες και μπρούμυτες θέσεις.

3. Καθίσματα (squats)

Τα καθίσματα (squats) είναι εξαιρετικά ασφαλή για τις περισσότερες εγκύους και μάλιστα συνιστώνται από τους γυναικολόγους, επειδή μπορούν να βοηθήσουν στην ενίσχυση των μυών του πυελικού εδάφους, τη βελτίωση της κινητικότητας του ισχίου και της κυκλοφορίας του αίματος. Πρόκειται για μια θέση που αποτελεί μια πιθανή σωματική θέση για τοκετό και ταυτόχρονα αποτελεί έτσι κι αλλιώς καθημερινή κίνηση (π.χ. στην τουαλέτα ή στο σήκωμα ενός αντικειμένου από το πάτωμα). Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις όπου τα καθίσματα δεν επιτρέπονται, όπως για παράδειγμα κυήσεις υψηλού κινδύνου, προηγούμενοι τραυματισμοί ή παθήσεις του τραχήλου και του πλακούντα. 

4. Κοιλιακοί

Παρόλο που η ενδυνάμωση του κορμού και της κοιλιάς σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης σας και της λοχείας έχει πολλά σημαντικά οφέλη, όπως η υποστήριξη της μέσης και η πρόληψη προβλημάτων του ουροποιητικού συστήματος, οι κοιλιακοί δεν συνίστανται ως γυμναστική κατά το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Η ανάσκελη θέση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην κυκλοφορία του αίματος, ιδιαίτερα στην καρδιά. Γι αυτό και για την ενδυνάμωση του κορμού, συνίσταται  η συμβουλή του γυναικολόγου, καθώς και επαγγελματία που ειδικεύεται στην γυμναστική κατά την εγκυμοσύνη. 

5. Σανίδα (plank)

Η σανίδα αποτελεί μια ασφαλή και αποτελεσματική άσκηση για την ενδυνάμωση του κορμού. Ωστόσο, ανάλογα με τις οδηγίες του γυναικολόγου και τη φυσική σας κατάσταση, μπορεί να χρειάζεται να κάνετε την απλοποιημένη μορφή της, με τα γόνατα να ακουμπούν στο πάτωμα (θέση τραπεζάκι). 

6. Βαράκια και γυμναστική με βάρη

Είναι γνωστό ότι κατά την εγκυμοσύνη πρέπει να αποφεύγετε να σηκώνετε βαριά αντικείμενα. Παρόλα αυτά, η γυμναστική που περιλαμβάνει άρση βαρών, όπως τα βαράκια, θεωρείται ασφαλής γυμναστική κατά την εγκυμοσύνη, εφόσον δεν υπάρχουν προβλήματα ή επιπλοκές. Φυσικά, αν ο γυναικολόγος κρίνει ότι μπορείτε να συνεχίσετε αυτό το είδος γυμναστικής, χρειάζεται να προσαρμόζετε την ένταση και τη συχνότητα της, ανάλογα με τις συνεχώς μεταβαλλόμενες ανάγκες σας, ιδανικά με τη βοήθεια ενός επαγγελματία που ειδικεύεται στην γυμναστική κατά την εγκυμοσύνη. Αν πρόκειται για μια νέα για εσάς σωματική δραστηριότητα, η περίοδος της εγκυμοσύνης δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσετε. 

Ο όρος περιτύλιξη ομφάλιου λώρου χρησιμοποιείται από τους γυναικολόγους για να περιγράψει περιπτώσεις όπου το έμβρυο, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του τοκετού, είναι τυλιγμένο γύρω από τον ομφάλιο λώρο. Η περιτύλιξη ομφάλιου λώρου είναι ένα αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο, καθώς υπολογίζεται ότι περίπου 1 στα 3 έμβρυα γεννιούνται με κάποιο είδος περιτύλιξης, με την πλειονότητα των περιπτώσεων να μην είναι ανησυχητική.  

Πώς προκαλείται η περιτύλιξη ομφάλιου λώρου;

Ο ομφάλιος λώρος είναι η πηγή ζωής του εμβρύου, αποτελώντας το μέσο παροχής του αίματος, του οξυγόνου και των θρεπτικών συστατικών από τη μητέρα προς το έμβρυο. Φυσιολογικά, ένας ομφάλιος λώρος περιέχει μια ζελατινώδη ουσία που επιτρέπει την κινητικότητα του, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθούν κόμποι. Σε κάποιες περιπτώσεις, ο ομφάλιος λώρος περιέχει λιγότερη ζελατινώδη ουσία, με αποτέλεσμα να είναι πιο πιθανή η περιτύλιξη ομφάλιου λώρου. Εάν έχετε υπάρξει ή είστε έγκυος, ξέρετε καλύτερα από τον καθένα πόσο πολύ κινούνται τα έμβρυα μέσα στην κοιλιά. Η κινητικότητα των εμβρύων αποτελεί ένα σημαντικό παράγοντα που αυξάνει τις πιθανότητες να υπάρξει κάποια περιτύλιξη ομφάλιου λώρου. 

Σύμφωνα με έρευνες, οι πιθανότητες για περιτύλιξη ομφάλιου λώρου αυξάνονται σε εγκυμοσύνες που περιλαμβάνουν:

• Μεγαλύτερη από το συνηθισμένο ποσότητα αμνιακού υγρού 
• Μακρύ ομφάλιο λώρο
• Προβλήματα με τον ομφάλιο λώρο 
• Τοκετό μέσω πρόκλησης
• Παράταση του δευτέρου σταδίου ή καθυστέρηση της προόδου του τοκετού
• Δυστοκία ώμων του εμβρύου

Ωστόσο, δεν υπάρχει κάποιος τρόπος πρόληψης, θεραπείας ή πρόβλεψης της περιτύλιξης ομφάλιου λώρου και, φυσικά, δεν προκαλείται από κάτι που έχει κάνει η μητέρα.

Είδη περιτύλιξης ομφάλιου λώρου

Υπάρχουν διαφορετικά είδη περιτύλιξης ομφάλιου λώρου, με διαφορετική επικινδυνότητα για το έμβρυο. Τα είδη περιτύλιξης ομφάλιου λώρου διακρίνονται ανάλογα με:

• Το σημείο του σώματος του εμβρύου που έχει περιτυλιχτεί (όπως για παράδειγμα ο λαιμός, το χέρι, ο ώμος, κ.ά.)
• Το πόσες φορές έχει περιτυλιχτεί ο ομφάλιος λώρος γύρω από το σημείο του σώματος
• Το πόσο σφιχτή είναι η περιτύλιξη

Τα πιο συνηθισμένα είδη περιτύλιξης ομφάλιου λώρου είναι γύρω από τον αυχένα, που ονομάζεται περιλαίμια, και γύρω από τον ώμο, που ονομάζεται περιτύλιξη δίκην τελαμώνος.

Συμπτώματα και διάγνωση περιτύλιξης ομφάλιου λώρου

Η περιτύλιξη ομφάλιου λώρου δεν παρουσιάζει εμφανή συμπτώματα, και σε πολλές περιπτώσεις εμφανίζεται κατά τη διάρκεια του τοκετού. Αν η περιτύλιξη έχει συμβεί νωρίτερα στην εγκυμοσύνη, μπορεί να διαγνωστεί κατά τον προληπτικό έλεγχο και συγκεκριμένα την εξέταση υπερηχογραφήματος Doppler. Σε αυτή την περίπτωση ο γυναικολόγος παρακολουθεί την κατάσταση της περιτύλιξης, και στην πλειονότητα των περιπτώσεων, δεν χρειάζεται να επισπευσθεί ο τοκετός. 

Επιπλοκές περιτύλιξης ομφάλιου λώρου 

Οι επιπλοκές από την περιτύλιξη ομφάλιου λώρου είναι εξαιρετικά σπάνιες. Φυσικά, είναι λογικό, αν έχετε λάβει τέτοια διάγνωση να υπάρχει άγχος, για αυτό και χρειάζεται να συζητάτε κάθε ανησυχία με τον γυναικολόγο σας. 

Οι επιπλοκές από την περιτύλιξη ομφάλιου λώρου προκύπτουν σε ένα μεγάλο ποσοστό κατά τη διάρκεια του τοκετού, όπως ο ομφάλιος λώρος μπορεί να συμπιεστεί κατά τη διάρκεια των συσπάσεων, μειώνοντας την κυκλοφορία του αίματος προς το έμβρυο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μείωση του καρδιακού ρυθμού του εμβρύου. Με σωστή παρακολούθηση, ο γυναικολόγος μαζί με την ομάδα του είναι σε θέση να εντοπίσει αυτό το πρόβλημα και, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, το μωρό γεννιέται χωρίς επιπλοκές. Εάν ο καρδιακός ρυθμός του εμβρύου συνεχίσει να μειώνεται, μπορεί να χρειαστεί επείγουσα καισαρική τομή.