Ο καρκίνος του μαστού προκύπτει όταν τα κύτταρα του μαστού μεταλλάσσονται σε καρκινικά, τα οποία πολλαπλασιάζονται και σχηματίζουν όγκους. Εμφανίζεται συνήθως σε γυναίκες ηλικίας 50 ετών και άνω, αλλά μπορεί να προσβάλλει και γυναίκες μικρότερης ηλικίας, όπως επίσης και άνδρες.

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί έναν από τους συχνότερους καρκίνους στις γυναίκες. Επιπλέον, περίπου το 80% των περιπτώσεων είναι διηθητικά, που σημαίνει ότι ένας όγκος μπορεί να εξαπλωθεί από το στήθος σε άλλες περιοχές του σώματός, να κάνει δηλαδή μετάσταση. Ωστόσο, η έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του μαστού αυξάνει τις πιθανότητες πλήρους θεραπείας ή επιβράδυνσης της πάθησης. Γι αυτό τον λόγο, συστήνεται η αυτοεξέταση και η ψηλάφηση μαστού από γυναικολόγο κατά την επίσκεψη για προληπτικές εξετάσεις, ήδη από την ενηλικίωση, ενώ υπέρηχος μαστών ή μαστογραφία μετά τα 30.

Είδη καρκίνου του μαστού

Οι πιο συνηθισμένοι τύποι καρκίνου του μαστού είναι:

• Το διηθητικό πορογενές καρκίνωμα (IDC): Ξεκινάει στους γαλακτοφόρους αδένες και εξαπλώνεται στους κοντινούς ιστούς.
• Το διηθητικό λοβιακό καρκίνωμα: Επίσης ξεκινάει στους γαλακτοφόρους αδένες και συχνά εξαπλώνεται στους κοντινούς ιστούς.
• Το πορογενές καρκίνωμα in situ (DCIS): Ξεκινά στους γαλακτοφόρους αδένες, αλλά δεν κάνει μεταστάσεις.

Λιγότερο συνηθισμένοι τύποι καρκίνου του μαστού είναι ο τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού (TNBC), ο οποίος είναι επιθετικός, ο φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού (IBC), ο οποίος επίσης εξαπλώνεται γρήγορα και εμφανίζεται ως εξάνθημα στο στήθος και η νόσος Paget, η οποία επηρεάζει το δέρμα της θηλής.

Συμπτώματα καρκίνου του μαστού

Ο καρκίνος του μαστού σε μερικές περιπτώσεις δεν προκαλεί συμπτώματα. Όταν εμφανίζει συμπτώματα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Την εμφάνιση μιας μάζας ή ένας όγκου στο στήθος, τη μασχάλη ή την περιοχή γύρω από το στήθος, ο οποίος μπορεί να είναι τόσο μικρός όσο ένα μπιζέλι.
• Αλλαγές στο μέγεθος, το σχήμα ή το περίγραμμα του στήθους.
• Την έκκριση αίματος ή διάφανου υγρού από τη θηλή.
• Αλλαγές στην εμφάνιση, την αφή και την αίσθηση του δέρματος τους στήθους, των θηλών ή της περιοχής της μασχάλης. Το δέρμα μπορεί να είναι σκληρό, να ξεφλουδίζει, να εμφανίζει εσοχές, να έχει ζαρώσει, να είναι άγριο στην αφή ή/και να έχει αλλάξει χρώμα (κόκκινο, μοβ ή πιο σκούρο από το δέρμα της περιοχής).

Παράγοντες κινδύνου καρκίνου του μαστού

Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες κινδύνου που μπορούν να αυξήσουν τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του μαστού, όπως:

• Η ηλικία άνω των 55 ετών.
• Το φύλο, καθώς οι γυναίκες είναι πολύ πιθανότερο να αναπτύξουν καρκίνο του μαστού από τους άνδρες.
• Το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού, ιδιαίτερα αν έχει εμφανιστεί σε γονείς, αδέλφια, παιδιά ή άλλους στενούς συγγενείς.
• Το ατομικό ιστορικό καρκίνου του μαστού.
• Η ύπαρξη γενετικών μεταλλάξεων, με κυριότερα τα γονίδια BRCA1 και BRCA2.
• Η έκθεση σε ακτινοβολία, από προηγούμενη ακτινοθεραπεία, ιδιαίτερα στο κεφάλι, τον αυχένα ή το στήθος.
• Η σύσταση του μαστού από πυκνό μαστικό ιστό (πυκνός μαστός).
• Η έναρξη της περιόδου πριν από τα 12 έτη.
• Η έναρξη της εμμηνόπαυσης μετά τα 55 έτη.
• Το κάπνισμα.
• Η κατανάλωση αλκοόλ.
• Η ύπαρξη παχυσαρκίας.
• Η υποβολή σε θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (HRT).

Διάγνωση καρκίνου του μαστού

Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού ξεκινάει από την αυτοεξέταση και την προληπτική επίσκεψη στο γυναικολόγο μια φορά το χρόνο, μέρος της οποίας είναι και η εξέταση των μαστών. Η έγκαιρη ανίχνευση και διάγνωση του καρκίνου του μαστού σε πρώιμο στάδιο αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες πλήρους θεραπείας ή επιβράδυνσης της πάθησης και μειώνει σημαντικά τους θανάτους.

Ωστόσο, ο καρκίνος του μαστού μπορεί να επανεμφανιστεί και, όταν συμβεί αυτό, μπορεί να επανεμφανιστεί ως μεταστατικός καρκίνος του μαστού.

Η διάγνωσή του γίνεται μέσω των παρακάτω εξετάσεων:

• Υπερηχογράφημα μαστών

• Ψηφιακή μαστογραφία

• Μαγνητική τομογραφία μαστού (MRI)
• Βιοψία μαστού

• Βιοψία Λεμφαδένα Φρουρού (όχι λαπαροσκοπική)

• Αιματολογικές εξετάσεις για την ανίχνευση γενετικών μεταλλάξεων
• Ανοσοϊστοχημική εξέταση για τον έλεγχο των αντιγόνων (αντισωμάτων)

Θεραπεία καρκίνου του μαστού

Η θεραπεία για τον καρκίνο του μαστού είναι κατά κανόνα συνδυαστική. Περιλαμβάνει αφενός χειρουργική επέμβαση με ή χωρίς αφαίρεση του λεμφαδένα φρουρού, είτε αφαίρεση του όγκου (ογκεκτομή), είτε μαστεκτομή (μερική ή ολική, με ή χωρίς αποκατάσταση) και αφετέρου χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, ανοσοθεραπεία ή ορμονοθεραπεία.

Συμβουλές πρόληψης του καρκίνου του μαστού

1. Συζήτησε με τον γυναικολόγο για το πότε χρειάζεται να ξεκινήσεις τις εξετάσεις προληπτικού ελέγχου για καρκίνο του μαστού.
2. Μην παραλείπεις τις προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού, ιδιαίτερα αν είσαι άνω των 35 ετών.
3. Εξοικειώσου με τη μορφολογία και την υφή των μαστών σου και των κοντινών περιοχών, ιδιαίτερα της μασχάλης. Αν στην αυτοεξέταση διαπιστώσεις οποιαδήποτε αλλαγή, ενημέρωσε το γυναικολόγο σου.
4. Αν υπάρχει υψηλός κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού, λόγω οικογενειακού ιστορικού, ενημερώσου για το ενδεχόμενο διενέργειας προληπτικής μαστεκτομής.

Η επιλογή χειρουργού είναι μια από τις δυσκολότερες και σημαντικότερες αποφάσεις που μπορεί να χρειαστεί να πάρει κανείς σε θέματα υγείας. Σε μια εποχή όπου η πρόσβαση στην πληροφορία είναι ευκολότερη από ποτέ, αλλά συχνά αντικρουόμενη ή παραπλανητική, είναι κάποιες φορές δύσκολο να αποφασίσει κάποια τα κριτήρια με τα οποία πρέπει να πάρει αυτή την απόφαση.

Παρακάτω έχω συγκεντρώσει αυτά που εγώ θεωρώ τα σημαντικότερα κριτήρια για τη λήψη αυτής της απόφασης.

Εξειδίκευση στο αντικείμενο και επαγγελματική εμπειρία

Ο τομέας της χειρουργικής είναι ένα αρκετά ευρύ πεδίο, το οποίο συνεχίζει να διευρύνεται, όσο προχωράει η ιατρική έρευνα. Πέρα από την παραδοσιακή χειρουργική, η οποία πραγματοποιείται όλο και πιο σπάνια, υπάρχουν η λαπαροσκοπική χειρουργική και, η πιο πρόσφατη εξέλιξη, η ρομποτική χειρουργική. Στη γυναικολογία, υπάρχει επίσης ένα μεγάλο εύρος επεμβάσεων όπως για την ενδομητρίωση, τα ινομυώματα, την πρόπτωση μήτρας, κ.ά.

Ως αποτέλεσμα, οι γυναικολόγοι, τόσο στις σπουδές, την μετεκπαίδευση και την συνεχιζόμενη επαγγελματική τους κατάρτιση (σεμινάρια, πιστοποιήσεις) επιλέγουν να εξειδικευτούν σε συγκεκριμένους τύπους χειρουργείου. Κατά συνέπεια, είναι σημαντικό, πριν επιλέξεις τον χειρουργό, να επιβεβαιώσεις ότι ο γιατρός έχει επαγγελματική εμπειρία και σπουδές στο συγκεκριμένο χειρουργείο. Επιπλέον, μπορείς να ελέγξεις αν είναι μέλος επιστημονικών οργανισμών, όπως για παράδειγμα η Ελληνική Μαιευτική και Γυναικολογική Εταιρεία, το ESGE (European Society for Gynaecological Endoscopy), την Πανελλήνια Εταιρεία Ρομποτικής Γυναικολογικής Χειρουργικής SHRGS και το ESGO (European Society for Gynaecological Oncology).

Μερικές ερωτήσεις που μπορούν να γίνουν στο πρώτο ραντεβού είναι πόσα χρόνια χειρουργεί και πόσες παρόμοιες επεμβάσεις έχει πραγματοποιήσει. Επιπλέον, χρήσιμες είναι και οι πληροφορίες που αφορούν τα νοσοκομεία και τις ιδιωτικές κλινικές με τις οποίες συνεργάζεται.

Αξιολογήσεις, συστάσεις και κριτικές

Ένας παραδοσιακός τρόπος επιλογής ενός χειρουργού είναι οι συστάσεις από γυναίκες που έχουν κάνει την ίδια η παρόμοια επέμβαση. Οι προσωπικές εμπειρίες είναι σημαντικές, γιατί αποτυπώνουν με άμεσο τρόπο την εμπειρία με τον συγκεκριμένο γιατρό, το νοσοκομείο ή την κλινική, το είδος επέμβασης ή την ιατρική ομάδα.

Επιπλέον, ένας γιατρός που εμπιστεύεσαι ή και γνωρίζεις χρόνια (όπως ο οικογενειακός γιατρός ή κάποιος γιατρός που ανήκει στο συγγενικό ή το φιλικό περιβάλλον, μπορεί να σου προτείνει γιατρό, νοσοκομείο ή κλινική, που γνωρίζει ή και συνεργάζεται.

Τέλος, πέρα από τις προσωπικές συστάσεις, μπορείς να αναζητήσεις και κριτικές στο Google, στα sites των γιατρών και των κλινικών και τις ιατρικές πλατφόρμες. Παρόλο που τέτοιες αξιολογήσεις μπορεί να γίνουν από τον καθένα και δε μπορεί να ελεγχθεί η γνησιότητα τους, βλέποντας τες ως σύνολο και διαβάζοντας το περιεχόμενο τους κριτικά, μπορούν να δώσουν σημαντικές πληροφορίες.

Σχέση γιατρού ασθενή

Επόμενο στάδιο είναι ο προγραμματισμός ενός πρώτου ραντεβού με το γιατρό. Αυτό το ραντεβού θα έχει διερευνητικό χαρακτήρα και αποτελεί μια πρώτη επαφή με εκείνον και τους συνεργάτες του.

Σε αυτή την πρώτη επαφή, μπορεί να φανεί αν και κατά πόσο ο χειρούργος σου εμπνέει ένα αίσθημα εμπιστοσύνης και ασφάλειας. Για να μπορέσει να γίνει το χειρουργείο είναι απαραίτητο να εδραιωθεί μεταξύ γιατρού και ασθενή μια ήρεμη και απρόσκοπτη επικοινωνία. Αυτό μπορεί να διαφανεί από τα εξής:

• Πώς νιώθεις μαζί του;
• Νιώθεις άνετα να μιλήσεις, να εκφράσεις απορίες και προβληματισμούς;
• Ακούει ο γιατρός τις απορίες και τις ανησυχίες σου;
• Είναι επεξηγηματικός και ξεκάθαρος; 
• Σου εξηγεί τη διαδικασία που θα ακολουθηθεί και τις πιθανές εναλλακτικές προσεγγίσεις; Ή, αντίθετα, νιώθεις ότι σε πιέζει για να αποφασίσεις άμεσα;
• Σε ενημερώνει για σημαντικά ζητήματα υγείας όπως ο χρόνος αποκατάστασης, η διάρκεια νοσηλείας και οι πιθανοί κίνδυνοι;
• Σου δίνει ένα χρονικό πλαίσιο μέσα στο οποίο χρειάζεται να γίνουν όλες οι διαδικασίες (πχ. εξειδικευμένες εξετάσεις, άλλες επισκέψεις, η επέμβαση, κλπ);

Κόστος Χειρουργείου 

Τελικό κομμάτι για την επιλογή ενός χειρουργού είναι, όπως είναι φυσικό, το κόστος. Ένας χειρουργός που έχει ασθενοκεντρική προσέγγιση, είναι ένας επαγγελματίας που δίνει ξεκάθαρες απαντήσεις σε σχέση με το κόστος. Αυτό περιλαμβάνει:

1. Την προσωπική του αμοιβή
2. Την αμοιβή της ιατρικής ομάδας που πιθανό να χρειαστεί να συνεργαστεί
3. Το κόστος της νοσηλείας στο νοσοκομείο ή την ιδιωτική κλινική
4. Το αν και σε ποιο βαθμό καλύπτει αυτά τα κόστη ο ασφαλιστικός φορέας (Ε.Ο.Π.Υ.Υ., κλπ) ή η ιδιωτική σου ασφάλεια
5. Πιθανά κόστη φαρμακευτικής αγωγής κατά την ανάρρωση
6. Το χρονικό περιθώριο αποπληρωμής όλων των παραπάνω

Η τελική απόφαση, ακόμα και αν πρόκειται για μια δύσκολη περίπτωση, για την οποία χρειάζεται να γίνει άμεσα η επέμβαση, δεν πρέπει να λαμβάνεται βεβιασμένα. Είναι απόλυτα λογικό και αποδεκτό, να κάνει κάποια ραντεβού σε περισσότερους από έναν χειρουργούς γυναικολόγους, ζητώντας μια δεύτερη (ή και τρίτη) γνώμη. Ένα πρώτο συμβουλευτικό ραντεβού με ένα γιατρό δε σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι είναι δεσμευτικό για την ασθενή.