Ο όρος AIDS χρησιμοποιείται για τα προχωρημένα στάδια μόλυνσης από τον ιό HIV. Τα άτομα που πάσχουν από AIDS, έχουν ένα τόσο εξασθενημένο από τον ιο HIV ανοσοποιητικό σύστημα, που όταν έχουν μια λοίμωξη, η οποία σε υγιή άτομα θα είχε μηδαμινή επίδραση, αυτή μπορεί να αποβεί πολύ σοβαρή ή θανατηφόρα. Επιπλέον, τα άτομα με AIDS είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στην ανάπτυξη διαφόρων μορφών καρκίνου. Αυτοί οι καρκίνοι είναι συνήθως πιο επιθετικοί και δύσκολο να αντιμετωπιστούν σε άτομα με AIDS.

Σύμφωνα με τα στατιστικά οι άνδρες αποτελούν την πλειονότητα των ασθενών που μολύνονται από τον ιο HIV και έχουν AIDS. Παρόλα αυτά ακόμη και σήμερα οι ρυθμοί μολύνσεων από τον HIV παραμένουν υψηλοί, καθιστώντας το AIDS ένα ζήτημα που αφορά όλα τα φύλα.

Πρώιμα συμπτώματα HIV

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν συμπτώματα όταν μολυνθούν για πρώτη φορά με τον ιό HIV. Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να εμφανίσουν, εντός ενός ή δυο μηνών από την έκθεσή τους στον ιο HIV, μια πάθηση που μοιάζει με γρίπη (συμπεριλαμβανομένου αισθήματος κόπωσης, πυρετού, πονοκεφάλου και οιδήματος των  λεμφαδένων). Αυτά τα συμπτώματα συνήθως εξαφανίζονται μέσα σε μια εβδομάδα έως ένα μήνα και συχνά συγχέονται με αυτά μιας άλλης ιογενούς λοίμωξης.

Πιο σοβαρά συμπτώματα μπορεί να μην εμφανιστούν για 10 και πλέον χρόνια, όταν το άτομο βρίσκεται στο στάδιο του AIDS. Καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα επιδεινώνεται, αρχίζουν να εμφανίζονται διάφορες επιπλοκές. Άλλα συχνά συμπτώματα που εμφανίζονται μήνες έως χρόνια πριν από την εμφάνιση του AIDS περιλαμβάνουν:

• Έλλειψη ενέργειας ή αίσθημα κόπωσης
• Απώλεια βάρους
• Συχνοί χαμηλοί πυρετοί
• Νυχτερινή εφίδρωση
• Συχνές στοματικές μυκητιασικές λοιμώξεις
• Δερματικά εξανθήματα ή άλλες δερματικές παθήσεις που δύσκολα θεραπεύονται
• Βραχυπρόθεσμη απώλεια μνήμης

Γυναικεία συμπτώματα HIV

Τα περισσότερα συμπτώματα της νόσου του HIV είναι παρόμοια σε άνδρες και γυναίκες. Οι γυναίκες που έχουν AIDS μπορεί να έχουν επιπλέον συμπτώματα, τα οποία εμφανίζονται συνήθως στα τελευταία στάδια του AIDS. Αυτά περιλαμβάνουν:

• Μυκητιασική κολπίτιδα

• • Κολπικές λοιμώξεις όπως η βακτηριακή κολπίτιδα, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) όπως η γονόρροια, τα χλαμύδια και η τριχομονάδες, λοιμώξεις από τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) που προκαλούν κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων και μπορεί να οδηγήσουν σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας ή φλεγμονώδη νόσο της πυέλου (PID). Οι παραπάνω λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν επιπρόσθετα συμπτώματα, όπως πυρετό, πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή, κοιλιακό πόνο και ασυνήθιστες κολπικές εκκρίσεις.

• Διαταραχές περιόδου

• Καρκίνο του τραχήλου της μήτρας 

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για HIV στις γυναίκες;

Ο HIV μεταδίδεται μέσω του αίματος, των προσπερματικών υγρών, του σπέρματος, των κολπικών υγρών, των υγρών του ορθού και του μητρικού γάλακτος. Στις γυναίκες, υπάρχουν διάφοροι παράγοντες μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο μετάδοσης του HIV. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια του κολπικού ή πρωκτικού σεξ, μια γυναίκα διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο να προσβληθεί από τον ιό HIV. Η λέπτυνση και η ξηρότητα του κόλπου που σχετίζεται με την ηλικία μπορούν επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο HIV σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, επειδή μπορεί να προκαλέσουν ρήξη στον κόλπο κατά τη διάρκεια του σεξ και να οδηγήσουν στη μετάδοση του HIV. Ο κίνδυνος HIV μιας γυναίκας μπορεί επίσης να αυξηθεί εάν η ίδια ή ο σύντροφός της εμπλέκονται σε συμπεριφορές υψηλού κινδύνου, όπως χρήση ενέσιμων ναρκωτικών ή σεξ με άλλους συντρόφους χωρίς τη χρήση προφυλακτικών.

Υπάρχουν προβλήματα που επηρεάζουν τη θεραπεία του HIV στις γυναίκες;

Η φαρμακευτική αγωγή για τον HIV, η οποία που ονομάζεται αντιρετροϊκή θεραπεία(ART)  μπορεί να έχει αντίκτυπο σε δύο ζητήματα της γυναικείας υγείας:

• Αντισύλληψη

Ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές για τον HIV μπορεί να μειώσουν την αποτελεσματικότητα των ορμονικών αντισυλληπτικών, όπως τα αντισυλληπτικά χάπια, τα έμπλαστρα, οι δακτύλιοι ή τα εμφυτεύματα. Γι αυτό το λόγο, οι γυναίκες που λαμβάνουν φάρμακα για τον HIV μπορεί να απαιτείται να χρησιμοποιήσουν άλλες ή συνδυαστικές μορφές αντισύλληψης. 

• Εγκυμοσύνη

Η φαρμακευτική αγωγή για τον HIV κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του τοκετού μειώνει δραστικά τον κίνδυνο περιγεννητικής μετάδοσης του HIV, μέχρι και κάτω του 1%. Φυσικά, ο μόνος τρόπος να γίνει σωστή και εξατομικευμένη θεραπεία για τον HIV στην εγκυμοσύνη είναι ο γυναικολόγος και οι συνεργαζόμενοι ιατροί γνωρίζουν ότι η μέλλουσα μητέρα πάσχει από HIV, καθώς η θεραπεία είναι πιο αποτελεσματική όταν ξεκινά νωρίς στην εγκυμοσύνη. Οι γυναίκες που πάσχουν από AIDS συνίσταται να μη θηλάζουν, γιατί σε κάποιες περιπτώσεις ο HIV μεταδίδεται με αυτόν τον τρόπο.

Ωστόσο, η επιλογή ενός θεραπευτικού σχήματος για τον HIV κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της τρέχουσας ή προηγούμενης φαρμακευτικής αγωγής για τον HIV, το ιατρικό ιστορικό της ασθενούς, κ.ά, ενώ μπορεί να χρειαστεί αλλαγή ή προσαρμογή της κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Σημαντική υπενθύμιση

Συμβάλλοντας στην απαλοιφή του στίγματος για τους ασθενείς με AIDS, αξίζει να σημειωθεί ότι:

1. O HIV δε μεταδίδεται μέσω του σάλιου, του δαγκώματος, του ιδρώτα, των φιλιών, των ούρων, του φτερνίσματος, της κοινής χρήσης τουαλετών, πισινών, λουτρών, πετσετών ή μαχαιροπήρουνων, της δερματικής επαφής, της επαφής με ζώα ή τους τσιμπήματος από έντομα, όπως τα κουνούπια και της παροχής πρώτων βοηθειών (φιλί της ζωής).
2. Σε περίπτωση όπου κάποιο άτομο πιστεύει ότι μπορεί να έχει εκτεθεί στον ιό HIV, μπορεί να ζητήσει ιατρική βοήθεια, λαμβάνοντας ειδική φαρμακευτική αγωγή, η οποία ονομάζεται “Post-exposure prophylaxis (PEP)” (προφύλαξη μετά την έκθεση). Αν ληφθεί εντός 72 ωρών (ή ιδανικά εντός 24 ωρών), αυτή η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να αποτρέψει τη μόλυνση από τον ιό HIV.

Η εγκυμοσύνη είναι μια νέα και συναρπαστική εμπειρία, ένας άγνωστος κόσμος που καλείστε να εξερευνήσετε. Γι αυτό και είναι λογικό να δημιουργούνται πολλές ερωτήσεις, τις οποίες πρέπει να κάνετε στο γυναικολόγο σας στην πρώτη σας προγεννητική επίσκεψη ή οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης νιώθετε αβεβαιότητα.

Ποιες είναι οι σημαντικότερες ερωτήσεις που κάθε έγκυος πρέπει να ρωτήσει το γυναικολόγο της;

1. Τι φάρμακα μπορώ να πάρω;

Είναι πιθανό, κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης να χρειαστείτε μη συνταγογραφούμενα φάρμακα, είτε για κοινές αιτίες όπως ο πονοκέφαλος και ο πυρετός, είτε για την ανακούφιση συμπτωμάτων της εγκυμοσύνης, όπως οι καούρες και η δυσκοιλιότητα. Γι αυτό το λόγο ο γυναικολόγος μπορεί να σας ενημερώσει για ποια φάρμακα είναι ασφαλή.

Σε περίπτωση όπου λαμβάνεται ήδη φαρμακευτική αγωγή για κάποια πάθηση, όπως για θυρεοειδή ή σακχαρώδη διαβήτη, ενδεχομένως να χρειαστεί αναπροσαρμογή μια ή περισσότερες φορές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Επιπλέον, υπάρχει πιθανότητα ο γυναικολόγος να συστήσει προληπτική φαρμακευτική αγωγή για διαταραχές όπως η θρομβοφιλία.

2. Πρέπει να σταματήσω να χρησιμοποιώ προϊόντα ομορφιάς;

Εάν η ρουτίνα ομορφιάς σας περιλαμβάνει συνταγογραφούμενα προϊόντα – ειδικά αυτά με ρετινόλη ή βιταμίνη Α,  πιθανόν να χρειάζεται αναπροσαρμογή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Επιπλέον, καλό θα ήταν να αποφύγετε τη δοκιμή νέων προϊόντων και τους πειραματισμούς, καθώς το δέρμα στην εγκυμοσύνη είναι πιο ευαίσθητο.

3. Ποια είναι η φυσιολογική αύξηση βάρους κατά την εγκυμοσύνη;

Ο γυναικολόγος θα σας ενημερώσει για το φυσιολογικό εύρος αύξησης βάρους ανά τρίμηνο και θα ελέγχει σε κάθε επίσκεψη την πορεία του. Φυσικά, οι φυσιολογικές τιμές αλλάζουν αν υπάρχει δίδυμη ή πολύδυμη κύηση, ενώ ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η έγκυος έχει ήδη Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) πάνω από 30 και ανήκει στην κατηγορία των παχύσαρκων.

4. Τι διατροφή πρέπει να ακολουθώ στην εγκυμοσύνη;

Η διατροφή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης πρέπει να είναι ισορροπημένη, καθώς αποτελεί βασικό παράγοντα για τη διατήρηση ή και τη βελτίωση της υγείας μητέρας και εμβρύου. Ταυτόχρονα, είναι πιθανόν, ο γυναικολόγος να συστήσει τον εμπλουτισμό της με λήψη βιταμινών, ιδιαίτερα αν η έγκυος επιθυμεί να νηστέψει ή είναι vegan.

Ωστόσο, στην εγκυμοσύνη συνίσταται να αποφεύγονται τα ωμά ψάρια, τα μαλακά τυριά, το μη παστεριωμένο γάλα και οι χυμοί και ορισμένα ψάρια με υψηλή περιεκτικότητα σε υδράργυρο, όπως ο ξιφίας.

5. Τι είδους σωματική άσκηση επιτρέπεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Η σωματική άσκηση είναι πολύ σημαντική για τη γενική υγεία, αλλά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τα οφέλη της είναι ακόμη μεγαλύτερα. Πιο συγκεκριμένα, η τακτική άσκηση μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της ενεργητικότητας και της καλής διάθεσης, τη βελτίωση ενοχλήσεων της εγκυμοσύνης και την τόνωση των μυών που σχετίζονται με τον τοκετό, συμβάλλοντας τόσο στην προετοιμασία του τοκετού, όσο και τη γρηγορότερη ανάρρωση.

Διαβάστε περισσότερα για τη σωματική άσκηση στην εγκυμοσύνη

6. Πόσο καιρό μπορώ να εργαστώ όταν είμαι έγκυος;

Οι περισσότερες γυναίκες συνεχίζουν να εργάζονται μέχρι τον 8ο μήνα. Ωστόσο, αν η φύση της δουλειάς είναι σωματικά επίπονη ή υπάρξουν επιπλοκές εγκυμοσύνης, ο γυναικολόγος μπορεί να θέσει ορισμένους περιορισμούς. Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να συζητήσετε με το γυναικολόγο σας τυχόν συναισθηματικούς στρεσογόνους παράγοντες που σχετίζονται με τη δουλειά, ώστε να είναι διαχειρίσιμοι.

7. Ποια συμπτώματα εγκυμοσύνης είναι φυσιολογικά και ποια συνιστούν έκτακτη ανάγκη;

Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση μπορεί να ποικίλλει, ανάλογα με το τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Πιο συγκεκριμένα:

• Πρώτο τρίμηνο: Υπάρχουν συχνά συμπτώματα όπως ναυτία, έμετος, κόπωση και ευαισθησία στο στήθος είναι συχνές. Επίσης μπορεί να υπάρχουν κολπικές εκκρίσεις. Τα συμπτώματα που μπορεί να σηματοδοτούν έκτακτη ανάγκη είναι  εκτεταμένος εμετός, ακόμα και όταν έχουν καταναλωθεί μόνο υγρά, έντονη κολπική αιμορραγία ή κράμπες ή έντονο κοιλιακό άλγος.
• Δεύτερο τρίμηνο: Είναι φυσιολογικό να υπάρχει μια αίσθηση πίεσης στη λεκάνη και  στην κοιλιά. Ωστόσο, εάν ξαφνικά έχετε έντονη πίεση ή πόνο, κολπική αιμορραγία ή αυξημένα κολπικά υγρά, καλέστε τον γιατρό σας.
• Τρίτο τρίμηνο: Είναι πολύ συνηθισμένο να υπάρχουν περιστασιακές συσπάσεις της μήτρας και πίεση στη λεκάνη. Επιπλέον, η κόπωση του πρώτου τριμήνου μπορεί να εμφανιστεί ξανά, ενώ, καθώς πλησιάζετε την ημερομηνία τοκετού, πρέπει να προσέχετε για σημάδια τοκετού, όπως συσπάσεις, σπάσιμο των νερών και κολπική έκκριση αίματος. Πρέπει να καλέσετε τον γιατρό σας εάν βιώνετε έντονο πόνο, έχουν σπάσει τα νερά και υπάρχουν πρασινωπές ή καφέ εκκρίσεις, υπάρχει ξαφνικό πρήξιμο, θολή όραση ή έντονος πονοκέφαλος.

8. Μπορούμε να συζητήσουμε το πλάνο τοκετού;

Αν και το πλάνο τοκετού δεν είναι απαραίτητο, πολλές γυναίκες το κάνουν για να εξοικειωθούν με τη διαδικασία τοκετού και να βεβαιωθούν ότι όλοι όσοι συμμετέχουν στον τοκετό γνωρίζουν τις προσωπικές τους προτιμήσεις.

Διαβάστε περισσότερα για το πλάνο τοκετού

9. Ποια είναι η πιθανότητα να χρειαστώ καισαρική;

Δεδομένου ότι περίπου 1 στις 3 γυναίκες γεννούν με καισαρική τομή, είναι μια σημαντική συζήτηση που πρέπει να κάνετε με το γυναικολόγο σας. Η απάντηση είναι μοναδική σε κάθε περίπτωση και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, προϋπάρχουσες παθήσεις της εγκύου, όπως επίσης και αν πρόκειται για κύηση υψηλού κινδύνου.

Διαβάστε περισσότερα για την καισαρική τομή

Επιπλέον, η σύγχρονη ιατρική προσφέρει τη δυνατότητα και για Ήπια καισαρική τομή ή αλλιώς φυσική καισαρική (gentle c-section ή natural caesarian στα αγγλικά) είναι ένας τοκετός που ενσωματώνει χαρακτηριστικά της διαδικασίας του φυσιολογικού τοκετού στην καισαρική τομή.

10. Τι υποστήριξη θα έχω αν θέλω να θηλάσω;

Ο θηλασμός δεν είναι πάντα εύκολος, καθιστώντας αυτό ένα ουσιαστικό ερώτημα για όλες τις μέλλουσες μητέρες. Υπάρχει μια σειρά από πρακτικές που ενθαρρύνουν και υποστηρίζουν τις μητέρες και τα μωρά που θηλάζουν, όπως η επαφή δέρμα με δέρμα αμέσως μετά τον τοκετό και η διαμονή με το μωρό 24 ώρες την ημέρα.

Διαβάστε περισσότερα για το θηλασμό στα άρθρα μας Μικρά Μυστικά για Επιτυχή Θηλασμό και 4 μύθοι και αλήθειες για το θηλασμό

Οι συγκεκριμένες ερωτήσεις, αλλά και οποιοσδήποτε άλλος προβληματισμός υπάρχει ή μπορεί να δημιουργηθεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, είναι καλό να συζητείται με το γυναικολόγο. Το γεγονός αυτό συμβάλλει σημαντικά στην εγκαθίδρυση μιας εξατομικευμένης προσέγγισης για κάθε έγκυο, αποτελώντας το εισιτήριο για ένα υπέροχο ταξίδι 9 μηνών.

Η μυκητιασική κολπίτιδα ή καντιντίαση είναι μια κοινή λοίμωξη που προκαλείται από υπεραύξηση του μύκητα Candida albicans. Ο συγκεκριμένος μύκητας αποτελεί φυσιολογική εντερική χλωρίδα, αλλά υπάρχει επίσης στον κόλπο. Είναι ως επί το πλείστον ακίνδυνος, αλλά αν ο αριθμός του φτάσει πάνω από τα φυσιολογικά όρια, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα. Υπολογίζεται ότι περίπου το 75% των γυναικών θα αντιμετωπίσουν μυκητιασική κολπίτιδα μία φορά στη ζωή τους. 

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η μυκητιασική κολπίτιδα δεν είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα (ΣΜΝ) και σε γενικές γραμμές δεν είναι επικίνδυνη η σεξουαλική επαφή όταν υπάρχει μυκητιασική κολπίτιδα. Ωστόσο, συνίσταται η αποφυγή σεξουαλικής επαφής, καθώς μπορεί να είναι επώδυνη και άβολη εξαιτίας των συμπτωμάτων, τα οποία μπορεί να ενταθούν κατά τη διάρκεια ή μετά (ιδίως η αίσθηση καψίματος), ενώ μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την επιδείνωση και εξάπλωση της μόλυνσης στα πυελικά όργανα. Επιπλέον, η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα των προφυλακτικών,  ενώ οι σύντροφοι μπορεί να εμφανίσουν ερυθρότητα και ερεθισμό μετά τη σεξουαλική επαφή. 

Ποια είναι τα αίτια της μυκητιασικής κολπίτιδας;

Ο πολλαπλασιασμός  του μύκητα πάνω από τα φυσιολογικά όρια μπορεί να συμβεί εξαιτίας παραγόντων όπως:

• Πρόσφατη λήψη αντιβιοτικών
• Λήψη αντισυλληπτικών χαπιών
• Ύπαρξη εγκυμοσύνης
• Αλλαγές της εμμήνου ρύσεως
• Προϋπάρχουσες παθήσεις όπως σακχαρώδης διαβήτης, έλλειψη σιδήρου και διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος
• Δερματικές παθήσεις του αιδοίου, όπως το έκζεμα.

Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο λόγος για την υπεραύξηση της candida albicans δεν μπορεί να εντοπιστεί.

Συμπτώματα μυκητιασικής κολπίτιδας

Τα συμπτώματα της μυκητιασικής κολπίτιδας περιλαμβάνουν:

• Υπερβολικές κολπικές εκκρίσεις λευκού χρώματος με όψη σαν τυρί cottage
• Κακοσμία κολπικών εκκρίσεων που θυμίζουν μαγιά
• Κολπικό κνησμό (φαγούρα)
• Τσούξιμο, κάψιμο ή πόνο κατά την ούρηση ή τη σεξουαλική επαφή
• Οίδημα (πρήξιμο) ή ερυθρότητα του κόλπου ή του αιδοίου
• Ξηρότητα του κόλπου
• Ξηρότητα γύρω από τον κόλπο που μπορεί να προξενήσει κοψίματα στο δέρμα

Η μυκητιασική κολπίτιδα, αν και είναι άβολη, δεν προκαλεί μακροπρόθεσμα προβλήματα υγείας. Εάν, όμως, υπάρχει συχνή εμφάνιση της μυκητιασικής κολπίτιδας, συνίσταται να πραγματοποιηθεί ένας ενδελεχής ιατρικός έλεγχος για την πιθανότητα ύπαρξης ΣΜΝ, δερματικών παθήσεων που μπορεί να έχουν παρόμοια συμπτώματα και παθήσων που μπορεί να την προκαλέσουν, όπως ο διαβήτης.

Διάγνωση και θεραπεία μυκητιασικής κολπίτιδας 

Η διάγνωση της μυκητιασικής κολπίτιδας μπορεί να γίνει κατά τη διάρκεια του προληπτικού ελέγχου, όταν η λοίμωξη βρίσκεται σε αρχικό στάδιο και δεν έχουν εκδηλωθεί συμπτώματα. Οι εξετάσεις που απαιτούνται για τη διάγνωση και την κατάλληλη θεραπεία της μυκητιασικής κολπίτιδας είναι το τεστ παπ, η καλλιέργεια κολπικού υγρού και το μυκητόγραμμα.

Η θεραπεία της μυκητιασικής κολπίτιδας απαιτεί φαρμακευτική αγωγή είτε δια του στόματος, είτε ενδοκολπικά, είτε με έναν συνδυασμό των δύο. Το μυκητόγραμμα θα κατευθύνει τη θεραπεία, ειδικά σε περιπτώσεις συχνής υποτροπής ή ανθεκτικού μύκητα. Ταυτόχρονα, για όσο διάστημα διαρκεί η θεραπεία της μυκητιασικής κολπίτιδας, για την ανακούφιση των συμπτωμάτων προτείνεται η χρήση:

1. Βαμβακερών και όχι σφιχτών εσωρούχων
2. Σερβιετών αντί για ταμπόν και κυπέλλων περιόδου
3. Προφυλακτικών σε συνδυασμό με λιπαντικά κατά τη σεξουαλική επαφή
4. Νερού και πολύ ήπιων σαπουνιών και προσεκτικού στεγνώματος της ευαίσθητης περιοχής

Πρόληψη της μυκητιασικής κολπίτιδας

Για την πρόληψη της μυκητιασικής κολπίτιδας συνίσταται η εφαρμογή συγκεκριμένων συμβουλών για την καθαριότητα της ευαίσθητης περιοχής σε σχέση με το μπάνιο, την περίοδο, τη σεξουαλική επαφή και των εσωρούχων ή ρούχων που πρέπει να χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα για την υγιεινή της ευαίσθητης περιοχής.

Τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) αποτελούν ασθένειες στην πλειονότητα τους αντιμετωπίσιμες, αρκεί να διαγνωστούν εγκαίρως. Πολλά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα δεν έχουν εμφανή συμπτώματα, είναι δηλαδή ασυμπτωματικά. Γι αυτό και η πρόληψη μέσω του ετήσιου προληπτικού ελέγχου, με κυριότερες εξετάσεις το τεστ ΠΑΠ και την καλλιέργεια κολπικού υγρού, είναι πολύ σημαντική για την αντιμετώπιση και τον περιορισμό της εξάπλωσής τους και τη γυναικεία υγεία. 

Κάθε χρόνο καταγράφονται παγκοσμίως περίπου 376 εκατομμύρια νέες μολύνσεις σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων όπως η σύφιλη, τα χλαμύδια και η γονόρροια, ενώ υπολογίζεται ότι 1 στους 6 Αμερικανούς έχει έρπη των γεννητικών οργάνων, χωρίς να το γνωρίζει, με αποτέλεσμα να συνεχίζει να τον μεταδίδει ακούσια. 

Αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο μετάδοσης και άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων, όπως ο HIV, αλλά και να οδηγήσουν σε σοβαρότερα προβλήματα υγείας όπως υπογονιμότητα, καρκίνος του τραχήλου της μήτρας και βλάβες στα αναπαραγωγικά όργανα.

Συμπτώματα σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων (ΣΜΝ)

Υπάρχει μια πληθώρα σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων, που δεν έχουν όλα τα ίδια χαρακτηριστικά. Τα πιο συνηθισμένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα είναι:

• Τα χλαμύδια
• Η βλεννόρροια (Γονόρροια)
• Η τριχομονάση 
• Τα κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων
• Ο έρπης γεννητικων οργανων
• Η σύφιλη
• Ο ιός ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV)
• Ο ιός HIV (AIDS)
• Η ιογενής ηπατίτιδα (Β και Γ)
• Ηβικές ψείρες

Παρόλες τις μεταξύ τους διαφορές, υπάρχουν κάποια κοινά συμπτώματα σε όλα σχεδόν τα ΣΜΝ, τα οποία εμφανίζονται στην περιοχή των γεννητικών οργάνων. Αυτά τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Ασυνήθιστες εκκρίσεις από τον κόλπο ή τον πρωκτό
• Πόνο, αιμορραγία ή αίσθηση καψίματος κατά την ούρηση
• Εξογκώματα ή δερματικές αλλοιώσεις γύρω από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό
• Εξανθήματα
• Διαταραχές περιόδου, όπως ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία
• Φαγούρα στα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό
• Φουσκάλες ή πληγές γύρω από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό
• Κονδυλώματα γύρω από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό
• Κονδυλώματα στο στόμα ή στο λαιμό 
• Πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή

Πέρα από τον προληπτικό έλεγχο ή την περίπτωση εμφάνισης ενός ή περισσότερων από τα παραπάνω συμπτώματα (ακόμα και αν υπάρχει εγκυμοσύνη), συνίσταται ο έλεγχος για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα σε περίπτωση που ένας σεξουαλικός σύντροφος έχει συμπτώματα ή έχει διαγνωστεί με κάποιο ΣΜΝ και υπάρχει άγχος και ανησυχία μετά από σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη. 

Πρόληψη σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων (ΣΜΝ)

Σεξουαλικές επαφές με ασφάλεια: Το σημαντικότερο όπλο για την πρόληψη των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων είναι η τήρηση των κανόνων υγιεινής και η χρήση προφυλακτικού ή άλλης αντισυλληπτικής μεθόδου φραγμού, σε κάθε κολπική, πρωκτική και στοματική επαφή. Το προφυλακτικό πρέπει να αλλάζεται σε κάθε αλλαγή σεξουαλικής πράξης, όπως επίσης και κατά τη χρήση σεξουαλικών βοηθημάτων. Πριν κάθε σεξουαλική επαφή, ιδιαίτερα αν πρόκειται για νέο σεξουαλικό σύντροφο, χρειάζεται επικοινωνία και συμφωνία σε σχέση με την αντισύλληψη και την ασφάλεια. Αν σε οποιαδήποτε στιγμή παραβιαστούν οι κανόνες που έχουν τεθεί (όπως για παράδειγμα η αφαίρεση του προφυλακτικού), είναι καλύτερο να διακοπεί η σεξουαλική δραστηριότητα.

Σε περίπτωση υποψίας ύπαρξης μόλυνσης από ΣΜΝ, συνίσταται ακόμα μεγαλύτερη προσοχή ή ακόμα και αποχή από σεξουαλική δραστηριότητα, μέχρι τη διάγνωση (ή και τη θεραπεία). 

Εμβολιασμός: Ο έγκαιρος εμβολιασμός είναι πολύ αποτελεσματικός για την πρόληψη συγκεκριμένων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων. Στην Ελλάδα, όλα τα παιδιά υποβάλλονται σε εμβολιασμό για την Ηπατίτιδα B σε μικρή ηλικία, ενώ είναι διαθέσιμος δωρεάν σε έφηβες και νέες γυναίκες το εμβόλιο του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. 

Προληπτική λήψη φαρμακευτικής αγωγής: Αν και δεν είναι διαθέσιμη στην Ελλάδα, σε κάποιες χώρες υπάρχει η δυνατότητα λήψης φαρμάκων για τη μείωση του κινδύνου μόλυνσης από τον ιό HIV σε άτομα που διατρέχουν πολύ υψηλό κίνδυνο. Ονομάζεται «προφύλαξη από την προέκθεση» (PrEP) και είναι εγκεκριμένη από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA). 

Ο γυναικολόγος είναι ένα σημαντικό πρόσωπο για την υγεία κάθε γυναίκας. Είναι ο άνθρωπος που θα κληθεί να αντιμετωπίσει τα σημαντικότερα ζητήματα υγείας στη ζωή μιας γυναίκας, όπως η εγκυμοσύνη, ο τοκετός, η αντισύλληψη και η εμμηνόπαυση. Επιπλέον, μπορεί να χρειαστεί να θεραπεύσει ασθένειες όπως τα ινομυώματα και η ενδομητρίωση, αλλά και απειλητικές για τη ζωή ασθένειες όπως ο καρκίνος του ενδομητρίου. 

Εξαιτίας αυτής της υπεύθυνης θέσης του γυναικολόγου και της σχέσης του με ευαίσθητα και προσωπικά ζητήματα υγείας, είναι λογικό πολλές γυναίκες να προβληματίζονται τόσο για την επιλογή του κατάλληλου γιατρού, όσο και για την επαφή τους μαζί του κατά την επίσκεψη στο ιατρείο. Πολλές φορές υπάρχει άγχος και ντροπή ή και απροθυμία για συζητήσεις που αφορούν τη σεξουαλική ζωή. 

Επιλέγοντας ένα γυναικολόγο που εμπιστεύεστε

Η εμπιστοσύνη είναι το Α και το Ω της σχέσης μεταξύ γιατρού και ασθενή, εμπιστοσύνη που χρειάζεται να είναι απόλυτη στη σχέση γυναικολόγου και ασθενή. Κάποιες γυναίκες προτιμούν να επισκεφθούν έναν γυναικολόγο μετά από συστάσεις κάποιας γνωστής, φίλης ή συγγενούς, άλλες από γιατρούς άλλων ειδικοτήτων με τους οποίους έχουν ήδη χτίσει μια σχέση εμπιστοσύνης, ενώ πλέον οι περισσότεροι γιατροί έχουν τα στοιχεία τους online, μαζί με μαρτυρίες και συστάσεις από ασθενείς τους. 

Πρώτη επίσκεψη σε γυναικολόγο 

Κατά την πρώτη επίσκεψη σε γυναικολόγο μη διστάσετε να ρωτήσετε το γυναικολόγο πληροφορίες σε σχέση με τις σπουδές και τις εξειδικεύσεις του, τις συνεργασίες του με άλλους γιατρούς, κλινικές, νοσοκομεία και ασφαλιστικά προγράμματα υγείας, τη διαθεσιμότητα του στο ιατρείο, αλλά και τις ώρες που είναι διαθέσιμος εκτός των ωρών γραφείου. Επιπλέον, σημαντική είναι και η συζήτηση σχετικά με σημαντικά ζητήματα αναπαραγωγικής υγείας, όπως η αντισύλληψη, ώστε να αντιληφθείτε τη στάση του απέναντι σε αυτά. 

Όσον αφορά τις έφηβες, προτείνεται να ξεκινήσουν τις επισκέψεις σε γυναικολόγο μεταξύ 13 με 15 χρονών συμβουλευτικά, όταν αρχίσουν να είναι σεξουαλικά ενεργές ή όταν υπάρχουν ιατρικά ζητήματα. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την παιδική και εφηβική γυναικολογία πατήστε ΕΔΩ. 

Τι να περιμένετε σε μια επίσκεψη σε γυναικολόγο;

Η επίσκεψη προληπτικού ελέγχου αποτελείται τυπικά από δύο μέρη: τη συζήτηση και συμβουλευτική και τον ιατρικό έλεγχο. Η συζήτηση και συμβουλευτική μπορεί να πραγματοποιηθεί πριν ή μετά από τον ιατρικό έλεγχο. Ο γιατρός θα κάνει ερωτήσεις που άπτονται προσωπικών θεμάτων όπως:

• Η περίοδος και τυχόν προβλήματα με αυτή
• Πληροφορίες σχετικά με τις κολπικές εκκρίσεις
• Πληροφορίες σχετικά με τη σεξουαλική σας δραστηριότητα, όπως η συχνότητα, ο αριθμός των σεξουαλικών συντρόφων και προβλήματα που είχατε ή έχετε αντιμετωπίσει
• Ιστορικό σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων (ΣΜΝ) που είχατε ή πιστεύετε ότι μπορεί να έχετε
• Οι μέθοδοι αντισύλληψης
• Το ιστορικό εμβολίων
• Το ατομικό και οικογενειακό ιατρικό ιστορικό

Επιπλέον, ο γιατρός, συνήθως μετά από την ιατρική εξέταση, δίνει εξατομικευμένες οδηγίες που αφορούν την υγιεινή, την ανακούφιση του πόνου, τις διαταραχές περιόδου, τη γονιμότητα κ.ά., ή ειδικές οδηγίες για την αποτελεσματική θεραπεία παθήσεων. 

Αυτή είναι μια ευκαιρία για να κάνετε ερωτήσεις, χωρίς άγχος ή φόβο. Όποια και να είναι η ερώτησή σας, να είστε σίγουρες ότι ο γιατρός σας τις έχει ξανακούσει και απαντήσει. Να θυμάστε ότι ο γυναικολόγος είναι ένας συνοδοιπόρος όσον αφορά την καλή υγεία σας.

Γυναικολογική εξέταση 

Η ιατρική εξέταση περιλαμβάνει γυναικολογική εξέταση και τεστ ΠΑΠ. Προσπαθήστε να αποφύγετε το σεξ και μην κάνετε κολπικές πλύσεις 24 ώρες πριν από το ραντεβού σας. Η σεξουαλική δραστηριότητα μπορεί να ερεθίσει τον ιστό του κόλπου και να επηρεάσει τα αποτελέσματα του τεστ Παπ. 

Για τη διεξαγωγή της γυναικολογικής εξέτασης, είναι απαραίτητη η αφαίρεση των ρούχων και η χρήση της ειδικής εξεταστικής φούστας. Κατά τη διάρκειά της, ο γιατρός θα εξετάσει πρώτα το εξωτερικό του κόλπου σας, το οποίο περιλαμβάνει την περιοχή του αιδοίου, για ανωμαλίες. Στη συνέχεια, ανάλογα με τα ευρήματα της γυναικολογικής εξέτασης, μπορεί να χρειαστεί να πραγματοποιήσει κολποσκόπηση, ώστε να δει το εσωτερικό του κόλπου και του τραχήλου. Μπορεί να αισθανθείτε κάποια πίεση κατά τη διάρκεια αυτής της εξέτασης, αλλά δεν είναι σε καμία περίπτωση επώδυνη. Τέλος, ο γιατρός θα κάνει γυναικολογικό υπερηχογράφημα καθώς και μια προληπτική εξέταση μαστών, μέσω κλινικής εξέτασης και ψηλάφησης.

Αν σε οποιοδήποτε σημείο της διαδικασίας νιώσετε άβολα ή βιώσετε σημαντική ενόχληση, μη διστάσετε να το επικοινωνήσετε με το γυναικολόγο σας. Η ιατρική εξέταση δεν είναι αγώνας δρόμου και κάθε ασθενής πρέπει να έχει το χώρο και το χρόνο που χρειάζεται για να ολοκληρώσει τις ιατρικές διαδικασίες που απαιτούνται και να επικοινωνήσει τις απορίες της με τον γιατρό. 

Η υγιεινή της ευαίσθητης περιοχής είναι εξαιρετικά σημαντική για την υγεία κάθε γυναίκας, είτε βρίσκεται σε αναπαραγωγική ηλικία είτε όχι. Η διατήρηση της καθαριότητας του κόλπου και του αιδοίου, εφαρμόζοντας τις σωστές συμβουλές αποτελεί σημαντικό κομμάτι της πρόληψης για τις κολπικές λοιμώξεις. 

Το βασικό στοιχείο για την κολπική υγιεινή είναι η διατήρηση του pH. Φυσιολογικά, το pH του κόλπου είναι ελαφρώς όξινο, ενώ η αλλαγή του σχετίζεται με την εμφάνιση λοιμώξεων. Ωστόσο, μερικές γυναίκες εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαισθησία στις αλλαγές του pH, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Επιπλέον, το pH μπορεί να επηρεαστεί από οποιαδήποτε ξένη ουσία που εισάγεται στον κόλπο, αλλά και το δέρμα γύρω από τον κόλπο και το αιδοίο. 

Ποιες συμβουλές μπορούν να ακολουθήσουν γυναίκες όλων των ηλικιών για τη σωστή φροντίδα της ευαίσθητης περιοχής;

Μπάνιο και καθαρισμός

Για τη διατήρηση ενός καθαρού κόλπου, το μόνο που χρειάζεται για τον καθαρισμό είναι ο συχνός και ήπιος καθαρισμός μόνο εξωτερικά. Αποφύγετε τις κολπικές πλύσεις, καθώς μπορεί να διαταράξουν το pH και να αφαιρέσουν από τον κόλπο απαραίτητους μικροοργανισμούς βακτήρια, προκαλώντας λοιμώξεις και ερεθισμούς. Για τον καθαρισμό χρησιμοποιήστε άφθονο νερό και ήπιο σαπούνι και πιο συγκεκριμένα:

• Πλύνετε καθημερινά την περιοχή με χλιαρό νερό, είτε στο πλαίσιο ενός ντούζ, είτε τοπικά.
• Αποφύγετε τη χρήση αρωματικών σαπουνιών και τζελ. Τα αρώματα μπορούν να ερεθίσουν την περιοχή και μπορεί να καλύψουν οσμές, που μπορεί να σχετίζονται με προβλήματα υγείας. 
• Μετά το μπάνιο, το ντουζ ή το τοπικό πλύσιμο βεβαιωθείτε ότι έχετε στεγνώσει καλά την περιοχή, πριν φορέσετε εσώρουχα.
• Αφού χρησιμοποιήσετε την τουαλέτα, σκουπίστε με κατεύθυνση από εμπρός προς τα πίσω. Εναλλακτικά και για καλύτερα αποτελέσματα, εάν έχετε τη δυνατότητα,  ξεπλύνετε με ζεστό νερό.
• Μην ξυρίζετε ολόκληρη την ηβική περιοχή, καθώς το ξύρισμα μπορεί να προκαλέσει δερματικούς ερεθισμούς, εκδορές ή κοψίματα, τα οποία μπορεί να μολυνθούν. Οι τρίχες της ηβικής περιοχής έχουν προστατευτικό ρόλο, οπότε μια καλή ιδέα είναι να κόψτε ή να τριμάρετε τις τρίχες με ψαλίδι. Επιπλέον, αποφύγετε τη χρήση κρεμών αποτρίχωσης, οι οποίες μπορούν να βλάψουν το δέρμα.

Περίοδος και κολπική υγιεινή

Κατά τη διάρκεια της περιόδου, αλλάξτε συχνά τα προϊόντα περιόδου (4-5 φορές την ημέρα) όπως το ταμπόν ή η σερβιέτα, και καθαρίστε ή σκουπίστε την περιοχή τακτικά. Αποφύγετε όσο το δυνατόν περισσότερο τα ταμπόν και τις σερβιέτες με άρωμα. 

Σεξ και κολπική υγιεινή

Η σεξουαλική επαφή είναι μια υγιής δραστηριότητα και δεν είναι και δεν πρέπει να θεωρείται ανθυγιεινή. Στην πραγματικότητα, ειδικά μετά την εμμηνόπαυση, το σεξ βοηθά στην πρόληψη της κολπικής ατροφίας, η οποία μπορεί να κάνει τον κόλπο πιο ξηρό και ευάλωτο σε τραυματισμούς, προκαλώντας πόνο. 

Οι βασικές συμβουλές για την πρόληψη και την αποφυγή λοιμώξεων μετά τη σεξουαλική επαφή είναι:

• Αλλάξτε προφυλακτικά κατά την εναλλαγή μεταξύ κολπικής, πρωκτικής και στοματικής επαφής, ώστε να αποφύγετε τη μετάδοση βακτηρίων.
• Πριν και μετά τη σεξουαλική επαφή, ουρήστε. Με τα ούρα αποβάλλονται τα βακτήρια που μπορεί να έχουν εισέλθει στην ουρήθρα, ελαχιστοποιώντας την πιθανότητα ουρολοίμωξης.
• Μετά τη σεξουαλική επαφή, κάντε ντους ή καθαρίστε τοπικά το αιδοίο με χλιαρό νερό, προσέχοντας να στεγνώσετε καλά την περιοχή.

Εσώρουχα και ρούχα 

Το κλειδί για την καλή κολπική υγιεινή είναι η διατήρηση της ηβικής περιοχής όσο το δυνατόν πιο στεγνή. Η υγρασία μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη βακτηρίων, γι αυτό προσπαθήστε να φοράτε ρούχα που επιτρέπουν στην περιοχή να αναπνέει. Πιο συγκεκριμένα: 

• Αποφύγετε στενά παντελόνια, σορτσάκια και κολάν που περιορίζουν την κυκλοφορία του αέρα στην κολπική περιοχή.
• Φορέστε βαμβακερά εσώρουχα, καθώς το βαμβάκι απορροφά καλύτερα την υγρασία.
• Αλλάξτε ρούχα και εσώρουχα μετά το γυμναστήριο ή όποτε άλλοτε έχετε ιδρώσει πολύ.
• Μην φοράτε στρινγκ ενώ γυμνάζεστε, καθώς με την κίνηση του σώματος είναι πιθανό να μεταφερθούν πρωκτικά βακτήρια στον κόλπο.
• Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, αποφύγετε να φοράτε το μαγιό βρεγμένο όλη την ημέρα. Προτιμήστε να αλλάξετε φορώντας ένα στεγνό μαγιό ή ανάλαφρα ρούχα κατά την παραμονή σας στην παραλία. 
• Εάν έχετε κολπικές εκκρίσεις, αλλάξτε τα εσώρουχά σας δύο ή και περισσότερες φορές την ημέρα.

Ένα σημαντικό κομμάτι μιας υγιούς σεξουαλικής ζωής είναι η γνώση για το πότε δεν πρέπει να έχετε σεξουαλική επαφή, λόγοι που σχετίζονται άμεσα με την ψυχική ή τη σωματική υγεία του ενός ή και των δύο συντρόφων. 

Πότε, λοιπόν, χρειάζεται να προστατεύετε τον εαυτό σας και να αποφεύγετε τη σεξουαλική επαφή; 

Τεστ Παπ

Το τεστ Παπ χρησιμοποιεί μεμονωμένα κύτταρα που λαμβάνει από τον τράχηλο, τα οποία ελέγχονται με μικροσκόπιο. Η ύπαρξη σπέρματος στον ιστό ή η ύπαρξη ερεθισμού από την τριβή κατά την επαφή , μπορεί να αλλοιώσει τα αποτελέσματα του τεστ Παπ, γι αυτό και συνίσταται η αποφυγή σεξουαλικής επαφής το προηγούμενο βράδυ από την εξέταση. Το ίδιο ισχύει σε για άλλες πυελικές εξετάσεις όπως η κολποσκόπηση, ώστε ο γιατρός να μπορεί να έχει όσο το δυνατό καθαρότερη εικόνα των ιστών. 

Ανεξήγητη κολπική αιμορραγία ή πόνος 

Οι περισσότερες γυναίκες εμφανίζουν περιστασιακά κηλίδες αίματος ή πόνους κατά την ωορρηξία, αλλά αν πρόκειται για επίμονο πόνο ή αιμορραγία, τότε θα πρέπει να αποφεύγεται η σεξουαλική επαφή. Επιπλέον, ο πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή ή η αιμορραγία μετά τη σεξουαλική επαφή μπορεί να είναι σημάδια διαταραχών περιόδου, παθήσεων όπως τα ινομυώματα και η ενδομητρίωση, όπως επίσης και ανωμαλιών του τραχήλου της μήτρας. Αν έχετε κάποιο από αυτά τα συμπτώματα, καλό θα είναι να κλείσετε ένα ραντεβού με τον γιατρό σας. 

Επιπλοκές της εγκυμοσύνης

«Μπορώ να έχω σεξουαλικές επαφές στην εγκυμοσύνη;» Πρόκειται για μια πολύ συχνή ερώτηση των νέων γονέων στους γιατρούς. Εάν η εγκυμοσύνη είναι φυσιολογική, δεν υπάρχει κανένας λόγος να μην υπάρχουν σεξουαλικές επαφές στο ζευγάρι, μέχρι και τη στιγμή που θα σπάσουν τα νερά της εγκύου. Εάν, όμως υπάρχει κύηση υψηλού κινδύνου, προβλήματα υγείας και επιπλοκές, πρέπει το ζευγάρι να ακολουθήσει τις οδηγίες του γιατρού. Επιπλέον, αν κατά τη σεξουαλική επαφή η έγκυος βιώσει ανεξήγητο πόνο ή αιμορραγία, πρέπει να σταματήσει η σεξουαλική δραστηριότητα άμεσα και να ζητηθεί η συμβουλή ενός γιατρού.  

Μετά τον τοκετό

Μετά από καισαρική τομή και κολπικό τοκετό πρέπει να υπάρχει αποχή από σεξουαλική επαφή, τουλάχιστον μέχρι την επόμενη προγραμματισμένη επίσκεψη στον γιατρό (συνήθως μετά από έξι εβδομάδες), ώστε να επιβεβαιωθεί η επιτυχής ανάρρωση της μητέρας. Σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να υπάρχει ερεθισμός του κόλπου και μικρές εκδορές που μπορεί να καταστήσουν τη σεξουαλική επαφή επίπονη για τη γυναίκα και επιρρεπή σε μολύνσεις μέχρι να γίνει η επούλωση. Για αυτό συνίσταται να λαμβάνεται υπόψη η γνώμη του γιατρού για το πότε είναι ασφαλές να ξαναρχίσουν οι σεξουαλικές επαφές, όπως επίσης και για τους τρόπους αντισύλληψης. 

Λοίμωξη

Εάν υπάρχουν συμπτώματα πυελικής ή κολπικής λοίμωξης, όπως δύσοσμες εκκρίσεις, έντονος κολπικός κνησμός, κάψιμο ή πυελικός πόνος, θα πρέπει να αποφεύγεται το σεξ μέχρι να δείτε γιατρό και να κάνετε καλλιέργεια κολπικού υγρου. Το σεξ με κολπική λοίμωξη δεν είναι μόνο επώδυνο, αλλά μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την επιδείνωση και εξάπλωση της μόλυνσης στα πυελικά όργανα. 

Μετά το χειρουργείο

Οι ιατρικές εξελίξεις στον τομέα της γυναικολογίας, όπως η λαπαροσκόπηση, επιτρέπουν πια στους ασθενείς να αναρρώνουν γρηγορότερα και να επανέρχονται στην καθημερινότητα πολύ πιο άμεσα. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι μετά από μια χειρουργική επέμβαση δε θα πρέπει να συμβουλευτείτε τον χειρουργό σας για το πότε θα είναι ασφαλές να έχετε σεξουαλικές επαφές. Ιδιαίτερα σε σοβαρές περιπτώσεις όπως η υστερεκτομή και η πρόπτωση μήτρας, ο χρόνος ανάρρωσης μπορεί να διαρκέσει έως και μερικούς μήνες. 

Αντισύλληψη και συναίνεση

Η σεξουαλική επαφή είναι κάτι πολύ προσωπικό και ιδιαίτερο, για αυτό και μπορεί να γίνεται μόνο αν και τα δύο μέρη το θέλουν. Αν για οποιαδήποτε λόγο, δεν υπάρχει αντισύλληψη, αλλάξατε γνώμη, νιώθετε κούραση και αδυναμία και γενικά νιώθετε ότι δεν το επιθυμείτε, δεν υπάρχει κανένας λόγος να αρχίσετε ή να συνεχίσετε μια σεξουαλική δραστηριότητα. 

Εάν έχετε οποιεσδήποτε ανησυχίες και ερωτήσεις, ρωτήστε το γιατρό σας. Ενώ η συζήτηση για το σεξ μπορεί φαντάζει άβολη για ορισμένους ασθενείς, έχετε στο νού σας ότι ο γυναικολόγος σας έχει ήδη κάνει αρκετές σεξουαλικές συζητήσεις με ασθενείς, ακόμα και εκείνη την ημέρα.

Το εμβόλιο για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, είναι ένα εμβόλιο που προστατεύει όχι μόνο τις γυναίκες έναντι του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, αλλά και όλους όσοι το κάνουν, γυναίκες και άνδρες, έναντι του ιού HPV.  

Με τον όρο HPV δεν αναφερόμαστε σε έναν μόνο ιό, αλλά σε μια μεγάλη ομάδα ιών με παρόμοια χαρακτηριστικά, που αποτελείται από περίπου 100 τύπους. Κάποιοι εξ αυτών είναι σχετικά ακίνδυνοι, αλλά κάποιοι, περίπου 40, είναι «υψηλού ρίσκου», καθώς συνδέονται με την ανάπτυξη συγκεκριμένων τύπων καρκίνων. Ο συχνότερος τύπος καρκίνου με τον οποίο συνδέονται οι «υψηλού κινδύνου» τύποι του HPV είναι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, με το 99% των περιπτώσεων να προέρχονται από αυτούς. 

Τι περιέχει το εμβόλιο του HPV και πως γίνεται ο εμβολιασμός;

Το εμβόλιο για τον HPV και τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας δεν περιέχει γενετικό υλικό του ιού, παρά μόνο πρωτεΐνες της κάψας των 9 σοβαρότερων «υψηλού ρίσκου» τύπων του ιού. Συνεπώς, το εμβόλιο δεν ενέχει κανέναν κίνδυνο για μόλυνση από τον HPV. 

Το εμβόλιο γίνεται ενδομυϊκά στο χέρι, όπως η πλειονότητα των εμβολίων και χρειάζεται, ανάλογα με την ηλικία χορήγησης 2 ή 3 δόσεις με διάστημα έξι μηνών μεταξύ τους. 

Ποιους αφορά ο εμβολιασμός HPV;

Σύμφωνα με το εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού, ο εμβολιασμός για τον HPV ξεκινά από τα 11 χρόνια και  δικαιούχοι του εμβολίου δωρεάν είναι: 

• Τα κορίτσια και οι έφηβες μέχρι τα 18 έτη
• Ειδικές κατηγορίες ενηλίκων μέχρι τα 26 έτη που πάσχουν από αυτοάνοσα νοσήματα, κακοήθη νεοπλάσματα ή HIV, είναι σε ανοσοκαταστολή ή έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση 

Ο εμβολιασμός κατά την παιδική – εφηβική ηλικία γίνεται με τη λογική της πρόληψης και της μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας τους εμβολίου, που επιτυγχάνεται πριν την έναρξη των σεξουαλικών επαφών και της πιθανής επαφής με κάποιο τύπο του HPV. Παρόλα αυτά το εμβόλιο είναι αποτελεσματικό ακόμα και μετά από λοίμωξη από HPV, καθώς ακόμα και να πρόκειται για κάποιο από τους τύπους από τους οποίους προστατεύει το εμβόλιο, θα αναπτυχθούν αντισώματα για τους υπόλοιπους. 

Οι ενήλικες που δεν έχουν κάνει το εμβόλιο του HPV, μπορούν να το κάνουν ανά πάσα στιγμή, αναλαμβάνοντας το, σχετικά υψηλό, κόστος του, καθώς αν δεν είναι δικαιούχοι ή έχει περάσει το ηλικιακό όριο, το εμβόλιο δεν καλύπτεται από τους ασφαλιστικούς φορείς. 

Πώς προστατεύει το εμβόλιο του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας;

Σχεδόν όλοι οι τύποι του HPV μπορούν να δημιουργήσουν λοιμώξεις, οι περισσότερες από τις οποίες, περίπου το 90%, εξαφανίζονται από τον οργανισμό μέσα σε δύο έτη. Ωστόσο, οι τύποι του HPV, οι οποίοι περιλαμβάνονται στο εμβόλιο μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρές παθήσεις όπως:

• Καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, του κόλπου ή του αιδοίου στις γυναίκες
• Καρκίνο του πέους στους άνδρες
• Καρκίνο του πρωκτού
• Καρκίνο του στόματος, του φάρυγγα και του λάρυγγα
• Κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων

Το εμβόλιο του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας αποτρέπει την ανάπτυξη του 90% των καρκίνων και σχεδόν εξ ολοκλήρου των κονδυλωμάτων. Συνεπώς η πρόληψη που προσφέρει είναι σχεδόν πλήρης και αναμφισβήτητη. 

Ο εμβολιασμός για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας στην Ελλάδα

Οι τελευταίες καταγραφές αναφέρουν ότι έως και το τέλος του 2020 έχουν χορηγηθεί στην Ελλάδα πάνω από 1,7 εκατομμύρια δόσεις του εμβολίου του HPV. Ωστόσο, ο εμβολιασμός για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας κινείται ακόμα σε χαμηλά ποσοστά. Σύμφωνα με έρευνα για τη Διερεύνηση της στάσης των γονέων απέναντι στον εμβολιασμό κατά του ιού HPV, παρόλο που οι γονείς είναι πιά πλήρως ενημερωμένοι για τον εμβολιασμό κατά του ιού και εμφανίζουν θετικές αντιλήψεις για τον εμβολιασμό των παιδιών τους, στην πράξη  τα ποσοστά είναι μικρότερα. 

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), σε 33 χώρες του κόσμου, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ο εμβολιασμός βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, στο δωρεάν εμβολιασμό εντάσσονται και τα αγόρια και οι έφηβοι από την ηλικία των 12-13 ετών έως τα 25 έτη, όπως επίσης και οι άντρες που έχουν διεισδυτικές επαφές έως 45 ετών. Έως τα μέσα του 2020, στην Ελλάδα μόνο το 40% των κοριτσιών 11-18 ετών είναι εμβολιασμένα για τον HPV, γεγονός που μας απομακρύνει από την πιθανότητα επέκτασης του εμβολίου στα αγόρια και τους εφήβους σύντομα, αλλά και την εξάλειψη του HPV σε βάθος χρόνου.

Σύμφωνα με μελέτες, η παχυσαρκία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα σύλληψης και γονιμότητας. Ταυτόχρονα, η συνύπαρξη παχυσαρκίας και εγκυμοσύνης είναι πιθανό να έχει αντίκτυπο στην υγεία της εγκύου και του εμβρύου, δημιουργώντας διάφορες παθήσεις ή επιπλοκές, με αποτέλεσμα, η εγκυμοσύνη να χαρακτηριστεί ως κύηση υψηλού κινδύνου. 

Η παχυσαρκία ορίζεται από τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ). Εάν ο ΔΜΣ είναι από 30 και πάνω, ένας άνθρωπος θεωρείται παχύσαρκος. Η ένταξη μιας εγκύου σε αυτή την κατηγορία γίνεται είτε εάν βρίσκεται σε αυτή την κατηγορία πριν από την έναρξη της εγκυμοσύνης, είτε εάν, κατά το πρώτο ραντεβού με το γυναικολόγο για την παρακολούθηση της εγκυμοσύνης, η μέτρηση του ΔΜΣ την εντάξει σε αυτή την κατηγορία. 

Για αυτό το λόγο, μια έγκυος με παχυσαρκία χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα προσεκτική κατά την εγκυμοσύνη, να ακολουθεί τις οδηγίες των γιατρών της και να μην παραμελεί τα προγραμματισμένα ραντεβού και εξετάσεις που της έχουν οριστεί. 

Πρίν την εγκυμοσύνη

Στην περίπτωση όπου μια γυναίκα είναι παχύσαρκη και επιθυμεί να τεκνοποιήσει, προτείνεται να προσπαθήσει να χάσει βάρος, πάντα ακολουθώντας μια ισορροπημένη διατροφή και σωματική άσκηση, προσαρμοσμένη στις ιδιαιτερότητες της, σύμφωνα με τις οδηγίες γιατρών και διατροφολόγων. Σύμφωνα με μελέτες, μια μικρή απώλεια βάρους έως 7% του αρχικού βάρους, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο επιπλοκών που συνδέονται με την παχυσαρκία.

Εάν υπάρχει η πρόθεση για χειρουργική επέμβαση για την απώλεια βάρους, συστήνεται να υπάρχει ένα διάστημα τουλάχιστον ενός έτους μεταξύ επέμβασης και εγκυμοσύνης, ώστε να έχει ανακάμψει πλήρως ο οργανισμός. 

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης 

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν προτείνεται σε καμία περίπτωση η χρήση εξαντλητικής δίαιτας και σωματικής άσκησης, ώστε η έγκυος να μην πάρει βάρος. Η πρόσληψη βάρους κατά την εγκυμοσύνη είναι μια απόλυτα φυσιολογική διαδικασία, αρκεί να κινείται σε φυσιολογικά επίπεδα. Τα φυσιολογικά επίπεδα πρόσληψης βάρους είναι 5-9 κιλά ή 11-19 κιλά για δίδυμη κύηση. Η πρόσληψη λιγότερου βάρους από το φυσιολογικό κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα ανάπτυξης του εμβρύου και πρόωρο τοκετό. 

Μια έγκυος με παχυσαρκία, χρειάζεται κατά την εγκυμοσύνη να ακολουθεί τις οδηγίες του γιατρού ή γιατρών της σχετικά με την διατροφή της, η οποία πρέπει να είναι ισορροπημένη, ακριβώς όπως σε οποιαδήποτε άλλη εγκυμοσύνη και να συνοδεύεται από ήπια σωματική άσκηση. Σε περίπτωση όπου η σωματική άσκηση δεν ήταν μέρος της καθημερινότητας της εγκύου πρίν τη σύλληψη, συνίσταται η σταδιακή ένταξη της σωματικής άσκησης, ξεκινώντας από 5-10 λεπτά ημερησίως με περπάτημα ή κολύμπι και αυξάνοντας κάθε εβδομάδα κατά 5 λεπτά το χρόνο της άσκησης. Ιδανικά, ο στόχος είναι μισή ώρα σωματικής άσκησης ημερησίως. 

Κίνδυνοι επιπλοκών κατά την εγκυμοσύνη σε εγκύους με υψηλό ΔΜΣ

Η συνύπαρξη εγκυμοσύνης και παχυσαρκίας δημιουργεί αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων στην έγκυο όπως:

• Ο διαβήτης κύησης
• Η υπέρταση κύησης ή προεκλαμψία που μπορεί να οδηγήσει σε εμβολή, υπατική ή νεφρική ανεπάρκεια
• Η φλεβική θρόμβωση
• Τα καρδιακά προβλήματα
• Η υπνική άπνοια
• Εκτεταμένη αιμορραγία κατά τον τοκετό

Η συνύπαρξη εγκυμοσύνης και παχυσαρκίας δημιουργεί αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων στα έμβρυα και τα νεογνά όπως:

• Δυστοκία ώμου, δηλαδή δυσκολία κατά τον φυσιολογικό τοκετό όπου οι ώμοι του εμβρύου δεν μπορούν να περάσουν από το άνοιγμα του κόλπου
• Αποβολή ή ενδομήτριο θάνατο
• Συγγενείς ανατομικές ανωμαλίες 
• Εμβρυϊκή μακροσωμία
• Πρόωρο τοκετό
• Υπογλυκαιμία νεογνού
• Άσθμα
• Βρεφική και παιδική παχυσαρκία

Επιπλέον, η παχυσαρκία καθιστά δυσκολότερο τον προγεννητικό έλεγχο και την καρδιοτοκογραφία κατά τον τοκετό.  Εξαιτίας των παραπάνω, αυξάνονται πολύ οι πιθανότητες υποβοηθούμενου φυσιολογικού τοκετού ή τοκετού με καισαρική τομή.