Μαρτυρίες Ασθενών

Ο πόνος στο σεξ, ο οποίος προκαλεί επώδυνες σεξουαλικές επαφές στις γυναίκες, ονομάζεται δυσπαρευνία. Τρεις στις τέσσερις γυναίκες βιώνουν επώδυνες σεξουαλικές επαφές, έστω και για σύντομο χρονικό διάστημα, συχνότερα στην εμμηνόπαυση. Η δυσπαρευνία μπορεί να είναι κάτι παροδικό ή να αποτελεί μια ένδειξη κάποιας πάθησης. Μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα όχι μόνο στη σεξουαλική ζωή των γυναικών που τη βιώνουν, αλλά να έχει και αντίκτυπο στην καθημερινότητα, την αυτοπεποίθηση και τη σχέση με το σύντροφό τους.

Είδη δυσπαρευνίας

Ο όρος δυσπαρευνία δεν περιγράφει έναν μόνο συγκεκριμένο πόνο, αλλά αποτελεί έναν όρο ομπρέλα για την επώδυνη σεξουαλική επαφή. Ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται σε διάφορα σημεία του σώματος, διαφορετικές στιγμές της σεξουαλικής επαφής και να έχει διαφορετική ένταση και διάρκεια.

Πιο συγκεκριμένα, ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται:

1. Σε εξωτερικά όργανα ή ιστούς όπως τα χείλη, το άνοιγμα του κόλπου, το περίνεο ή το αιδοίο.
2. Σε εσωτερικά όργανα ή ιστούς όπως η μήτρα, το τοίχωμα του τραχήλου και του κόλπου, οι μύες του πυελικού εδάφους, οι σύνδεσμοι της μήτρας, η μέση ή η ουροδόχος κύστη.

Ως αίσθηση, ο πόνος μπορεί να συμβαίνει κατά τη διείσδυση του πέους (ή και ενός ταμπόν) στον κόλπο, κατά την κίνηση (ωθήσεις), σε συγκεκριμένες στάσεις, μετά τον οργασμό ή μετά την έξοδο του πέους από τον κόλπο. Μπορεί να είναι οξύς, να εντοπίζεται βαθύτερα, να είναι συνεχόμενος ή σαν σπασμοί.

Ανάλογα με την περιγραφή, η δυπαρευνία μπορεί να κατηγοριοποιηθεί και ως πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής πόνος, ολοκληρωτικός ή περιστασιακός:

1. Πρωτοπαθής πόνος: Υπάρχει από τότε που ξεκίνησε η γυναίκα να είναι σεξουαλικά ενεργή.
2. Δευτερογενής πόνος: Εμφανίστηκε αργότερα, δεν υπήρχε εξαρχής.

• Ολοκληρωτικός πόνος: Κάθε σεξουαλική επαφή είναι επώδυνη.
• Περιστασιακός πόνος: Εμφανίζεται μόνο σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές.

Αίτια επώδυνης σεξουαλικής επαφής

Οι επώδυνες σεξουαλικές επαφές μπορεί να προκαλούνται από γυναικολογικά προβλήματα όπως:

• Κολεόσπασμος ή Βουλβοδυνία.
• Βακτηριακή, μυκητιασική ή υποτροπιάζουσα κολπίτιδα.
• Σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα
• Ινομυώματα
• Ενδομητρίωση
• Κύστη ωοθήκης
• Αδενομύωση
• Φλεγμονώδης νόσος της πυέλου

Άλλες πιθανές αιτίες μπορεί να είναι:

• Δερματικές παθήσεις.
• Κολπική ξηρότητα.
• Παθήσεις του εντέρου όπως η Νόσος του Crohn και το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (IBS).
• Ορμονικές αλλαγές κατά την εμμηνόπαυση, το θηλασμό και την εγκυμοσύνη.
• Τραυματισμός στην περιοχή μετά από φυσιολογικό τοκετό (ρήξη περινέου ή περιονεοτομή).
• Τραυματισμένος ιστός στην περιοχή λόγω πρόσφατου χειρουργείου ή καισαρικής τομής.
• Σεξουαλικές δυσλειτουργίες με ψυχολογικά αίτια όπως η έλλειψη σεξουαλικής επιθυμίας, η δυσκολία επίτευξης οργασμού, το άγχος, η ντροπή και η αμηχανία, τα προβλήματα στη σχέση ή στην αυτοεικόνα και προβλήματα υγείας ή σεξουαλικές δυσλειτουργίες του συντρόφου.
• Φαρμακευτική αγωγή που επηρεάζει τη σεξουαλική επιθυμία και τις ορμόνες.

Τι χρειάζεται να ξέρει ο γυναικολόγος;

Μια συζήτηση με γυναικολόγο για ένα τόσο προσωπικό ζήτημα όσο η σεξουαλική επαφή, μπορεί να δημιουργεί αμηχανία, δυσκολεύοντας την πορεία προς την αντιμετώπισή του και την πιθανή θεραπεία της αιτίας των επώδυνων σεξουαλικών επαφών. Γι αυτό το λόγο ως προετοιμασία, μπορείτε να έχετε σημειώσει από πριν σημαντικές πληροφορίες που χρειάζεται να ξέρει ο γυναικολόγος και πιθανότητα θα σας ρωτήσει σε σχέση με τον πόνο στο σεξ. Τέτοιες πληροφορίες αφορούν:

• Τα σημεία στα οποία εμφανίζεται ο πόνος.
• Η συχνότητα με την οποία εμφανίζεται.
• Πότε ξεκίνησε να υπάρχει πόνος και τι είχε προηγηθεί.
• Αν έχετε ξαναβιώσει παρόμοιο πόνο στο παρελθόν.
• Το πως θα περιγράφατε τον πόνο (πχ. σαν κάψιμο, πόνος που απλώνεται, οξύς και στιγμιαίος πόνος, κ.ά.).
• Αν έχετε βρει εμπειρικά κάποιο τρόπο με τον οποίο ο πόνος μειώνεται.
• Τι φάρμακα λαμβάνετε, αν είστε σε φαρμακευτική αγωγή.
• Αν υπάρχει ιατρικό ιστορικό χειρουργικής επέμβασης ή γυναικολογικής πάθησης στην περιοχή.
• Αν αντιμετωπίζετε παθήσεις όπως αρθρίτιδα, προβλήματα με τον θυρεοειδή, καρκίνο, σακχαρώδη διαβήτη.

Θεραπεία και αντιμετώπιση επώδυνης σεξουαλικής επαφής

Η αντιμετώπιση της επώδυνης σεξουαλικής επαφής εξαρτάται άμεσα από τα αίτιά της. Μπορεί να πρόκειται για κάτι απλό, όπως η κολπική ξηρότητα, η οποία αντιμετωπίζεται με κρέμες ή λιπαντικό ή να είναι ένδειξη μιας πάθησης η οποία χρειάζεται θεραπεία.

Η θεραπεία, ανάλογα με τα αίτια, μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή (πχ. οιστρογόνα για την κολπική ξηρότητα, αντιβιοτικά για κάποια μόλυνση), επέμβαση με λαπαροσκόπηση, αν πρόκειται για κάποια γυναικολογική πάθηση ή και φυσιοθεραπείες αν το πρόβλημα σχετίζεται με τους μύες.

Παράλληλα, χρειάζεται να υπάρχει μια ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με τον σύντροφο, ώστε να συνεχίσει η σεξουαλική επαφή να είναι μια ευχάριστη δραστηριότητα. Χρειάζεται να αφιερώσετε περισσότερο χρόνο στις προσωπικές σας στιγμές, ώστε να χαλαρώσετε. Να επικοινωνείτε με το σύντροφο σας για το πότε υπάρχει πόνος και ποιες δραστηριότητες είναι ευχάριστες και να δοκιμάσετε εναλλακτικές.

Η ισορροπημένη διατροφή κατά τη διάρκεια της περιόδου είναι γνωστό ότι μπορεί να βοηθήσει στην μείωση της έντασης συμπτωμάτων όπως το πρήξιμο, ο πόνος στη μέση, οι κράμπες περιόδου και η αδυναμία. Ωστόσο, η ισορροπημένη διατροφή δεν είναι μόνο σημαντική τις ημέρες της αιμορραγίας, αλλά σε όλες τις φάσεις της περιόδου, όπου ο οργανισμός έχει διαφορετικές ανάγκες. Επιπλέον, μια ισορροπημένη διατροφή η οποία ανταποκρίνεται στις αλλαγές που υφίσταται ο οργανισμός σε κάθε φάση της περιόδου, μπορεί να συμβάλλει στη διαχείριση του προεμμηνορρυσιακού συνδρόμου (PMS) και της προεμμηνορρυσιακής δυσφορικής διαταραχής (PMDD).

Διατροφή στην περίοδο

Κατά τη διάρκεια της περιόδου, η αιμορραγία προκαλεί αυξημένη ζήτηση για σίδηρο στον οργανισμό. Για αυτό το λόγο, η διατροφή χρειάζεται να περιλαμβάνει πράσινα φυλλώδη λαχανικά (πχ. σπανάκι, μαρούλι), μαύρη σοκολάτα, φακές και φασόλια. Μαζί με αυτά ο οργανισμός χρειάζεται κάποιες πηγές βιταμίνης C, ώστε να απορροφήσει αποτελεσματικά το σίδηρο. Τέτοιες πηγές είναι φρούτα όπως το πορτοκάλι και τα μούρα (βατόμουρα, μύρτιλλα, φράουλες), το μπρόκολο, οι κόκκινες πιπεριές, το μοσχαρίσιο συκώτι και οι ηλιόσποροι. Επιπλέον, φρούτα και λαχανικά που είναι πλούσια σε φυτικές ίνες έχει βρεθεί ότι βοηθούν στη μείωση των κραμπών και του πόνου.

Τα ω3 λιπαρά που βρίσκονται στα ψάρια και τα οστρακοειδή, όπως επίσης και στον λιναρόσπορο και τα καρύδια, βοηθούν στη μείωση των φλεγμονών και έχουν αντικαταθλιπτικές ικανότητες μειώνοντας τις εναλλαγές της διάθεσης. Παράλληλα, σημαντική είναι η επίδραση του μαγνήσιου στους πόνους περιόδου. Το μαγνήσιο μπορεί να απορροφηθεί από τη μαύρη σοκολάτα, τους ξηρούς καρπούς, μπανάνες, αβοκάντο, κ.ά.

Τα δημητριακά ολικής αλέσεως όπως το πληγούρι, η κινόα, η βρώμη, τα ζυμαρικά και το ψωμί ολικής αλέσεως, βοηθούν στην ρύθμιση του σάκχαρου μειώνοντας την ευερεθιστότητα, τις λιγούρες, την ανάγκη για γλυκό, και το φούσκωμα. Επιπλέον, ο οργανισμός χρειάζεται πρωτεΐνη, ώστε να αυξήσει τα επίπεδα της ενέργειάς του, κατά προτίμηση μέσω ψαριών, κοτόπουλου, άπαχου μοσχαρίσιου κρέατος, αυγών, γιαουρτιού με χαμηλά λιπαρά κ.ά. 

Τέλος, το τζίντζερ και ο κουρκουμάς, λόγω των αντιφλεγμονωδών ιδιοτήτων τους, μπορούν να συμβάλλουν στα συμπτώματα τόσο της περιόδου, όσο και του προεμμηνορρυσιακού συνδρόμου.

Διατροφή στην Ωοθυλακική φάση

Η ωοθυλακική φάση είναι ένα διάστημα 12 περίπου ημερών μετά από την περίοδο, όπου το επόμενο ωάριο αρχίζει να ωριμάζει. Σε αυτό το διάστημα η διατροφή πρέπει να υποστηρίζει τις αυξημένες ανάγκες του οργανισμού, όπου υπάρχει μεγαλύτερη όρεξη και ενεργητικότητα και τα επίπεδα των οιστρογόνων αυξάνονται.

Καταναλώστε τροφές που περιέχουν υδατάνθρακες και άπαχη πρωτεΐνη όπως βρώμη, καστανό ρύζι, γλυκοπατάτα και κοτόπουλο, αυγά ή μοσχάρι αντίστοιχα. Επιπλέον, για τη διαχείριση των οιστρογόνων και της προγεστερόνης προτείνεται η κατανάλωση σταυρανθών λαχανικών όπως το μπρόκολο, το κουνουπίδι και το λάχανο.

Διατροφή στην Ωορρηξία

Στην ωορρηξία ο οργανισμός απαιτεί αύξηση των αντιοξειδωτικών τροφίμων, τα οποία προστατεύουν τα ωάρια, όπως καρότα, παντζάρια, ακτινίδια. Παράλληλα, σε αυτή τη φάση μπορεί να εμφανίζονται ήδη συμπτώματα του προεμμηνορρυσιακού συνδρόμου ή της προεμμηνορρυσιακής δυσφορικής διαταραχής.  Συνεπώς, συμπληρωματικά με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω για τη διατροφή κατά την αιμορραγία, χρειάζεται ο περιορισμός της ζάχαρης, του αλατιού, των πικάντικών φαγητών, της καφεΐνης, του αλκοόλ και του καπνίσματος. Τέλος, συνίσταται η αύξηση της πρόσληψης μαγνησίου, της βιταμίνης β6 (μπανάνες, πατάτες, ηλιόσποροι, κοτόπουλο, τόνος) και του φυλλικού οξέως (σπανάκι, μαϊντανός, μοσχαρίσιο συκώτι).

Διατροφή στην Ωχρινική φάση

Η ωχρινική φάση, η οποία ξεκινά με την ωορρηξία και τελειώνει με την αρχή της περιόδου είναι συνδεδεμένη με το PMS. Συνήθως σε αυτή τη φάση το αίσθημα της πείνας είναι ισχυρότερο, όπως και οι λιγούρες για γλυκά ή αλμυρά σνακ. Η μαύρη σοκολάτα, οι ξηροί καρποί και τα φρούτα, μπορούν να συμβάλλουν στην ικανοποίηση αυτών των αναγκών προσφέροντας στον οργανισμό μια πηγή ενέργειας που δεν αυξάνει την κατακράτηση υγρών. Καταναλώστε άφθονα υγρά και ακολουθήστε τις ίδιες διατροφικές συμβουλές με την περίοδο για την ανακούφιση των συμπτωμάτων.