Μαρτυρίες Ασθενών

Η αντισύλληψη είναι ένα σημαντικό κομμάτι της αναπαραγωγικής υγείας και είναι απαραίτητη για τα άτομα που δεν είναι έτοιμα να κάνουν παιδιά ή επιθυμούν να έχουν έλεγχο στο πότε θα προκύψει μια εγκυμοσύνη. Πλέον υπάρχει μια πλειάδα αντισυλληπτικών μεθόδων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, η κάθε μια από τις οποίες συνοδεύεται από οδηγίες οι οποίες πρέπει να τηρούνται για να είναι αποτελεσματικές.

Παράλληλα, το ζήτημα της αντισύλληψης συνοδεύεται από αρκετή παραπληροφόρηση, τόσο σχετικά με το πώς χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά οι μέθοδοι αντισύλληψης, όσο και με διάφορους μύθους για τρόπους οι οποίοι υποτίθεται ότι προσφέρουν αντισύλληψη.

Παρακάτω έχω συγκεντρώσει 5 βασικές συμβουλές για σωστή αντισύλληψη:

1. Αντισύλληψη σε μεγαλύτερες ηλικίες

Σε πολλούς ανθρώπους υπάρχει ακόμα η πεποίθηση ότι η εγκυμοσύνη δεν είναι πιθανή λόγω ηλικίας ή όταν η περίοδος μιας γυναίκας είναι ακανόνιστη. Στην πραγματικότητα, στις γυναίκες, παρόλο που οι πιθανότητες για μια εγκυμοσύνη αλλάζουν σε κάθε δεκαετία, μια εγκυμοσύνη συνεχίζει και είναι πιθανή μέχρι την εμμηνόπαυση, δηλαδή μέχρι να μην έρθει καθόλου περίοδος για 12 συνεχόμενους μήνες.

Παράλληλα, όσον αφορά την ανδρική γονιμότητα, αυτή επίσης μειώνεται αντίστοιχα με την ηλικία. Μολαταύτα, οι άνδρες μπορούν να προκαλέσουν μια εγκυμοσύνη ακόμα και στα 60 ή 70 τους χρόνια. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κίνδυνος γενετικών ανωμαλιών και άλλων επιπλοκών στο έμβρυο αυξάνεται ανάλογα με την ηλικία του άνδρα.

2. Επείγουσα αντισύλληψη

Η επείγουσα αντισύλληψη αφορά μεθόδους που χρησιμοποιούνται από γυναίκες μετά το σεξ, οι οποίες στοχεύουν στην αποτροπή της εμφύτευσης του ζυγωτού στη μήτρα ή την καθυστέρηση της ωορρηξίας.

Η πιο διαδεδομένη και άμεση μέθοδος αυτής της κατηγορίας είναι το «χάπι της επόμενης ημέρας». Αποτελεί έναν εξαιρετικά ασφαλή τρόπος επείγουσας αντισύλληψης. Ωστόσο, για να είναι αποτελεσματικό, πρέπει να ληφθεί το αργότερο 2-5 ημέρες μετά τη σεξουαλική επαφή. Όσο συντομότερα ληφθεί, τόσο μεγαλύτερη πιθανότητα επιτυχίας έχει.

Διαβάστε περισσότερα για την επείγουσα αντισύλληψη

3. Αντισυλληπτικά χάπια

Τα αντισυλληπτικά χάπια είναι μια πολύ διαδεδομένη αντισυλληπτική μέθοδος. Ωστόσο, για να είναι αποτελεσματικά πρέπει να λαμβάνονται συστηματικά, σύμφωνα με τις οδηγίες του γυναικολόγου. Τα αντισυλληπτικά χάπια δεν είναι αποτελεσματικά αμέσως μετά τη λήψη τους. Εάν αρχίσετε να τα παίρνετε εντός 5 ημερών από την έναρξη της περιόδου, τότε η αποτελεσματικότητα τους είναι σημαντική. Αντίθετα, αν η έναρξη λήψης του χαπιού γίνει σε οποιοδήποτε άλλο σημείο του κύκλου, σημαίνει ότι απαιτείται τουλάχιστον μια εβδομάδα για έχει αποτέλεσμα και είναι προτιμότερο να χρησιμοποιηθεί παράλληλα και άλλη μέθοδος αντισύλληψης, όπως το προφυλακτικό.

4. Αντισύλληψη και ΣΜΝ

Αντισυλληπτικές μέθοδοι φραγμού, όπως τα προφυλακτικά και το dental dam, μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο μετάδοσης πολλών σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων (ΣΜΝ). Για να είναι αποτελεσματική, η χρήση πρέπει να γίνεται σε κάθε κολπική, πρωκτική και στοματική επαφή. Το προφυλακτικό ή το dental dam πρέπει να αλλάζεται σε κάθε αλλαγή σεξουαλικής πράξης, όπως επίσης και κατά τη χρήση σεξουαλικών βοηθημάτων. Ωστόσο, αυτές οι μέθοδοι δεν μπορούν να αποτρέψουν όλα τα ΣMN, καθώς κάποια εξ αυτών, όπως ο έρπης ή ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), μπορούν να υπάρχουν και σε μέρη των γεννητικών οργάνων που δεν καλύπτονται από τα προφυλακτικά ή το dental dam.

Τα υπόλοιπα είδη αντισύλληψης, όπως τα χάπια, το ενδομητρικό σπείραμα και η στείρωση, δεν αποτρέπουν την εξάπλωση των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων από τον ένα σύντροφο στον άλλο κατά τη διάρκεια του σεξ.

5. Αναποτελεσματικοί τρόποι αντισύλληψης

Υπάρχουν διάφοροι μύθοι σχετικά με τρόπους που μπορούν να προσφέρουν αντισύλληψη, οι οποίοι δεν είναι φαρμακευτικοί ή εγκεκριμένοι από την ιατρική κοινότητα. Τέτοιοι μύθοι, οι οποίοι δεν προσφέρουν αποτελεσματική αντισύλληψη, είναι:

• Η ούρηση της γυναίκας μετά το σεξ

Η ουρήθρα και ο κόλπος είναι δύο διαφορετικά όργανα, συνεπώς η ούρηση μετά το σεξ δεν εμποδίζει το σπέρμα που έχει εισέλθει ήδη στη μήτρα μέσω του τραχήλου. 

• Η κολπική πλύση μετά το σεξ

Η κολπική πλύση δεν είναι αποτελεσματική μέθοδος αντισύλληψης, καθώς μετά την εκσπερμάτιση, το σπέρμα εισέρχεται στον τράχηλο της μήτρας και είναι μακριά από οποιοδήποτε σημείο που μπορεί να έρθει σε επαφή με την πλύση. Επιπροσθέτως, η κολπική πλύση δε συνιστάται, καθώς μπορεί να διαταράξει την ευαίσθητη βακτηριακή ισορροπία του κόλπου, προκαλώντας ερεθισμούς ή μολύνσεις.

• Η εκσπερμάτιση εκτός του κόλπου (διακοπτόμενη επαφή)

Το «τράβηγμα» πριν από την εκσπερμάτιση, δεν είναι αποτελεσματική μέθοδος αντισύλληψης, καθώς είναι πιθανό κάποια προσπερματικά υγρά απελευθερωθούν πριν την κορύφωση. Επιπλέον, ορισμένοι άνδρες μπορεί να μην έχουν τη θέληση ή την αυτοκυριαρχία που απαιτείται για μία διακοπτόμενη επαφή. Ως αποτέλεσμα, αυτή η μέθοδος έχει ως αποτέλεσμα εγκυμοσύνες σε ποσοστό περίπου 22%. 

• Ο μη αποκλειστικός θηλασμός

Ο θηλασμός μπορεί να συμβάλλει στην αντισύλληψη, μόνο για τις πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό και όταν δεν έχει επανέλθει η περίοδος και το μωρό τρέφεται αποκλειστικά μόνο με μητρικό γάλα. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, το πιθανότερο είναι ότι η ωορρηξία θα ξαναρχίσει να συμβαίνει απροειδοποίητα, ακόμα και 2 μήνες μετά τον τοκετό, συνεπώς η θηλάζουσα μητέρα θα πρέπει να χρησιμοποιεί αντισύλληψη εάν επιθυμεί να αποφύγει μια νέα  εγκυμοσύνη.

Ο όρος προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο περιγράφει το σύνολο των συμπτωμάτων που βιώνουν οι γυναίκες στο διάστημα μεταξύ της ωορρηξίας και της έναρξης της περιόδου, δηλαδή από μερικές μέρες έως και δύο εβδομάδες πριν την έναρξη της περιόδου. Υπολογίζεται ότι 3 στις 4 γυναίκες έχουν βιώσει συμπτώματα του συνδρόμου για κάποιο χρονικό διάστημα, ενώ προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο με σοβαρά συμπτώματα και συστηματική εμφάνιση βιώνουν περίπου το 3-8% των γυναικών. Στην δεύτερη περίπτωση, αυτή των γυναικών που τα συμπτώματα του PMS είναι τόσο έντονα που έχουν επιπτώσεις στην καθημερινότητά τους, ο όρος που χρησιμοποιούμε είναι προεμμηνορρυσιακή δυσφορική διαταραχή (PMDD).

Ποια είναι τα συμπτώματα του PMS;

Τα συμπτώματα του PMS μπορεί να διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα, ή ακόμα και ανά μήνα στην ίδια τη γυναίκα ή σε διαφορετικές περιόδους της ζωής της. Ωστόσο, τείνουν να παρουσιάζονται σε επαναλαμβανόμενα και προβλέψιμα μοτίβα με τις αλλαγές να σχετίζονται περισσότερο με την έντασή τους.

Τα συμπτώματα που σχετίζονται με το προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο είναι πολλά και ποικίλλουν, αν και οι περισσότερες γυναίκες βιώνουν πολύ λίγα εξ αυτών. Τα συμπτώματα χωρίζονται σε σωματικά και συμπεριφορικά – συναισθηματικά.

Σωματικά συμπτώματα

• Μυϊκός πόνος ή πόνος στις αρθρώσεις
• Πονοκέφαλος
• Ευαισθησία ή πόνος στο στήθος
• Ακμή
• Αίσθημα κόπωσης
• Κράμπες
• Πρήξιμο στην κοιλιά
• Κατακράτηση υγρών με αποτέλεσμα την αύξηση του βάρους
• Δυσκοιλιότητα ή διάρροια
• Δυσανεξία στο αλκοόλ
• Λιπαρότητα στα μαλλιά
• Ασυνήθιστη ευαισθησία στο φως ή τους ήχους
• Ασυνήθιστη αδεξιότητα στις κινήσεις

Συμπεριφορικά – συναισθηματικά συμπτώματα

• Κυκλοθυμία και ευερεθιστότητα
• Συναισθηματικά ξεσπάσματα (θυμός ή κλάμα)
• Αϋπνία
• Άγχος
• Δυσκολία συγκέντρωσης ή προβλήματα μνήμης
• Μελαγχολία ή καταθλιπτική διάθεση
• Αλλαγές στη σεξουαλική επιθυμία (συνήθως μείωσή της)
• Αλλαγές στην όρεξη για φαγητό, ιδιαίτερα ανάγκη για κατανάλωση γλυκού
• Κοινωνική απόσυρση

Ποια είναι τα αίτια του προεμμηνορρυσιακού συνδρόμου;

Η επιστημονική έρευνα μέχρι σήμερα δεν έχει οδηγηθεί σε ένα τελικό συμπέρασμα ως προς τα αίτια του συνδρόμου. Παρόλα αυτά, τα ερευνητικά δεδομένα μέχρι στιγμής «δείχνουν» προς τέσσερις παράγοντες που συμβάλλουν στη δημιουργία του:

• Ορμονικές αλλαγές

Το προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο φαίνεται να συμβαίνει ως ανταπόκριση στις ορμονικές αλλαγές που συμβαίνουν σε όλη τη διάρκεια του κύκλου της περιόδου, πιο συγκεκριμένα των οιστρογόνων και της προγεστερόνης.

• Αλλαγές στη χημεία του εγκεφάλου

Νευροδιαβιβαστές όπως η σεροτονίνη και η νορεπινεφρίνη, οι οποίοι ρυθμίζουν μεταξύ άλλων τη διάθεση και τα συναισθήματα επηρεάζονται από τις ορμονικές αλλαγές του κύκλου, επηρεάζοντας και αυτοί με τη σειρά τους τα συμπτώματα του συνδρόμου.

• Προϋπάρχοντα προβλήματα ψυχικής υγείας

Γυναίκες που ζουν με κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας όπως η κατάθλιψη και η αγχώδης διαταραχή, ιδιαίτερα αν είναι αδιάγνωστο, μπορεί να βιώνουν εντονότερα συμπτώματα PMS ή και PMDD. Παράλληλα μπορεί τα συμπτώματα της πάθησής τους να γίνονται εντονότερα πριν την έναρξη της περιόδου, εντείνοντας το σύνδρομο.

• Παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής

Συνήθειες της καθημερινότητας όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η έλλειψη σωματικής άσκησης και ποιοτικού ύπνου ή η διατροφή με υψηλή πρόσληψη αλατιού, ζάχαρης και λιπαρών μπορούν να εντείνουν τα συμπτώματα του συνδρόμου.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ PMS και PMDD;

Σε κάποιες γυναίκες, τόσο τα σωματικά, όσο και τα συμπεριφορικά – συναισθηματικά συμπτώματα είναι τόσο πολλά ή έντονα που επηρεάζουν την καθημερινότητά τους κάθε μήνα. Τα συμπτώματα του PMS μπορούν να φτάσουν μέχρι και σε κρίσεις πανικού, κατάθλιψη και αυτοκτονικές σκέψεις. Σε τέτοιες περιπτώσεις, υπάρχει πιθανότητα να πρόκειται όχι απλά για προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο, αλλά για προεμμηνορρυσιακή δυσφορική διαταραχή (PMDD).

Η προεμμηνορρυσιακή δυσφορική διαταραχή έχει ενταχθεί πρόσφατα από την Αμερικανική Ψυχιατρική Ένωση στα προβλήματα ψυχικής υγείας, σύμφωνα με το «Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5)», το εγχειρίδιο που αναλύει την ταξινόμηση και περιλαμβάνει τα διαγνωστικά κριτήρια των προβλημάτων ψυχικής υγείας. Ωστόσο, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή για διάγνωση της προεμμηνορρυσιακής δυσφορικής διαταραχής. Η διαταραχή μοιράζεται κοινά συμπτώματα με άλλες παθήσεις ψυχικής υγείας, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, με γυναικολογικές παθήσεις όπως η ενδομητρίωση, η περιεμμηνόπαυση, όπως επίσης και παθήσεις του θυρεοειδή αδένα ή το σύνδρομο του ευερέθιστου εντέρου (IBS).

Συμβουλές για τη διαχείριση του προεμμηνορρυσιακού συνδρόμου

• Καταναλώστε άφθονα υγρά για την αντιμετώπιση του πρηξίματος στην κοιλιά, συμπεριλαμβανομένου του χαμομηλιού.
• Ακολουθήστε μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει πολλά φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής αλέσεως.
• Δοκιμάστε περισσότερα και μικρότερα γεύματα (ανά 2-3 ώρες).
• Περιορίστε την κατανάλωση ζάχαρης, αλατιού, καφεΐνης και αλκοόλ, ειδικά αν έχετε ευαισθησία.
• Συμβουλευτείτε το γυναικολόγο σας για τη δοκιμή συμπληρωμάτων όπως φυλλικό οξύ, βιταμίνη Β-6, ασβέστιο και μαγνήσιο για να μειώσετε τις κράμπες και τα συναισθηματικά συμπτώματα.
• Προσπαθήστε να αυξήσετε την πρόσληψη της βιταμίνης D μέσω φυσικού φωτός, τροφών ή συμπληρωμάτων.
• Επιδιώξτε να κοιμάστε καθημερινά 7 – 9 ώρες σε σταθερές ώρες.
• Εντάξτε τουλάχιστον μισή ώρα σωματικής δραστηριότητας στην καθημερινή ρουτίνα.
• Αφιερώστε χρόνο στην αυτοφροντίδα: αυτή μπορεί να περιλαμβάνει άσκηση, χαλάρωση, χρόνο για κάποιο χόμπι ή για κοινωνική αλληλεπίδραση.
• Αν χρειάζεστε παυσίπονα, ζητήστε από το γυναικολόγο να σας γράψει τα κατάλληλα και ακολουθήστε τις οδηγίες του για τη χρήση τους.
• Επισκεφθείτε και έναν ειδικό ψυχικής υγείας, αν νιώθετε ότι τα συμπεριφορικά – συναισθηματικά συμπτώματα παραμένουν έντονα και σας δυσκολεύουν.