Η γονιμότητα είναι ένα ζήτημα που πρέπει να απασχολεί εξίσου τους άνδρες και τις γυναίκες. Όταν ένα ζευγάρι αντιμετωπίζει υπογονιμότητα, αυτή οφείλεται κατά το 1/3 στη γυναίκα, κατά το 1/3 στον άνδρα και κατά το 1/3 σε συνδυαστικούς παράγοντες ή σε αδιευκρίνιστες αιτίες. Παρόλα αυτά, είναι σύνηθες, σε περιπτώσεις υπογονιμότητας, να εστιάζουμε περισσότερο στη γυναικεία πλευρά.

Αίτια ανδρικής υπογονιμότητας 

Η ανδρική υπογονιμότητα μπορεί να οφείλεται σε παράγοντες που σχετίζονται με την ηλικία, τα επίπεδα των ορμονών, την παραγωγή του σπέρματος, την ποιότητά του και τη διαδικασία της εκσπερμάτωσης. Ποικίλλουν από λοιμώξεις όπως τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, σεξουαλικές δυσλειτουργίες και παθήσεις όπως ο καρκίνος και ο σακχαρώδης διαβήτης.

Διάβασε πιο αναλυτικά για τα αίτια, τη διάγνωση και τη θεραπεία της ανδρικής υπογονιμότητας. 

 

Παράγοντες επιρροής της υγείας του σπέρματος

Η υγεία του σπέρματος είναι ένας καίριος παράγοντας της ανδρικής γονιμότητας, καθώς η ποιότητα των σπερματοζωαρίων είναι καθοριστική για την πιθανότητα γονιμοποίησης του ωαρίου.

Πιο συγκεκριμένα, η υγεία του σπέρματος καθορίζεται από τρεις παραμέτρους:

1. Συγκέντρωση (ποσότητα):

Ιδανικά σε μια εκσπερμάτιση, συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων πρέπει να είναι άνω των 15 εκατομμυρίων σπερματοζωαρίων ανά ml. Αν ο δείκτης είναι μικρότερος, αυτό σημαίνει και μικρότερες πιθανότητες εγκυμοσύνης.

2. Κινητικότητα

Προκειμένου να φτάσουν το ωάριο, τα σπερματοζωάρια πρέπει να κινούνται εύκολα στον τράχηλο, τη μήτρα και τις σάλπιγγες, τουλάχιστον σε ένα ποσοστό 40%.

3. Μορφολογία

Τα σπερματοζωάρια που έχουν σωστό σχήμα (ωοειδής κεφαλή και μακριά ουρά) έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχούς γονιμοποίησης, γιατί κινούνται πιο εύκολα.

 

Κάνοντας ένα σπερμοδιάγραμμα, είναι δυνατός ο εντοπισμός τυχόν διαταραχών του σπέρματος που σχετίζονται με τα παραπάνω, όπως ολιγοσπερμία (μειωμένος αριθμός σπερματοζωαρίων), αζωοσπερμία (απουσία σπερματοζωαρίων), ασθενοσπερμία  (μειωμένη κινητικότητα του σπέρματος) και ανωμαλίες στην μορφολογία τους.

 

Πώς επηρεάζει η υγεία του σπέρματος την εγκυμοσύνη;

Όπως είναι γνωστό, η υγεία του σπέρματος παίζει καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη μιας εγκυμοσύνης. Η επιστημονική έρευνα των τελευταίων χρόνων μας έχει δείξει ότι ο ρόλος δεν σταματάει στην γονιμοποίηση, αλλά επηρεάζει καθοριστικά και την υγεία της εγκυμοσύνης και την πορεία της.

Το σπέρμα συνεισφέρει το 50% του γενετικού υλικού του εμβρύου και συμβάλλει στη διαμόρφωση και λειτουργία του πλακούντα. Αν η ποιότητα του είναι χαμηλή και αν υπάρχουν βλάβες στο DNA, αυτό μπορεί να προκαλέσει αποβολή ή αποτυχημένη εμφύτευση, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις εξωσωματικής γονιμοποίησης.

Επιπλέον, η πρωινή ναυτία, βασικό σύμπτωμα του πρώτου τριμήνου της εγκυμοσύνης, το οποίο ταλαιπωρεί τις εγκύους, φαίνεται να συνδέεται με τον τρόπο που το σώμα της γυναίκας αντιδρά στον πλακούντα και στο έμβρυο. Παρότι το ζήτημα βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο έρευνας, υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι, όσο περισσότερο μια γυναίκα έχει εκτεθεί στο σπέρμα του συντρόφου της πριν τη σύλληψη, τόσο λιγότερες αντιδράσεις έχει στην εγκυμοσύνη, καθώς το σώμα της έχει συνηθίσει το γενετικό υλικό. Παρόμοια ευρήματα υπάρχουν και σε έρευνες για την προεκλαμψία.

 

Πρακτικές συμβουλές βελτίωσης ποιότητας σπέρματος

Η υγεία του σπέρματος συνάδει με την κατάσταση της υγείας του ατόμου. Συνεπώς, οι ιατρικές συμβουλές που, αν ακολουθηθούν, συμβάλλουν στην βελτίωση της ποιότητας του σπέρματος δε διαφέρουν από αυτές που δίνονται από γιατρούς όλων των ειδικοτήτων, σε περιπτώσεις θεραπείας και πρόληψης ασθενειών. Για τη βελτίωση της γονιμότητας των ανδρών και τη μείωση των συμπτωμάτων της εγκυμοσύνης στις συντρόφους, ακολούθησε τις παρακάτω οδηγίες, ιδανικά πριν από την έναρξη των προσπαθειών για τεκνοποίηση:

• Αν καπνίζεις κόψε το κάπνισμα. Αν δυσκολεύεσαι να το καταφέρεις, ζήτησε την καθοδήγηση ενός γιατρού.
• Ακολούθησε μια ισορροπημένη διατροφή. Η διατροφή χρειάζεται να περιλαμβάνει αύξηση της πρόσληψης των φρούτων και των λαχανικών, άπαχο κρέας, φυτικά λίπη, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς, κλπ, πάντα ακολουθώντας συμβουλές από τον γιατρό σας.
• Ένταξε στην καθημερινότητα ήπια σωματική δραστηριότητα. Το περπάτημα, το τρέξιμο, το κολύμπι και το ποδήλατο είναι ιδανικές δραστηριότητες για να γίνονται σε καθημερινή βάση. Φυσικά, αν δεν υπάρχει κάποιο πρόβλημα υγείας, μπορείς να ακολουθήσεις πιο έντονη δραστηριότητα όπως γυμναστήριο ή κάποιο άθλημα.
• Αν το βάρος σου είναι άνω του φυσιολογικού, προσπάθησε μέσω της διατροφής και της άσκησης να το μειώσεις, πάντα ακολουθώντας τις οδηγίες γιατρού.
• Περιόρισε σημαντικά το αλκοόλ. Η κατανάλωση αλκοόλ επιδρά όχι μόνο στην ποσότητα των σπερματοζωαρίων, αλλά και στα επίπεδα της τεστοστερόνης και την επίτευξη και διατήρηση της στύσης.
• Διαχειρίσου το άγχος και το στρες. Είτε αυτό προέρχεται από άλλους παράγοντες, είτε από το ίδιο το ζήτημα της γονιμότητας, επικοινώνησέ το με την σύντροφό σου και συμβουλέψου ένα ειδικό ψυχικής υγείας.
• Μη χρησιμοποιείς λιπαντικό στο σεξ. Μερικά λιπαντικά επηρεάζουν την κινητικότητα του σπέρματος και κάποια άλλα δεν είναι κατάλληλα για χρήση στην εγκυμοσύνη. Αν είναι αναγκαία η χρήση τους, βρες προϊόντα που είναι σχεδιασμένα για τέτοιες περιπτώσεις.
• Μη χρησιμοποιείς στεροειδή αναβολικά και ναρκωτικά, ιδιαίτερα κάνναβη (μαριχουάνας).
• Απόφυγε την έκθεση σε χημικά, παρασιτοκτόνα, λιπάσματα και φυτοφάρμακα, υλικά βαφής, διαλύτες και βαρέα μέταλλα (κυρίως μόλυβδο και υδράργυρο). Αν χρειάζεται λόγω εργασίας, φόρεσε τα κατάλληλα ρούχα και προστατευτικό εξοπλισμό, ώστε να μην υπάρχει επαφή με το δέρμα.
• Απόφυγε την υπερθέρμανση των όρχεων. Αυτό μπορεί να συμβεί από εργασία σε ζεστά περιβάλλοντα, χρήση σάουνας και υδρομασάζ, σφιχτών ρούχων και εσωρούχων.