Πού μπορεί να εμφανιστεί ενδομητρίωση;

Η ενδομητρίωση είναι η πιο επώδυνη γυναικολογική πάθηση και μια από τις πλέον υποδιαγνωσμένες νόσους της ιατρικής. Δημιουργείται όταν ιστός, παρόμοιος με αυτόν του ενδομητρίου, που αποτελεί την «επένδυση» του εσωτερικού της μήτρας, βρίσκεται σε άλλα όργανα ή ιστούς. Ενδομητρίωση μπορεί εμφανιστεί σε κοντινά όργανα ή ιστούς, όπως οι ωοθήκες, οι σάλπιγγες, σε άλλα όργανα της πυέλου όπως το ουροποιητικό σύστημα, το έντερο, ο κόλπος και το ορθό, όπως επίσης και σε σημεία που βρίσκονται πιο μακριά, όπως το ισχιακό νεύρο, ο αφαλός και το διάφραγμα. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, από τους ασθενείς με ενδομητρίωση περίπου το 12% εμφανίζει ενδομητρίωση σε όργανα εκτός των αναπαραγωγικών.

Το διάφραγμα είναι ένας πολύ λεπτός μυς σε σχήμα θόλου, ο οποίος βρίσκεται στον θώρακα, χωρίζοντας την θωρακική κοιλότητα (πνεύμονες, καρδιά και πλευρά), από την κοιλιακή χώρα(στομάχι, έντερο, κ.ά.). Ο ρόλος του στη λειτουργία της αναπνοής είναι καίριος, αφού βοηθάει την θωρακική κοιλότητα να χωρέσει τον αέρα που αναπνέουμε, κάνοντας χώρο, σύμφωνα με τον ρυθμό της αναπνοής.

Πώς προκαλείται ενδομητρίωση στο διάφραγμα;

Η ενδομητρίωση διαφράγματος προκαλείται όταν ιστός ενδομητρίωσης αναπτύσσεται πάνω στο διάφραγμα. Παρόλο που δεν είναι ξεκάθαρες οι αιτίες που ευθύνονται για την ανάπτυξη ιστών ενδομητρίωσης στο διάφραγμα, υπάρχουν κάποιο παράγοντες που συμβάλλουν, όπως:

• Η παλίνδρομη έμμηνος ρύση. Έτσι ονομάζεται η περίπτωση όπου κατά τη διάρκεια της περιόδου το αίμα (το οποίο περιλαμβάνει ενδομήτριο ιστό), αντί να απορριφθεί φυσιολογικά, περνάει μέσα από τις σάλπιγγες στην λεκάνη. Από εκεί μπορεί να ταξιδέψει μέσα από τη λεκάνη και την κοιλιακή χώρα μέχρι το διάφραγμα. Αυτό δεν είναι κάτι σπάνιο, καθώς στις περισσότερες γυναίκες θα συμβεί, αλλά δεν θα αναπτύξουν ενδομητρίωση.
• Προβλήματα που σχετίζονται με τη συμπεριφορά των κυττάρων όπως η μεταπλασία (αντικατάσταση των κυττάρων), η καλοήθης μετάσταση (κινητικότητα και «μετανάστευση» των κυττάρων, μέσω του λεμφικού συστήματος και των αιμοφόρων αγγείων) και η δημιουργία βλάστοκυττάρων από το ενδομήτριο.
• Ορμονικά προβλήματα.
• Η κληρονομικότητα.
• Η ύπαρξη φλεγμονών στο σώμα.
• Η ύπαρξη αυτών των ιστών στο διάφραγμα ήδη από την εμβρυική ανάπτυξη της ασθενούς.

Συμπτώματα ενδομητρίωσης διαφράγματος

Μια ασθενής με ενδομητρίωση στο διάφραγμα μπορεί να μην αντιμετωπίζει συγκεκριμένα συμπτώματα σε σχέση με αυτό, παρά μόνο τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης που έχει στα κύρια σημεία της μήτρας και του περιβάλλοντος ιστού.

Όταν υπάρχουν, τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης διαφράγματος, τα οποία εμφανίζονται κυρίως κατά τη διάρκεια της περιόδου, είναι:

• Πόνος κατά τη διάρκεια της αναπνοής.
• Δυσκολία ή δυσφορία όταν το σώμα στέκεται με ίσια πλάτη.
• Πόνος στο πάνω μέρος της κοιλιακής χώρας.
• Πόνος στον αυχένα ή τα αυτιά.
• Πόνος στο στήθος.
• Πόνος στον δεξί ώμο ή την ωμοπλάτη.
• Ναυτία ή εμετός.
• Βήχας ή σπανιότερα βήχας με αιμόπτυση.
• Πνευμοθώρακας (κατάρρευση του πνεύμονα).

Έχει παρατηρηθεί ότι η ενδομητρίωση στο διάφραγμα εμφανίζεται σε ποσοστό 90% στην δεξιά μεριά, συνεπώς στα περισσότερα συμπτώματα το κέντρο του πόνου βρίσκεται στα δεξιά.

Διάγνωση ενδομητρίωσης διαφράγματος

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ενδομητρίωση στο διάφραγμα δεν διαγιγνώσκεται εύκολα. Χρειάζεται σημαντική εμπειρία, εξειδίκευση, παρατηρητικότητά και έμφαση στις λεπτομέρειες εκ μέρους του εξειδικευμένου στην ενδομητρίωση γυναικολόγου, τόσο κατά την εξέταση, ώστε να παραπέμψει την ασθενή σε εξετάσεις, όσο και κατά τη διενέργεια εξετάσεων, ώστε να εντοπίσει τον ενδομήτριο ιστό.

Για να γίνει διάγνωση, αρχικά γίνονται απεικονιστικές εξετάσεις, όπως αξονική ή και μαγνητική τομογραφία. Συμπληρωματικά ή για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα, μπορεί να γίνει και διαγνωστική λαπαροσκόπηση ή θωρακοσκόπηση.

Αντιμετώπιση ενδομητρίωσης διαφράγματος

Η αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης στο διάφραγμα δε διαφέρει ουσιαστικά από την αντιμετώπιση της πάθησης σε άλλα σημεία. Χρησιμοποιείται η ίδια φαρμακευτική αγωγή για τη διαχείριση των συμπτωμάτων (αντισυλληπτικά χάπια, γοναδοτροπίνη, αντιφλεγμονώδη φάρμακα, κ.ά). Η αφαίρεση των ιστών γίνεται με λαπαροσκόπηση ή ρομποτική χειρουργική θώρακος (ρομποτική θωρακοσκόπηση) η οποία απαιτεί τη συνεργασία μεταξύ του χειρουργού γυναικολόγου με εξειδικευμένο χειρουργό θώρακος.