Η υπογονιμότητα είναι μια σύνθετη πρόκληση που αντιμετωπίζει περίπου ένα στα επτά ζευγάρια. Οι αιτίες της υπογονιμότητας μπορεί να είναι πολλές: ανδρική υπογονιμότητα, σεξουαλικές δυσλειτουργίες, γυναικεία υπογονιμότητα που οφείλεται συνήθως σε γυναικολογικές παθήσεις, ανατομικές ή λειτουργικές διαταραχές των αναπαραγωγικών οργάνων. Οι αιτίες αυτές μπορεί να υπάρχουν αυτόνομα ή να συνυπάρχουν παράλληλα.

Σε μερικές περιπτώσεις γυναικείας υπογονιμότητας, το γυναικολογικό χειρουργείο μπορεί να αποδειχτεί σωτήριο, όχι μόνο για τη διάγνωση ή την επιβεβαίωση μιας διάγνωσης, αλλά και για τη θεραπεία του ζητήματος που προκαλεί υπογονιμότητα.

Τι εννοούμε με τον όρο γυναικολογικό χειρουργείο;

Ένα γυναικολογικό χειρουργείο είναι μια χειρουργική επέμβαση στην περιοχή της κοιλιάς ή και της λεκάνης, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί με 3 τρόπους:

• Υστεροσκοπική επέμβαση

Επιτρέπει την απευθείας εξέταση του εσωτερικού της μήτρας διαμέσου του κόλπου, χωρίς τομές.

Διάβασε περισσότερα για την υστεροσκόπιση

• Λαπαροσκοπικό χειρουργείο

Πραγματοποιείται μέσω μιας μικρής τομής στον ομφαλό (και 2-3 συμπληρωματικών μικρών τομών στην κοιλιά). Μέσω του λαπαροσκοπίου με ενσωματωμένη κάμερα υψηλής ευκρίνειας, ο χειρουργός αποκτά άμεση και καθαρή εικόνα. Η λαπαροσκόπιση χρησιμοποιείται τόσο για τη διάγνωση, όσο και τη και θεραπεία, στο ίδιο ή σε διαφορετικό χειρουργείο.

Διάβασε περισσότερα για την λαπαροσκόπηση

• Ρομποτικό χειρουργείο

Αποτελεί την μετεξέλιξη της λαπαροσκοπικής χειρουργικής, με διαφορά το γεγονός ότι ο χειρουργός χειρίζεται τα όργανα και τα εργαλεία εξ αποστάσεως, χρησιμοποιώντας κονσόλα και τρισδιάστατη κάμερα.

Διάβασε περισσότερα για τη ρομποτική χειρουργική

• Ανοιχτό χειρουργείο

Είναι η κλασική ανοιχτή χειρουργική, η οποία χρησιμοποιείται πλέον σπάνια στη γυναικολογία και μόνο αν συντρέχουν σημαντικοί λόγοι.

Πότε απαιτείται χειρουργική επέμβαση για την υπογονιμότητα;

Ένα γυναικολογικό χειρουργείο μπορεί να πραγματοποιηθεί για να διαγνώσει, να θεραπεύσει ή να βελτιώσει παράγοντες υπογονιμότητας. Αυτοί οι παράγοντες σχετίζονται με γυναικολογικές παθήσεις, οι οποίες μπορεί να εμποδίζουν τη διαδρομή του σπερματοζωαρίου προς το ωάριο, όπως:

• Ενδομητρίωση, που διεξάγεται με λαπαροσκόπηση ή ρομποτική χειρουργική.

• Ινομυώματα μήτρας, που διεξάγεται με υστεροσκόπηση, λαπαροσκόπηση ή ρομποτική χειρουργική.

• • Πολυενδοκρινικό Μεταβολικό Ωοθηκικό Σύνδρομο – PMOS (Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών – PCOS), σε περιπτώσεις όπου το μέγεθος των κύστεων, δημιουργούν εμπόδια στο ωάριο, διεξάγεται λαπαροσκόπηση.

• Πυελικές συμφύσεις, που διεξάγεται με υστεροσκόπηση, λαπαροσκόπηση ή ρομποτική χειρουργική.

• Πολύποδες ενδομητρίου που διεξάγεται με υστεροσκοπηση μόνο;

• Συγγενείς ανωμαλίες που διεξάγεται με λαπαροσκόπηση ή ρομποτική χειρουργική;;
• Απόφραξη στις σάλπιγγες που διεξάγεται με λαπαροσκόπηση ή ρομποτική χειρουργική
• Υδροσάλπιγγα που διεξάγεται με λαπαροσκόπηση ή ρομποτική χειρουργική

Επιπλέον, ένα γυναικολογικό χειρουργείο μπορεί να διεξαχθεί για να λειτουργήσει συμπληρωματικά με τις μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Πιο συγκεκριμένα, πριν από την έναρξη ενός κύκλου Εξωσωματικής Γονιμοποίησης (IVF), – η οποία περιλαμβάνει τη διέγερση των ωοθηκών, την ωοληψία, τη γονιμοποίηση των ωαρίων και την εμβρυομεταφορά – η προετοιμασία της μήτρας είναι καθοριστική. Εάν διαπιστωθούν παθήσεις ή ανατομικά προβλήματα, η χειρουργική τους διόρθωση πριν από την εμβρυομεταφορά αυξάνει τα ποσοστά επιτυχίας.

Πλεονεκτήματα ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών 

Τα πλεονεκτήματα των ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών (λαπαροσκοπική χειρουργική και ρομποτική χειρουργική) για την υποβοήθηση της γονιμότητας συνοψίζονται ως εξής:

• Ταχεία ανάρρωση
• Ελάχιστος μετεγχειρητικός πόνος
• Σύντομη παραμονή στο νοσοκομείο
• Μειωμένη αιμορραγία
• Μικρές τομές
• Καλύτερο κοσμητικό αποτέλεσμα, λόγω μικρότερων ουλών
• Χαμηλότερος κίνδυνος μόλυνσης
• Ταχύτερη ανάρρωση και επιστροφή στην εργασία και την καθημερινότητα
• Σημαντική μείωση της πιθανότητας επιπλοκών
• Ελαχιστοποίηση νέων μετεγχειρητικών συμφύσεων, γεγονός ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της γονιμότητας
• Άμεση επιστροφή στον προγραμματισμό της κύησης

Υπάρχει κίνδυνος για τη γονιμότητα εξαιτίας γυναικολογικού χειρουργείου;

Όπως κάθε ιατρική πράξη, έτσι και ένα γυναικολογικό χειρουργείο ενέχει ορισμένους κινδύνους. Μια πιθανή αρνητική επίδραση στη γονιμότητα εξαρτάται από το είδος του χειρουργείου, την περιοχή που επηρεάζεται και τη χειρουργική τεχνική.

Οι 2 ελάχιστα επεμβατικές χειρουργικές τεχνικές, δηλαδή η λαπαροσκόπηση, η ρομποτική χειρουργική, όπως επίσης και η υστεροσκόπηση, μειώνουν δραστικά τις πιθανότητες επιπλοκών, ιδιαίτερα εφόσον εκτελούνται από εξειδικευμένο χειρουργό γυναικολόγο.

Οι βασικότερες επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν είναι:

• Μείωση των ωοθηκικών εφεδρειών(ΑΜΗ): 

Κατά την αφαίρεση κύστεων από τις ωοθήκες, υπάρχει πιθανότητα να επιβαρυνθεί  και υγιής ωοθηκικός ιστός, ο οποίος μπορεί περιέχει ωάρια. Αυτό μπορεί να προκαλέσει μείωση των ωοθηκικών εφεδρειών, δηλαδή χαμηλό αριθμό ωαρίων στις ωοθήκες. Η αιματολογική εξέταση ΑΜΗ, η οποία μετράει τα επίπεδα της αντιμυλλερίου ορμόνης στον οργανισμό, μπορεί να διαγνώσει αυτό το πρόβλημα.

• Σχηματισμός πυελικών συμφύσεων: 

Σε ανοιχτά χειρουργεία ή σε επεμβάσεις με εκτεταμένο τραυματισμό των ιστών, μπορεί να δημιουργηθούν συμφύσεις, δηλαδή ουλές, οι οποίες μπορούν να κολλήσουν τις σάλπιγγες με τις ωοθήκες ή τη μήτρα, εμποδίζοντας τη φυσιολογική μετακίνηση ή και εμφύτευση του ωαρίου.

Το γυναικολογικό χειρουργείο αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας και ένα σύμμαχο στη διαδρομή προς τη μητρότητα. Χάρη στις σύγχρονες τεχνικές, οι επεμβάσεις πραγματοποιούνται με απόλυτο σεβασμό στην αναπαραγωγική υγεία της γυναίκας, λύνοντας προβλήματα που διαφορετικά θα εμπόδιζαν μια ομαλή εγκυμοσύνη.

Είναι φυσιολογικό αν προκύψει μια πιθανότητα χειρουργικής επέμβασης, ανεξάρτητα από την κρισιμότητά της, να υπάρχει ένα αίσθημα ανησυχίας, άγχους ή φόβου. Είναι μια απόλυτα φυσιολογική ανθρώπινη αντίδραση απέναντι στο άγνωστο, που βιώνει κάθε άνθρωπος, καθώς σημαίνει σε ένα βαθμό την απώλεια ελέγχου. Γι αυτό και είναι υψίστης σημασίας η σωστή επιλογή του χειρουργού.

Ο καρκίνος του μαστού προκύπτει όταν τα κύτταρα του μαστού μεταλλάσσονται σε καρκινικά, τα οποία πολλαπλασιάζονται και σχηματίζουν όγκους. Εμφανίζεται συνήθως σε γυναίκες ηλικίας 50 ετών και άνω, αλλά μπορεί να προσβάλλει και γυναίκες μικρότερης ηλικίας, όπως επίσης και άνδρες.

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί έναν από τους συχνότερους καρκίνους στις γυναίκες. Επιπλέον, περίπου το 80% των περιπτώσεων είναι διηθητικά, που σημαίνει ότι ένας όγκος μπορεί να εξαπλωθεί από το στήθος σε άλλες περιοχές του σώματός, να κάνει δηλαδή μετάσταση. Ωστόσο, η έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του μαστού αυξάνει τις πιθανότητες πλήρους θεραπείας ή επιβράδυνσης της πάθησης. Γι αυτό τον λόγο, συστήνεται η αυτοεξέταση και η ψηλάφηση μαστού από γυναικολόγο κατά την επίσκεψη για προληπτικές εξετάσεις, ήδη από την ενηλικίωση, ενώ υπέρηχος μαστών ή μαστογραφία μετά τα 30.

Είδη καρκίνου του μαστού

Οι πιο συνηθισμένοι τύποι καρκίνου του μαστού είναι:

• Το διηθητικό πορογενές καρκίνωμα (IDC): Ξεκινάει στους γαλακτοφόρους αδένες και εξαπλώνεται στους κοντινούς ιστούς.
• Το διηθητικό λοβιακό καρκίνωμα: Επίσης ξεκινάει στους γαλακτοφόρους αδένες και συχνά εξαπλώνεται στους κοντινούς ιστούς.
• Το πορογενές καρκίνωμα in situ (DCIS): Ξεκινά στους γαλακτοφόρους αδένες, αλλά δεν κάνει μεταστάσεις.

Λιγότερο συνηθισμένοι τύποι καρκίνου του μαστού είναι ο τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού (TNBC), ο οποίος είναι επιθετικός, ο φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού (IBC), ο οποίος επίσης εξαπλώνεται γρήγορα και εμφανίζεται ως εξάνθημα στο στήθος και η νόσος Paget, η οποία επηρεάζει το δέρμα της θηλής.

Συμπτώματα καρκίνου του μαστού

Ο καρκίνος του μαστού σε μερικές περιπτώσεις δεν προκαλεί συμπτώματα. Όταν εμφανίζει συμπτώματα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Την εμφάνιση μιας μάζας ή ένας όγκου στο στήθος, τη μασχάλη ή την περιοχή γύρω από το στήθος, ο οποίος μπορεί να είναι τόσο μικρός όσο ένα μπιζέλι.
• Αλλαγές στο μέγεθος, το σχήμα ή το περίγραμμα του στήθους.
• Την έκκριση αίματος ή διάφανου υγρού από τη θηλή.
• Αλλαγές στην εμφάνιση, την αφή και την αίσθηση του δέρματος τους στήθους, των θηλών ή της περιοχής της μασχάλης. Το δέρμα μπορεί να είναι σκληρό, να ξεφλουδίζει, να εμφανίζει εσοχές, να έχει ζαρώσει, να είναι άγριο στην αφή ή/και να έχει αλλάξει χρώμα (κόκκινο, μοβ ή πιο σκούρο από το δέρμα της περιοχής).

Παράγοντες κινδύνου καρκίνου του μαστού

Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες κινδύνου που μπορούν να αυξήσουν τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του μαστού, όπως:

• Η ηλικία άνω των 55 ετών.
• Το φύλο, καθώς οι γυναίκες είναι πολύ πιθανότερο να αναπτύξουν καρκίνο του μαστού από τους άνδρες.
• Το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού, ιδιαίτερα αν έχει εμφανιστεί σε γονείς, αδέλφια, παιδιά ή άλλους στενούς συγγενείς.
• Το ατομικό ιστορικό καρκίνου του μαστού.
• Η ύπαρξη γενετικών μεταλλάξεων, με κυριότερα τα γονίδια BRCA1 και BRCA2.
• Η έκθεση σε ακτινοβολία, από προηγούμενη ακτινοθεραπεία, ιδιαίτερα στο κεφάλι, τον αυχένα ή το στήθος.
• Η σύσταση του μαστού από πυκνό μαστικό ιστό (πυκνός μαστός).
• Η έναρξη της περιόδου πριν από τα 12 έτη.
• Η έναρξη της εμμηνόπαυσης μετά τα 55 έτη.
• Το κάπνισμα.
• Η κατανάλωση αλκοόλ.
• Η ύπαρξη παχυσαρκίας.
• Η υποβολή σε θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (HRT).

Διάγνωση καρκίνου του μαστού

Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού ξεκινάει από την αυτοεξέταση και την προληπτική επίσκεψη στο γυναικολόγο μια φορά το χρόνο, μέρος της οποίας είναι και η εξέταση των μαστών. Η έγκαιρη ανίχνευση και διάγνωση του καρκίνου του μαστού σε πρώιμο στάδιο αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες πλήρους θεραπείας ή επιβράδυνσης της πάθησης και μειώνει σημαντικά τους θανάτους.

Ωστόσο, ο καρκίνος του μαστού μπορεί να επανεμφανιστεί και, όταν συμβεί αυτό, μπορεί να επανεμφανιστεί ως μεταστατικός καρκίνος του μαστού.

Η διάγνωσή του γίνεται μέσω των παρακάτω εξετάσεων:

• Υπερηχογράφημα μαστών

• Ψηφιακή μαστογραφία

• Μαγνητική τομογραφία μαστού (MRI)
• Βιοψία μαστού

• Βιοψία Λεμφαδένα Φρουρού (όχι λαπαροσκοπική)

• Αιματολογικές εξετάσεις για την ανίχνευση γενετικών μεταλλάξεων
• Ανοσοϊστοχημική εξέταση για τον έλεγχο των αντιγόνων (αντισωμάτων)

Θεραπεία καρκίνου του μαστού

Η θεραπεία για τον καρκίνο του μαστού είναι κατά κανόνα συνδυαστική. Περιλαμβάνει αφενός χειρουργική επέμβαση με ή χωρίς αφαίρεση του λεμφαδένα φρουρού, είτε αφαίρεση του όγκου (ογκεκτομή), είτε μαστεκτομή (μερική ή ολική, με ή χωρίς αποκατάσταση) και αφετέρου χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, ανοσοθεραπεία ή ορμονοθεραπεία.

Συμβουλές πρόληψης του καρκίνου του μαστού

1. Συζήτησε με τον γυναικολόγο για το πότε χρειάζεται να ξεκινήσεις τις εξετάσεις προληπτικού ελέγχου για καρκίνο του μαστού.
2. Μην παραλείπεις τις προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού, ιδιαίτερα αν είσαι άνω των 35 ετών.
3. Εξοικειώσου με τη μορφολογία και την υφή των μαστών σου και των κοντινών περιοχών, ιδιαίτερα της μασχάλης. Αν στην αυτοεξέταση διαπιστώσεις οποιαδήποτε αλλαγή, ενημέρωσε το γυναικολόγο σου.
4. Αν υπάρχει υψηλός κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού, λόγω οικογενειακού ιστορικού, ενημερώσου για το ενδεχόμενο διενέργειας προληπτικής μαστεκτομής.

Η επιλογή χειρουργού είναι μια από τις δυσκολότερες και σημαντικότερες αποφάσεις που μπορεί να χρειαστεί να πάρει κανείς σε θέματα υγείας. Σε μια εποχή όπου η πρόσβαση στην πληροφορία είναι ευκολότερη από ποτέ, αλλά συχνά αντικρουόμενη ή παραπλανητική, είναι κάποιες φορές δύσκολο να αποφασίσει κάποια τα κριτήρια με τα οποία πρέπει να πάρει αυτή την απόφαση.

Παρακάτω έχω συγκεντρώσει αυτά που εγώ θεωρώ τα σημαντικότερα κριτήρια για τη λήψη αυτής της απόφασης.

Εξειδίκευση στο αντικείμενο και επαγγελματική εμπειρία

Ο τομέας της χειρουργικής είναι ένα αρκετά ευρύ πεδίο, το οποίο συνεχίζει να διευρύνεται, όσο προχωράει η ιατρική έρευνα. Πέρα από την παραδοσιακή χειρουργική, η οποία πραγματοποιείται όλο και πιο σπάνια, υπάρχουν η λαπαροσκοπική χειρουργική και, η πιο πρόσφατη εξέλιξη, η ρομποτική χειρουργική. Στη γυναικολογία, υπάρχει επίσης ένα μεγάλο εύρος επεμβάσεων όπως για την ενδομητρίωση, τα ινομυώματα, την πρόπτωση μήτρας, κ.ά.

Ως αποτέλεσμα, οι γυναικολόγοι, τόσο στις σπουδές, την μετεκπαίδευση και την συνεχιζόμενη επαγγελματική τους κατάρτιση (σεμινάρια, πιστοποιήσεις) επιλέγουν να εξειδικευτούν σε συγκεκριμένους τύπους χειρουργείου. Κατά συνέπεια, είναι σημαντικό, πριν επιλέξεις τον χειρουργό, να επιβεβαιώσεις ότι ο γιατρός έχει επαγγελματική εμπειρία και σπουδές στο συγκεκριμένο χειρουργείο. Επιπλέον, μπορείς να ελέγξεις αν είναι μέλος επιστημονικών οργανισμών, όπως για παράδειγμα η Ελληνική Μαιευτική και Γυναικολογική Εταιρεία, το ESGE (European Society for Gynaecological Endoscopy), την Πανελλήνια Εταιρεία Ρομποτικής Γυναικολογικής Χειρουργικής SHRGS και το ESGO (European Society for Gynaecological Oncology).

Μερικές ερωτήσεις που μπορούν να γίνουν στο πρώτο ραντεβού είναι πόσα χρόνια χειρουργεί και πόσες παρόμοιες επεμβάσεις έχει πραγματοποιήσει. Επιπλέον, χρήσιμες είναι και οι πληροφορίες που αφορούν τα νοσοκομεία και τις ιδιωτικές κλινικές με τις οποίες συνεργάζεται.

Αξιολογήσεις, συστάσεις και κριτικές

Ένας παραδοσιακός τρόπος επιλογής ενός χειρουργού είναι οι συστάσεις από γυναίκες που έχουν κάνει την ίδια η παρόμοια επέμβαση. Οι προσωπικές εμπειρίες είναι σημαντικές, γιατί αποτυπώνουν με άμεσο τρόπο την εμπειρία με τον συγκεκριμένο γιατρό, το νοσοκομείο ή την κλινική, το είδος επέμβασης ή την ιατρική ομάδα.

Επιπλέον, ένας γιατρός που εμπιστεύεσαι ή και γνωρίζεις χρόνια (όπως ο οικογενειακός γιατρός ή κάποιος γιατρός που ανήκει στο συγγενικό ή το φιλικό περιβάλλον, μπορεί να σου προτείνει γιατρό, νοσοκομείο ή κλινική, που γνωρίζει ή και συνεργάζεται.

Τέλος, πέρα από τις προσωπικές συστάσεις, μπορείς να αναζητήσεις και κριτικές στο Google, στα sites των γιατρών και των κλινικών και τις ιατρικές πλατφόρμες. Παρόλο που τέτοιες αξιολογήσεις μπορεί να γίνουν από τον καθένα και δε μπορεί να ελεγχθεί η γνησιότητα τους, βλέποντας τες ως σύνολο και διαβάζοντας το περιεχόμενο τους κριτικά, μπορούν να δώσουν σημαντικές πληροφορίες.

Σχέση γιατρού ασθενή

Επόμενο στάδιο είναι ο προγραμματισμός ενός πρώτου ραντεβού με το γιατρό. Αυτό το ραντεβού θα έχει διερευνητικό χαρακτήρα και αποτελεί μια πρώτη επαφή με εκείνον και τους συνεργάτες του.

Σε αυτή την πρώτη επαφή, μπορεί να φανεί αν και κατά πόσο ο χειρούργος σου εμπνέει ένα αίσθημα εμπιστοσύνης και ασφάλειας. Για να μπορέσει να γίνει το χειρουργείο είναι απαραίτητο να εδραιωθεί μεταξύ γιατρού και ασθενή μια ήρεμη και απρόσκοπτη επικοινωνία. Αυτό μπορεί να διαφανεί από τα εξής:

• Πώς νιώθεις μαζί του;
• Νιώθεις άνετα να μιλήσεις, να εκφράσεις απορίες και προβληματισμούς;
• Ακούει ο γιατρός τις απορίες και τις ανησυχίες σου;
• Είναι επεξηγηματικός και ξεκάθαρος; 
• Σου εξηγεί τη διαδικασία που θα ακολουθηθεί και τις πιθανές εναλλακτικές προσεγγίσεις; Ή, αντίθετα, νιώθεις ότι σε πιέζει για να αποφασίσεις άμεσα;
• Σε ενημερώνει για σημαντικά ζητήματα υγείας όπως ο χρόνος αποκατάστασης, η διάρκεια νοσηλείας και οι πιθανοί κίνδυνοι;
• Σου δίνει ένα χρονικό πλαίσιο μέσα στο οποίο χρειάζεται να γίνουν όλες οι διαδικασίες (πχ. εξειδικευμένες εξετάσεις, άλλες επισκέψεις, η επέμβαση, κλπ);

Κόστος Χειρουργείου 

Τελικό κομμάτι για την επιλογή ενός χειρουργού είναι, όπως είναι φυσικό, το κόστος. Ένας χειρουργός που έχει ασθενοκεντρική προσέγγιση, είναι ένας επαγγελματίας που δίνει ξεκάθαρες απαντήσεις σε σχέση με το κόστος. Αυτό περιλαμβάνει:

1. Την προσωπική του αμοιβή
2. Την αμοιβή της ιατρικής ομάδας που πιθανό να χρειαστεί να συνεργαστεί
3. Το κόστος της νοσηλείας στο νοσοκομείο ή την ιδιωτική κλινική
4. Το αν και σε ποιο βαθμό καλύπτει αυτά τα κόστη ο ασφαλιστικός φορέας (Ε.Ο.Π.Υ.Υ., κλπ) ή η ιδιωτική σου ασφάλεια
5. Πιθανά κόστη φαρμακευτικής αγωγής κατά την ανάρρωση
6. Το χρονικό περιθώριο αποπληρωμής όλων των παραπάνω

Η τελική απόφαση, ακόμα και αν πρόκειται για μια δύσκολη περίπτωση, για την οποία χρειάζεται να γίνει άμεσα η επέμβαση, δεν πρέπει να λαμβάνεται βεβιασμένα. Είναι απόλυτα λογικό και αποδεκτό, να κάνει κάποια ραντεβού σε περισσότερους από έναν χειρουργούς γυναικολόγους, ζητώντας μια δεύτερη (ή και τρίτη) γνώμη. Ένα πρώτο συμβουλευτικό ραντεβού με ένα γιατρό δε σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι είναι δεσμευτικό για την ασθενή.

Η φλεγμονώδης νόσος της πυέλου (PID) είναι μια λοίμωξη των γυναικείων αναπαραγωγικών οργάνων. Εμφανίζεται συνήθως όταν μια βακτηριακή λοίμωξη, συνήθως από , εξαπλώνεται από τον τράχηλο της μήτρας ή τον κόλπο προς τη μήτρα, τις σάλπιγγες ή τις ωοθήκες. Σε μερικές περιπτώσεις, η φλεγμονώδης νόσος της πυέλου μπορεί να οφείλεται σε παραπάνω από μια λοίμωξη.

Η φλεγμονώδης νόσος της πυέλου μπορεί επίσης να εμφανιστεί και μετά από κάποια βλάβη στον τράχηλο, όπως για παράδειγμα μετά από  τοκετό, αποβολή, άμβλωση ή εισαγωγή ενδομήτριου σπειράματος  (IUD).

Συμπτώματα φλεγμονώδους νόσου της πυέλου

Τα συμπτώματα της φλεγμονώδους νόσου της πυέλου, πολλές φορές είναι ανεπαίσθητα, ήπια ή και ανύπαρκτα, καθιστώντας δύσκολη τη διάγνωση. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Πόνο στην κοιλιακή χώρα και τη λεκάνη
• Κολπικές εκκρίσεις κίτρινες ή πράσινες ή με δυσάρεστη οσμή
• Διαταραχές περιόδου
• Αιμορραγία μεταξύ των περιόδων
• Αιμορραγία ή πόνο κατά τη διάρκεια του σεξ
• Πυρετό και ρίγος
• Πόνο κατά την ούρηση

Διάγνωση και αντιμετώπιση της φλεγμονώδους νόσου της πυέλου

Καθώς δεν υπάρχει κάποια εξέταση αποκλειστικά για τη φλεγμονώδη νόσο της πυέλου, η διάγνωση της μπορεί, ανάλογα με τα συμπτώματα, να περιλαμβάνει γυναικολογική εξέταση, κολποσκόπηση, καλλιέργεια κολπικού υγρού, εξετάσεις για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ειδικά χλαμύδια ή γονόρροια), εξετάσεις ούρων ή αίματος και διακολπικό υπερηχογράφημα. Προκειμένου να αποκλειστούν άλλες αιτίες με παρόμοια συμπτώματα, όπως η σκωληκοειδίτιδα ή η εξωμήτρια κύηση, και αν η διάγνωση δεν είναι σαφής, μπορεί συμπληρωματικά να απαιτούνται εξετάσεις όπως η διαγνωστική λαπαροσκόπηση ή η βιοψία.

Εάν διαγνωστεί σε αρχικό στάδιο, η φλεγμονώδης νόσος της πυέλου (PID) μπορεί να αντιμετωπιστεί εύκολα και αποτελεσματικά με αντιβιοτικά και αποχή από τη σεξουαλική επαφή. Σε περίπτωση που διαγνωστείτε με φλεγμονώδη νόσο της πυέλου, προτείνεται να υποβληθεί σε εξετάσεις για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και να ακολουθήσει θεραπεία και ο σεξουαλικός σύντροφός σας.

Ωστόσο, αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, η φλεγμονώδης νόσος της πυέλου μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην αναπαραγωγική υγεία. Οι ασθενείς με φλεγμονώδη νόσο της πυέλου διατρέχουν τον κίνδυνο να αντιμετωπίσουν εξωμήτρια κύηση, υπογονιμότητα, αποστήματα στις σάλπιγγες και τις ωοθήκες, πυελικές συμφύσεις, χρόνιο πυελικό πόνο και συχνή επανεμφάνιση της νόσου.

Πώς θα προστατευτώ από τη φλεγμονώδη νόσο της πυέλου;

Προκειμένου να μειώσετε τον κίνδυνο εμφάνισης της φλεγμονώδους νόσου της πυέλου συστήνεται να ακολουθείτε τις εξής συμβουλές:

• Μην αμελείτε τον ετήσιο προληπτικό γυναικολογικό έλεγχο
• Ενημερωθείτε για τους αποτελεσματικούς τρόπους αντισύλληψης, οι οποίοι σας προστατεύουν και από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα
• Κάντε ασφαλές σεξ, χρησιμοποιώντας προφυλακτικό κάθε φορά που κάνετε σεξ, ιδιαίτερα αν έχετε πολλούς σεξουαλικούς συντρόφους
• Κλείστε ένα ραντεβού για να εξεταστείτε σε σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα αν έχετε την υποψία ότι έχετε εκτεθεί σε κάποιο
• Αποφύγετε τις κολπικές πλύσεις, καθώς διαταράσσουν την ισορροπία των βακτηρίων του κόλπου
• Αν έχετε φλεγμονώδη νόσο της πυέλου ή κάποιο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, ζητείστε από το σύντροφό σας να εξεταστεί και να υποβληθεί σε θεραπεία.

Οι πολυκυστικές ωοθήκες ή Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS), είναι μια πάθηση του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος, η οποία έχει γίνει γνωστή ως αποκλειστικά υπεύθυνη για την υπερβολική γυναικεία τριχοφυΐα και την απουσία έμμηνου ρύσεως.

Διαβάστε περισσότερα για τις πολυκυστικές ωοθήκες

Τα τελευταία χρόνια, γίνεται προσπάθεια για μια ολιστική αντιμετώπιση των πολυκυστικών ωοθηκών. Παράλληλα με τη φαρμακευτική θεραπεία, γίνονται προσπάθειες για μια γενικότερη αλλαγή στην καθημερινότητα της ασθενούς. Στόχος είναι να βελτιωθεί η γενικότερη κατάσταση της υγείας της και να αποφευχθούν πιθανές επιπτώσεις των πολυκυστικών ωοθηκών όπως ψηλά επίπεδα χοληστερόλης, παχυσαρκία, υπνική άπνοια, υψηλή αρτηριακή πίεση και αυξημένος κίνδυνος για επιπλοκές εγκυμοσύνης, όπως ο διαβήτης κύησης και η προεκλαμψία.

Σωματική άσκηση και πολυκυστικές ωοθήκες

Η σωματική άσκηση διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην ολιστική προσέγγιση στις πολυκυστικές ωοθήκες, όπως ακριβώς και στην πλειονότητα των παθήσεων. Όχι μόνο βελτιώνει τη σωματική υγεία των ασθενών με πολυκυστικές ωοθήκες, αλλά μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του άγχους.

Οι ιατρικές έρευνες δείχνουν ότι όλα τα είδη σωματικής άσκησης είναι κατάλληλα για γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες. Ενδεικτικά προτείνονται το τρέξιμο ή ο διάδρομος γυμναστικής, η αεροβική γυμναστική, το μποξ, ο χορός η yoga, το tai chi και το pilates. Η συνιστώμενη διάρκεια και συχνότητα είναι 3 φορές την εβδομάδα, ή, ιδανικά, η καθημερινή άσκηση 30-45 λεπτών. Μπορείτε να δοκιμάσετε μια μόνο δραστηριότητα ή να συνδυάσετε παραπάνω από 1, ώστε να αποφύγετε την πλήξη.

Διατροφή και πολυκυστικές ωοθήκες

Ορισμένες επιλογές τρόπου ζωής, συμπεριλαμβανομένης της διατροφής, μπορούν να επηρεάσουν την εξέλιξη των πολυκυστικών ωοθηκών. Η κατανάλωση των σωστών τροφών και η αποφυγή ορισμένων συστατικών είναι σημαντικός σύμμαχος στη θεραπεία των πολυκυστικών ωοθηκών. Η διατροφή μπορεί να σας βοηθήσει να διαχειριστείτε τα συμπτώματά, να ρυθμίσετε τις ορμόνες και την περίοδο.

Για αυτό το λόγο μπορείτε να ακολουθήσετε τις παρακάτω οδηγίες, εφαρμόζοντας τες σε κάθε γεύμα:

• Προσπαθήστε κάθε γεύμα να έχει μια πηγή άπαχων πρωτεϊνών, όπως κοτόπουλο χωρίς πέτσα ή ψάρι.
• Μαγειρέψτε με υγιεινά λιπαρά, όπως το ελαιόλαδο.
• Καταναλώστε λαχανικά όπως μπρόκολο, λάχανο, σπανάκι και πιπεριές.
• Προσθέστε στο γεύμα σας μια μερίδα φασόλια, φακές ή ξηρούς καρπούς.
• Επιλέξτε φρούτα με έντονα χρώματα, όπως κόκκινα σταφύλια, βατόμουρα, πορτοκάλια και κεράσια.
• Επιλέξτε ψωμί και ζυμαρικά ολικής αλέσεως.
• Αποφύγετε τα επεξεργασμένα τρόφιμα.
• Προσθέστε στη διατροφή σας κανέλα και κουρκουμά.

Φυσικά, σημαντικές αλλαγές στην διατροφή είναι σημαντικό να γίνονται με τη βοήθεια εξειδικευμένου διατροφολόγου σε συνδυασμό με γυναικολόγο.

Βιταμίνες, συμπληρώματα διατροφής και πολυκυστικές ωοθήκες

Για την ολιστική αντιμετώπιση των πολυκυστικών ωοθηκών, χρειάζεται να εστιάσετε στη λήψη συγκεκριμένων βιταμινών και ιχνοστοιχείων, τα οποία θα συμβάλλουν στη θεραπεία. Καταναλώστε τροφές με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, τις οποίες βρίσκουμε στη μεσογειακή διατροφή όπως το ελαιόλαδο, οι ντομάτες, τα πράσινα λαχανικά, οι ξηροί καρποί και τα ψάρια. Επιπλέον, αυξήστε την πρόσληψη σιδήρου με την κατανάλωση αυγών, σπανακιού και μπρόκολου, όπως επίσης και του μαγνησίου μέσω των όσπριων, των ξηρών καρπών και των μπανανών. Τέλος, μειώστε την πρόσληψη καφεϊνης και εντάξτε στη διατροφή σας τρόφιμα με σόγια.

Συμπληρωματικά, με την ισορροπημένη υγιεινή διατροφή, μπορεί να χρειαστείτε και συμπληρώματα διατροφής και βιταμινών, όπως βιταμίνες Β και D, μυο-ινοσιτόλη, D-chiro-ινοσιτόλη, φυλλικό οξύ, ψευδάργυρο, ασβέστιο, έλαιο νυχτολούλουδου, μουρουνέλαιο και βερβερίνη.

Η αδενομύωση είναι μια πάθηση κατά την οποία ο ενδομήτριος ιστός, ο οποίος φυσιολογικά επικαλύπτει το εσωτερικό της μήτρας, αναπτύσσεται στο μυϊκό τοίχωμα της μήτρας. Ο ιστός αυτός συνεχίζει να επιτελεί το ρόλο του κανονικά στις διάφορες φάσης της περιόδου (αυξάνεται, διασπάται και αποφέρει αιμορραγία), με αποτέλεσμα η μήτρα να διογκώνεται και να προκαλεί πόνο. Η αδενομύωση μπορεί να εντοπίζεται σε ολόκληρη τη μήτρα ή σε ένα σημείο.

Αν και η αδενομύωση είναι μια πάθηση μη απειλητική για τη ζωή, ο συχνός πόνος και η έντονη αιμορραγία που συνδέονται με αυτήν μπορεί να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής μιας γυναίκας. Πιο συχνά η αδενομύωση διαγιγνώσκεται σε γυναίκες μέσης ηλικίας, γυναίκες που έχουν τεκνοποιήσει και γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε προηγούμενη χειρουργική επέμβαση στη μήτρα. Τα αίτια της αδενομύωσης δεν είναι γνωστά, αλλά συνήθως υποχωρεί μετά την εμμηνόπαυση. 

Συμπτώματα αδενομύωσης

Σε κάποιες περιπτώσεις η αδενομύωση δεν προκαλεί συμπτώματα ή μόνο μια ήπια ενόχληση που οι γυναίκες συνήθως εκλαμβάνουν ως φυσιολογικό κομμάτι της περιόδου. Ωστόσο, η αδενομύωση μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως:

• Βαριά ή παρατεταμένη εμμηνορροϊκή αιμορραγία (μηνορραγία)
• Σοβαρές κράμπες ή έντονο πυελικό πόνο κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως (δυσμηνόρροια)
• Πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρεύνια)
• Χρόνιο πυελικό πόνο

Αίτια αδενομύωσης

Παρόλο που έχει βρεθεί ότι η ανάπτυξη της αδενομύωσης εξαρτάται από τα επίπεδα των οιστρογόνων του σώματος, τα αίτια που προκαλούν την αδενομύωση δεν είναι γνωστά. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες κατευθύνσεις για τα αίτιας της αδενομύωσης, οι οποίες ερευνώνται από τον ιατρικό κόσμο, όπως:

• Ανάπτυξη ιστού της αδενομύωσης μετά από χειρουργική επέμβαση στη μήτρα ή καισαρική τομή. 
• Εκ γενετής ύπαρξη ενδομήτριου ιστού στο μυ της μήτρας κατά το εμβρυικό στάδιο.
•  Πολλαπλές εγκυμοσύνες (πολυτοκία)
• Δημιουργία αδενομύωσης de novo από μυλλεριανό υπολειμματικό ιστό. 

Παράγοντες κινδύνου ανάπτυξης αδενομύωσης

Σύμφωνα και με τα παραπάνω, οι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη αδενομύωσης περιλαμβάνουν μαιευτικό ιστορικό με προηγούμενη εγκυμοσύνη και τοκετό, ιατρικό ιστορικό με προηγούμενη χειρουργική επέμβαση μήτρας, όπως καισαρική τομή, αφαίρεση ινομυώματος, απόξεση και ηλικία 40 έως 50 ετών. 

Διάγνωση αδενομύωσης

Μέχρι πρόσφατα, ο μόνος βέβαιος τρόπος για τη διάγνωση της αδενομύωσης ήταν η διεξαγωγή υστερεκτομής και η εξέταση του ιστού της μήτρας στο μικροσκόπιο. Ωστόσο, η σύγχρονη ιατρική τεχνολογία δίνει τη δυνατότητα στους γιατρούς να αναγνωρίσουν την αδενομύωση χωρίς χειρουργική επέμβαση, μέσω μαγνητικής τομογραφίας ή διακολπικού υπερηχογραφήματος.

Τα συμπτώματα της αδενομύωσης είναι παρόμοια με άλλες διαταραχές περιόδου όπως η ενδομητρίωση και τα ινομυώματα μήτρας, οι παραπάνω εξετάσεις συμβάλλουν σημαντικά στον αποκλεισμό αυτών των παθήσεων ή και στην συνύπαρξή τους με την αδενομύωση. 

Θεραπεία αδενομύωσης

Η θεραπεία για την αδενομύωση εξαρτάται εν μέρει από τα συμπτώματά, τη σοβαρότητά τους και το εάν η ασθενής έχει ολοκληρώσει την τεκνοποίηση. Οι συνηθέστερες θεραπείες που συστήνονται για την αδενομύωση αποτελούν:

Αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Χρησιμοποιούνται για την ανακούφιση του ήπιου πόνου που σχετίζεται με την αδενομύωση και λαμβάνονται μία έως δύο ημέρες πριν από την έναρξη της περιόδου και συνεχίζονται κατά τις πρώτες ημέρες της περιόδου.

Ορμονοθεραπεία. Συμπτώματα όπως βαριές ή επώδυνες περίοδοι μπορούν να ελεγχθούν με ορμονικές θεραπείες, η οποίες λαμβάνονται μέσω σπιράλ τύπου Mirena.

Εμβολισμός μητριαίας αρτηρίας. Σε αυτήν την ελάχιστα επεμβατική διαδικασία, μικροσκοπικά σωματίδια χρησιμοποιούνται για να μπλοκάρουν τα αιμοφόρα αγγεία που παρέχουν τη ροή του αίματος στην αδενομύωση, συρρικνώνοντάς την. 

Αφαίρεση – Καταστροφή ενδομητρίου. Σε αυτή την ελάχιστα επεμβατική διαδικασία η οποία γίνεται με υστεροσκόπηση, αφαιρείται – καταστρέφεται η επένδυση της μήτρας με στόχο τη μείωση των αιμορραγιών. Η αφαίρεση του ενδομητρίου είναι αποτελεσματική όταν η αδενομύωση δεν έχει διεισδύσει βαθιά στο μυϊκό τοίχωμα της μήτρας.

Αντισυλληπτικά χάπια και άλλα φαρμακευτικά σκευάσματα. Χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο των επιπέδων ορμονών στο σώμα όπως η προγεστερόνη και τα οιστρογόνα. 

Χειρουργική αντιμετώπιση: Όταν η αδενομύωση έχει καταστρέψει πλήρως τη μήτρα η μοναδική λύση είναι η υστερεκτομή με ολική ή υφολική αφαίρεση του σώματος της μήτρας.